Obywatelstwo szwedzkie ma być dostępne na ostrzejszych warunkach – wynika z planów rządu przedstawionych w lutym 2026 r. Zmiany obejmują m.in. dłuższy wymagany pobyt w kraju, wymóg samowystarczalności, testy oraz ostrzejszą ocenę „uczciwego trybu życia”.
Propozycje mają trafić do dalszych prac w formie tzw. lagrådsremiss (projektu przekazywanego do oceny prawnej). Szwedzki rząd wskazuje, że większość zmian ma wejść w życie w szwedzkie święto narodowe – 6 czerwca 2026 r.
W pigułce:
- Co się zmienia: dłuższy pobyt (zwykle 8 lat), ostrzejsze kryterium „uczciwego życia”, wymóg samowystarczalności i wymagania językowe oraz wiedza o społeczeństwie
- Od kiedy: planowo 6 czerwca 2026 r. (większość zmian)
- Kogo dotyczy: osób starających się o obywatelstwo; rząd sygnalizuje też zastosowanie do spraw niezakończonych w chwili wejścia przepisów
- Gdzie: Szwecja
- Co zrobić: śledzić komunikaty urzędów i przygotowania do testów (terminy podaje rząd w zleceniach dla UHR)
Obywatelstwo szwedzkie: nowe warunki rządu
W komunikacie rządowym wskazano pięć głównych obszarów zmian. To dłuższy wymagany czas pobytu, wyższe wymagania dotyczące „trybu życia”, nowy próg samowystarczalności, obowiązek wykazania znajomości języka i społeczeństwa oraz ograniczanie prostszej ścieżki nabycia obywatelstwa przez „zgłoszenie” (anmälan).
Minister ds. migracji Johan Forssell mówił podczas prezentacji, że „Szwecja nie jest społecznością bez wymagań” i że wcześniej obywatelstwo miały otrzymywać osoby bez znajomości języka. W cytowanych wypowiedziach padło też stwierdzenie: „Można było nawet uzyskać obywatelstwo, będąc aresztowanym za morderstwo”.
W praktyce projekt ma połączyć kryteria formalne (czas pobytu, dochód) z oceną zachowania i wprowadzić obowiązkowe sprawdzenie wiedzy. Rząd podaje, że celem jest „podniesienie znaczenia” obywatelstwa.
Pobyt w Szwecji: reguła osiem lat
Według zapowiedzi rządu podstawowa reguła ma zostać zmieniona z pięciu do ośmiu lat pobytu w Szwecji.
W materiałach z konferencji prasowej pokazano, że równolegle mają istnieć wyjątki od reguły „8 lat” dla wybranych grup. Wśród przykładów wskazano m.in. osoby uznane za bezpaństwowców (statslös) – 5 lat, uchodźców – 7 lat, a także m.in. osoby wcześniej posiadające obywatelstwo szwedzkie, małżonków/partnerów oraz młodych dorosłych – 7 lat. Podkreślono też, że dla obywateli nordyckich zasady mają pozostać „bez zmian”.
W tle jest jeszcze jeden wątek: ograniczanie nabycia obywatelstwa przez „zgłoszenie” (anmälan). W przeglądzie prac opisano m.in. kierunek, by część grup nie mogła już korzystać z tej ścieżki i by częściej stosować pełne postępowanie w trybie „wniosku” (ansökan/naturalisation).
Samowystarczalność: próg około 20 000 kr
Rząd zapowiada wymóg samowystarczalności finansowej na poziomie ok. 20 000 koron miesięcznie. W komunikacie podano, że próg ma odpowiadać „samowystarczalności” (självförsörjning).
W slajdach z konferencji doprecyzowano, że warunek ma być spełniony, jeśli osoba ma dochód z pracy lub działalności w wysokości co najmniej trzech inkomstbasbelopp przed podatkiem wstępnym, co opisano jako „ok. 20 000 kr/mies.”. Wskazano też dodatkowe elementy: zdolność utrzymania ma nie być „tymczasowa” oraz ma istnieć limit korzystania z pomocy społecznej (försörjningsstöd) – nie dłużej niż 6 miesięcy łącznie w ciągu ostatnich 3 lat.
Wcześniej, w 2025 r., rząd informował również o pracy nad ostrzejszym progiem utrzymania, wskazując, że pierwotny punkt odniesienia oceniano jako zbyt niski, a docelowo próg ma być bliższy miernikowi „samowystarczalności”.
Uczciwe życie: przestępstwa i długi
Drugim filarem mają być ostrzejsze wymagania dotyczące „uczciwego trybu życia” (skötsamt och hederligt levnadssätt). W materiałach konferencyjnych wskazano, że ocena ma obejmować zachowania zarówno w Szwecji, jak i za granicą. Pojawia się też przykład, że „wykroczenia” mogą dotyczyć m.in. dużych niezapłaconych długów lub zakazu kontaktowania się.
Zapowiedziano wydłużenie tzw. okresów karencji po przestępstwach. Dziś Migrationsverket publikuje orientacyjną tabelę, z której wynika m.in., że przy karze 4 lat więzienia minimalny czas to co najmniej 9 lat od odbycia kary (przy wielu czynach może być dłużej).
W doniesieniach o rządowym pakiecie wskazano przykład nowego, dłuższego oczekiwania: osoba skazana na 4 lata więzienia miałaby dostać karencję 15 lat po odbyciu kary.
W slajdach z konferencji zaznaczono jeszcze, że ostrzejsze zasady oceny „levnadssätt” mają dotyczyć także osób w wieku 15+ (w praktyce w części procedur obywatelskich granica 15 lat pojawia się w przepisach już dziś).
Testy z języka i społeczeństwa
Rząd zakłada wprowadzenie wymogu „wystarczającej” znajomości języka szwedzkiego oraz wiedzy o społeczeństwie. W komunikacie po konferencji wskazano to jako jeden z głównych elementów pakietu.
W zleceniu rządowym dla Universitets- och högskolerådet (UHR) opisano harmonogram wdrażania egzaminu obywatelskiego w etapach. Pierwszy krok ma dotyczyć testu z podstawowej wiedzy o społeczeństwie i ma odbyć się po raz pierwszy najpóźniej 17 sierpnia 2026 r. Drugi krok ma obejmować czytanie i rozumienie ze słuchu w języku szwedzkim i ma zostać przeprowadzony najpóźniej 1 października 2027 r., a trzeci etap ma dotyczyć sprawności pisemnej i ustnej – „tak szybko, jak to możliwe”.
W materiałach z konferencji podkreślono też, że wiedza ma być weryfikowana, a wymaganie ma obejmować zarówno język, jak i społeczeństwo.
W starszych pracach przygotowawczych wskazywano, że potwierdzanie wiedzy może odbywać się nie tylko testem, ale również innymi drogami (np. odpowiednimi ocenami lub egzaminami w systemie edukacji).
Co dalej z projektem ustawy
Rząd opisuje pakiet jako lagrådsremiss, czyli etap, na którym projekt przepisów trafia do Lagrådet w celu oceny prawnej. Dopiero później projekt może trafić do Riksdagu w formie propozycji legislacyjnej.
Jednocześnie rząd sygnalizuje, że chce, aby nowe zasady – po wejściu w życie – obejmowały także sprawy, które nie zostały jeszcze rozstrzygnięte w momencie startu przepisów.
Dla osób śledzących temat praktycznie kluczowe będą dwa równoległe tory: daty wejścia w życie przepisów (wskazywane na 6 czerwca 2026 r.) oraz faktyczne uruchamianie egzaminów w kolejnych etapach, co już zostało rozpisane w zleceniu dla UHR.
