Rząd w Szwecji chce znacząco zaostrzyć warunki uzyskania obywatelstwa, a większość zmian ma wejść w życie 6 czerwca 2026 roku. Spór dotyczy także tego, że nowe wymogi miałyby objąć również sprawy, które w dniu wejścia w życie przepisów nadal nie będą rozstrzygnięte.
W projekcie wskazano m.in. dłuższy wymagany okres pobytu, wymogi dotyczące języka i wiedzy o społeczeństwie oraz warunek samodzielnego utrzymania się. Krytyczne stanowisko wobec braku przepisów przejściowych zajęła Rada Legislacyjna (Lagrådet), czyli organ opiniujący projekty ustaw rządu.
Obywatelstwo w Szwecji – co rząd chce zmienić
Zgodnie z informacjami opublikowanymi przez szwedzki rząd, propozycje obejmują podniesienie wymogu pobytu w kraju – co do zasady z pięciu do ośmiu lat – a także zaostrzenie wymogów dotyczących sposobu życia, utrzymania oraz znajomości języka szwedzkiego i społeczeństwa. Rząd zapowiedział również ograniczanie trybu nabywania obywatelstwa przez zgłoszenie, tak aby więcej osób obejmowały nowe warunki.
W rządowym materiale prawnym (lagrådsremiss) zapisano, że proponowane zmiany mają w głównej mierze wejść w życie 6 czerwca 2026 roku. Jednocześnie rząd wskazuje, że chce, aby nowe przepisy były stosowane bezpośrednio od dnia wejścia w życie, także do spraw już złożonych do Migrationsverket i do decyzji wcześniej zaskarżonych.
Według relacji opublikowanej przez Aftonbladet, rząd podkreślał też, że po wejściu ustawy nowe wymogi mają obejmować wszystkie sprawy nierozstrzygnięte na ten moment. Ten element jest dziś jednym z głównych punktów sporu wokół projektu.
Lagrådet krytykuje brak przepisów przejściowych
Najostrzejsza krytyka dotyczy tego, że osoby składające wnioski według dotychczasowych zasad mogą zostać ocenione już według nowych, bardziej rygorystycznych warunków, jeśli ich sprawa nie zostanie zakończona przed wejściem zmian w życie. W swoim stanowisku Lagrådet wskazuje m.in. na kwestię zaufania do porządku prawnego i uzasadnionych oczekiwań wnioskodawców.
W opinii Lagrådet podniesiono również argument praktyczny: brak przepisów przejściowych może dodatkowo obciążyć system, który już teraz działa pod presją długich terminów. Organ zaznacza, że konieczność uzupełniania materiału w sprawach toczących się może prowadzić do dalszego wydłużenia postępowań. W końcowej części opinii Lagrådet stwierdza, że wprowadzenie proponowanych regulacji bez przepisów przejściowych jest nieodpowiednie i odradza taki model.
To stanowisko jest spójne z linią krytyki opisaną w relacjach medialnych. Aftonbladet przytacza, że Lagrådet jest „nieco zaskoczone” brakiem przepisów przejściowych i zwraca uwagę, że osoby składające wnioski mogły działać w oparciu o wcześniejsze reguły.
Tysiące spraw w tle i stanowisko rządu
Skala problemu jest istotna również z punktu widzenia obciążenia administracji. Z danych na stronie Migrationsverket wynika, że w statystyce za styczeń 2026 odnotowano 98 305 otwartych spraw dotyczących obywatelstwa.
W relacji TT cytowanej przez Aftonbladet podano dodatkowo, że średni czas rozpatrywania spraw o obywatelstwo w 2025 roku wynosił 573 dni. To właśnie na tle takich terminów Lagrådet argumentuje, że brak przepisów przejściowych może mieć szczególnie duże znaczenie dla osób już oczekujących na decyzję.
Mimo krytyki rząd nie zapowiada zmiany tego elementu projektu. Minister ds. migracji Johan Forssell wskazał, że celem nowych wymogów jest wzmocnienie znaczenia obywatelstwa i wspólnoty społecznej, a nowe zasady – w ocenie rządu – powinny obowiązywać wszystkich, którzy uzyskają obywatelstwo po 6 czerwca 2026 r.
