W Szwecji rośnie zarówno liczba wyroków więzienia, jak i długość orzekanych kar. Według nowych danych Rady ds. Zapobiegania Przestępczości, Brå, w 2025 roku wydano 15 643 wyroki skazujące na karę pozbawienia wolności. To o 4 procent więcej niż rok wcześniej i o 48 procent więcej niż w 2016 roku.
Dane pokazują także wzrost liczby spraw, w których głównym przestępstwem było morderstwo. Brå zaznacza jednak, że chodzi przede wszystkim o więcej wyroków za zmowę w celu popełnienia morderstwa oraz przygotowanie do morderstwa, a nie wyłącznie o dokonane zabójstwa.
Coraz więcej wyroków więzienia
Według Brå w 2025 roku w Szwecji zapadło 15 643 domslut om fängelse, czyli wyroków, w których główną karą było więzienie. To o 651 więcej niż w 2024 roku. W porównaniu z 2016 rokiem liczba takich wyroków wzrosła o 5 052.
Brå podkreśla, że wzrost dotyczy przede wszystkim dłuższych kar więzienia, czyli wyroków na co najmniej sześć miesięcy. Wzrosła również średnia długość orzekanej kary więzienia.
Martin Jonasson, statystyk Brå, wskazuje, że w ostatniej dekadzie widać wyraźny trend: rośnie zarówno liczba wyroków więzienia, jak i długość wymierzanych kar. Według Brå jednym z ważnych powodów tej zmiany są zaostrzenia kar wprowadzone w ostatnich latach.
Łączna długość kar wzrosła ponad dwukrotnie
Najmocniejszy sygnał w danych Brå dotyczy nie tylko liczby wyroków, ale całej „masy kar”, czyli łącznej liczby miesięcy więzienia orzeczonych przez sądy. W 2025 roku łączna długość wymierzonych kar wzrosła o 7 procent wobec 2024 roku. W porównaniu z 2016 rokiem wzrost wyniósł aż 141 procent.
To oznacza, że szwedzkie sądy nie tylko częściej orzekają więzienie, ale także częściej wymierzają dłuższe kary. Brå podaje również, że w ostatnich dziesięciu latach liczba kar dożywotniego więzienia wzrosła z 11 do 40 rocznie.
Osobna analiza Brå dotycząca kar dożywocia za morderstwo pokazuje, że po zmianie prawa z 2020 roku kara dożywotniego więzienia za morderstwo stała się znacznie częstsza. Wśród sprawców w wieku 21 lat i więcej udział dożywocia wśród skazanych na więzienie za dokonane morderstwo wzrósł z 22 do 53 procent.
Więcej spraw z morderstwem jako głównym przestępstwem
W 2025 roku odnotowano 401 decyzji o ukaraniu, w których morderstwo było głównym przestępstwem. To o 14 więcej niż w 2024 roku i o 259 więcej niż w 2016 roku.
Brå wyjaśnia, że ta kategoria obejmuje nie tylko dokonane morderstwa. W statystykach mieszczą się również między innymi usiłowanie morderstwa, zmowa w celu popełnienia morderstwa, przygotowanie do morderstwa, podżeganie oraz pomocnictwo.
Według Brå wzrost w ostatnich latach wynika przede wszystkim z większej liczby osób skazywanych za stämpling till mord i förberedelse till mord, czyli zmowę i przygotowanie do morderstwa. Wzrosła także liczba wyroków za usiłowanie morderstwa oraz za podżeganie lub pomocnictwo. Jednocześnie Brå podaje, że zmniejszyła się liczba wyroków za dokonane morderstwo, w których skazana osoba była bezpośrednim sprawcą.
Co te dane oznaczają dla mieszkańców Szwecji?
Dla Polaków mieszkających w Szwecji te dane są ważne przede wszystkim dlatego, że pokazują kierunek zmian w szwedzkim systemie karnym. Nie jest to statystyka opisująca bezpośrednio liczbę wszystkich popełnianych przestępstw, lecz dane o osobach prawomocnie lub formalnie ukaranych w systemie wymiaru sprawiedliwości.
Brå wskazuje, że w 2025 roku wydano łącznie 119 227 decyzji o ukaraniu. To o 3 procent więcej niż rok wcześniej. Mężczyźni stanowili 81 procent wszystkich takich decyzji, a kobiety 19 procent.
Najczęstszą kategorią głównego przestępstwa w 2025 roku były przestępstwa narkotykowe, które odpowiadały za 28 procent decyzji. Następnie były przestępstwa drogowe z udziałem 25 procent oraz kradzieże i inne przestępstwa przeciwko mieniu z udziałem 12 procent.
Brå: część wzrostu może wynikać z działań policji
Brå zwraca uwagę, że większa liczba wyroków za przygotowanie lub zmowę do morderstwa może być częściowo związana z pracą policji w środowiskach przestępczych. Według Martina Jonassona wcześniejsze analizy Brå wskazują, że skuteczniejsze zapobieganie planowanym aktom przemocy może prowadzić do większej liczby skazań za przygotowanie lub zmowę, zanim dojdzie do dokonania morderstwa.
To ważne rozróżnienie. Wzrost liczby spraw z morderstwem jako głównym przestępstwem nie oznacza automatycznie, że w tej samej skali wzrosła liczba dokonanych zabójstw. Według Brå jedyną podkategorią, która zmalała w analizowanym okresie, były dokonane morderstwa, w których skazana osoba była bezpośrednim wykonawcą czynu.
