SMHI zapowiada, że nowa fala upałów zbliża się do Szwecji z południa. Na południowym wschodzie temperatury mogą osiągnąć niemal 30 stopni, a jednocześnie od wtorku wieczorem nad Värmlandem pojawi się rozległy front deszczowy, który w środę dotrze do środkowej Szwecji, niosąc burze. W regionach wokół jeziora Vänern spodziewane są duże opady deszczu w krótkim czasie. Ostrzeżenie o wysokim ryzyku pożarów lasów obejmuje praktycznie cały Götaland i Svealand. W znacznej części południowej Szwecji jest też ryzyko niedoboru wody.
Prognoza SMHI wskazuje na kolejny fragment lata, które łączy dwa sprzeczne zjawiska: gorącą, suchą pogodę i lokalne, intensywne opady deszczu. „We wtorek pogoda będzie podobna do poniedziałkowej, ale od wieczora nad Värmlandem pojawi się rozległy front deszczowy, który w środę dotrze do środkowych części kraju, niosąc ze sobą burze” – informuje instytut. „Jednocześnie nad południowe części kraju napływa cieplejsze powietrze, które na południowym wschodzie może przynieść temperatury bliskie 30 stopni”.
Fala upałów sierpień 2026 – jak będzie się rozwijać sytuacja
Meteorologiczna dynamika tego tygodnia jest złożona. Prognoza SMHI wskazuje na wyraźną granicę termiczną między południem a resztą kraju. Południe Szwecji – Skania, Blekinge, Öland, Gotlandia i południowe Småland – ma znaleźć się w zasięgu ciepłego powietrza z południa Europy. Środkowa Szwecja – Värmland, Örebro, Västergötland – ma jednocześnie doświadczać przechodzącego frontu deszczowego z burzami.
Kluczowe słowo: „duże opady deszczu w krótkim czasie”. To wskazuje na burze o wysokim natężeniu, które mogą wywołać lokalne podtopienia. Region wokół jeziora Vänern – największego akwenu Szwecji – jest szczególnie narażony. Historycznie region ten podczas letnich burz doświadcza intensywnych zjawisk pogodowych: gradowców, ulewnych deszczy, silnych wiatrów.
Jak pisaliśmy w artykule „SMHI wydaje ostrzeżenie – ryzyko ulewnych deszczy i powodzi”, letnie fronty deszczowe w Szwecji potrafią być spektakularne. „Może padać do 40 mm w krótkim czasie” – informowała wtedy meteorolog Sofia Söderberg. Podobna skala może się powtórzyć teraz.
Dla piątku prognoza staje się mniej pewna. „Najcieplejsze powietrze na południowym wschodzie wydaje się przemieszczać na wschód już w piątek” – informuje SMHI. „Deszcz częściowo utrzyma się na południu, ale w obecnej sytuacji nie jest pewne, czy jego główny obszar przesunie się dalej na północ kraju, czy też bez zbędnych okrężnych dróg skieruje się w stronę Finlandii”. W praktyce oznacza to, że plany weekendowe warto sprawdzać na bieżąco – prognoza jest niepewna.
Ryzyko pożarów lasów – lekcja z lat wcześniejszych
SMHI ostrzega, że obecnie istnieje duże ryzyko pożarów lasów. Ostrzeżenie dotyczy zasadniczo całego Götalandu i Svealandu – czyli południowej i środkowej Szwecji. To region, w którym mieszka większość szwedzkiej populacji i który obejmuje najbardziej gęsto zaludnione obszary kraju.
Historia pokazuje, jak poważne mogą być konsekwencje. W 2018 roku Szwecja doświadczyła katastrofalnych pożarów lasów, o których pisaliśmy w artykule „Polski strażak o piekielnych pożarach Szwecji”. Wtedy ogień strawił tysiące hektarów lasu, a do walki z żywiołem sprowadzono strażaków z Polski, Niemiec i innych krajów europejskich. Włochy przysłały samoloty Canadair, Norwegia – sześć helikopterów.
Zaledwie w zeszłym roku – jak informowaliśmy w artykule „Setki pożarów lasów w Szwecji” – w ciągu tygodnia zarejestrowano 280 pożarów w lasach i na terenach zielonych w całym kraju. Większość została spowodowana uderzeniami piorunów podczas burz. Jenny Sander z MSB komentowała: „Pioruny przechodzą przez kraj w kilku falach. Las i ziemia są ekstremalnie suche”.
W tym roku warunki są podobne. SMHI apeluje do społeczeństwa: „Sprawdzić, czy w miejscu zamieszkania obowiązuje zakaz rozpalania ognisk, oraz zachować szczególną ostrożność podczas rozpalania ognisk lub pracy z dużymi maszynami na zewnątrz”. Wiele gmin wprowadza czasowe zakazy rozpalania ognisk (eldningsförbud), które są obowiązkowe – naruszenie może skutkować grzywną, a w przypadku wywołania pożaru – nawet postępowaniem karnym.
Praktyczne rady dla mieszkańców i turystów spędzających czas w lesie:
- Nie palić papierosów w lasie – niedopałki są jedną z najczęstszych przyczyn pożarów
- Nie używać jednorazowych grillów – wiele gmin ich całkowicie zakazało
- Nie parkować rozgrzanym samochodem na suchej trawie – gorący katalizator może zapalić trawę
- Sprawdzać aktualne zakazy – można je znaleźć na stronie dinsäkerhet.se prowadzonej przez MSB
- Znaleźć drogę ucieczki – jeśli jesteś na campingu w lesie, sprawdź trasy ewakuacyjne
Niedobór wody – problem strukturalny
Drugie poważne zagrożenie – niedobór wody – jest bardziej trwałe. SMHI wskazuje, że w znacznej części południowej Szwecji istnieje ryzyko niedoboru wody, ponieważ poziomy wód gruntowych są niskie.
Sytuacja dotyczy szczególnie okręgów Halland, Kalmar, Jönköping, Västra Götaland i Uppsala – gdzie występują niskie przepływy w dużych i średnich ciekach wodnych. To zjawisko systematyczne, powtarzające się w ostatnich latach. Zmiany klimatyczne – łagodne, wilgotne zimy w niektórych latach, ale też suche lata – prowadzą do stopniowego wyczerpywania rezerw wody gruntowej.
SMHI wzywa do oszczędnego gospodarowania wodą i wskazuje trzy grupy odbiorców:
Osoby korzystające z wody komunalnej. Wiele gmin w południowej Szwecji już wprowadza ograniczenia. Zakaz podlewania trawnika, zakaz mycia samochodów w domu, zakaz napełniania basenów. Wszystkie te decyzje podejmowane są lokalnie – warto sprawdzić stronę własnej gminy.
Osoby korzystające ze studni indywidualnych lub wspólnych. Niski poziom wód gruntowych może ograniczyć wydajność poboru i pogorszyć jakość wody. To sytuacja szczególnie problematyczna na wsiach i w okolicach letnich domków (fritidshus). Wielu Polaków spędzających lato w skandynawskich domkach powinno mieć to na uwadze.
Rolnicy i miłośnicy przyrody. Niski poziom wody może mieć negatywny wpływ na roślinność i faunę zarówno w rolnictwie, jak i w środowisku naturalnym. Kolejne susze zwiększają presję na ekosystem – niektóre gatunki roślin i zwierząt nie regenerują się przez lata.
Kontekst szerszy – nowa klimatyczna normalność
Powtarzające się fale upałów, susz i pożarów to nowa rzeczywistość szwedzkiego lata. Jak pisaliśmy w artykule „Szwecja zagrożona falą upałów, suszą i zwiększonym ryzykiem pożarów”, Leif Sandahl, inżynier pożarnictwa z MSB, jasno stwierdzał już kilka lat temu: „Teraz sytuacja jest niebezpieczna”.
Podobne obserwacje można poczynić w innych krajach nordyckich. Jak informowaliśmy w artykule „Rekordowe upały w Finlandii”, w 2025 roku Finlandia doświadczała fali upałów z temperaturami powyżej 30 stopni – nawet w Laponii, gdzie takie wartości były jeszcze niedawno niesłychane. Cała Skandynawia stopniowo dostosowuje się do warunków, które kiedyś kojarzyły się bardziej z Europą Środkową niż z Północą.
Jeśli chodzi o globalny kontekst, jak niedawno pisaliśmy w artykule „Nowa fala upałów nad Europą – Hiszpania 40°C, Szwecja pod znakiem deszczu”, Erik Kjellström, profesor klimatologii w SMHI, prognozuje jednoznacznie: „W miarę jak globalne ocieplenie postępuje, a emisja dwutlenku węgla i innych gazów cieplarnianych jest bardzo wysoka, sytuacja będzie się tylko pogarszać. Tego typu fale upałów za około dekadę staną się jeszcze intensywniejsze i bardziej ekstremalne”. Sezon letni – wraz z falami upałów – wydłuża się w Szwecji z roku na rok.
Kryzysowość klimatu manifestuje się też w innych sposób. Jak pisaliśmy w artykule „Topnienie lodowców odsłoni 56 659 nowych jezior”, Uniwersytet w Uppsali prowadził niedawno globalne badanie potencjalnych skutków topnienia lodowców. To ta sama planeta – gdzie lodowce znikają, a jednocześnie południe Europy staje się coraz bardziej narażone na pożary lasów i susze.
Praktyczne rady dla polskich mieszkańców Szwecji
Dla Polaków mieszkających w Szwecji bieżąca sytuacja meteorologiczna wymaga kilku praktycznych kroków. Przede wszystkim – aktualizacja informacji. Aplikacje SMHI (dostępna na iOS i Android) daje bieżące ostrzeżenia meteorologiczne. Warto też śledzić stronę krisinformation.se, która zbiera wszystkie ostrzeżenia w jednym miejscu.
Praktyczne przygotowania na upały:
- W domu – zamknąć okna i rolety w ciągu dnia, otworzyć wieczorem
- Pić dużo wody (minimum 2 litry dziennie w upał)
- Ograniczyć aktywność fizyczną w godzinach 12-16
- Sprawdzać starsze osoby w rodzinie i sąsiedztwie
- Nie zostawiać dzieci ani zwierząt w rozgrzanych samochodach
Dla osób planujących letnie wycieczki w rejony objęte ostrzeżeniami – warto zapoznać się z lokalnymi zakazami rozpalania ognisk. Możliwe że popularne obszary rekreacyjne – Kolmården, Tiveden, Åsnen – mogą mieć ograniczenia dostępu w razie eskalacji zagrożenia pożarowego.
Warto pamiętać, że szwedzka prawna zasada allemansrätten – prawo swobodnego dostępu do przyrody – nie oznacza prawa do rozpalania ognisk w dowolnym miejscu i czasie. W sytuacji zagrożenia pożarowego to zwykła odpowiedzialność obywatelska – i prawna – żeby nie ryzykować rozpalenia ognia.
