Kobieta, która chciała zamienić swoje trzypokojowe mieszkanie w centrum Sztokholmu na mniejsze przy prestiżowym Strandvägen, straciła prawo do dotychczasowego lokalu. Powód: zataiła przed właścicielem, że jest współwłaścicielką dziesięciopokojowej willi pół godziny od stolicy. Sprawę opisuje szwedzki magazyn Hem & Hyra.
Sprawa pokazuje, jak precyzyjnie działa szwedzki system kontroli rynku najmu i jak surowo traktowane są nadużycia. Kobieta – której nazwiska magazyn nie podaje – złożyła wniosek o zamianę swojego dotychczasowego trzypokojowego mieszkania w centrum Sztokholmu na mniejsze mieszkanie przy Strandvägen, jednej z najbardziej ekskluzywnych ulic stolicy. Uzasadnienie: chce niższego czynszu i mieszkać bliżej matki.
W skrócie:
- Co się stało: Kobieta w Sztokholmie straciła prawo do trzypokojowego mieszkania po wniosku o zamianę
- Przyczyna: Zataiła współwłasność 10-pokojowej willi 30 minut od stolicy
- Rozstrzygnięcie: Komisja czynszowa (hyresnämnden) uznała, że mieszka w willi, nie w mieszkaniu
- Skutek: Właściciel mieszkania uzyskał prawo do rozwiązania umowy najmu
- Kontekst: Rzadki, ale dotkliwy przykład konsekwencji ukrywania majątku w szwedzkim systemie najmu
Kobieta traci mieszkanie w Sztokholmie – jak wykryto zatajenie willi
Właściciel mieszkania zakwestionował wniosek o zamianę, gdy okazało się, że kobieta jest współwłaścicielką dziesięciopokojowej willi w sąsiedniej gminie – wspólnie z ojcem jej dziecka. Informacja pochodziła od drugiej strony proponowanej umowy zamiany. Choć formularz wniosku wyraźnie wymagał ujawnienia takich okoliczności, kobieta o willi nie wspomniała.
Właściciel odrzucił jej propozycję zamiany, a jednocześnie zaoferował mniejsze mieszkanie pod tym samym adresem, co dotychczas – być może chcąc zaproponować kompromis. Kobieta nie skorzystała z tej oferty i ponownie złożyła wniosek o zamianę na to samo mieszkanie przy Strandvägen. Właściciel zdecydował wówczas skierować sprawę do hyresnämnden – szwedzkiej komisji ds. czynszów – aby uzyskać prawo do rozwiązania umowy najmu.
Przed komisją kobieta broniła się, twierdząc, że nigdy nie zamierzała mieszkać w willi z ojcem swojego dziecka. Według niej partner miał mieszkać w willi z dziećmi z poprzednich związków, a jej dzieci miały tylko częściowo tam przebywać. Argumentacja nie przekonała komisji. Świadkowie potwierdzili, że para faktycznie mieszkała w willi. Ich nazwiska widniały na drzwiach mieszkania Sztokholmu, a sama para – jak zauważyła komisja – w swoich zeznaniach ograniczyła się do „ogólnego opisu” codziennego życia.
Hyresnämnden orzekła, że kobieta mieszka w willi pod Sztokholmem, co dało właścicielowi mieszkania w centrum prawo do rozwiązania umowy najmu. Sama kobieta jest obecnie zameldowana w willi i nie chciała komentować sprawy dla Hem & Hyra.
System kontroli najmu w Szwecji – dlaczego takie sprawy trafiają do komisji
Sprawa dobrze ilustruje logikę szwedzkiego rynku najmu. Jak wyjaśnialiśmy w artykule „Ile kosztuje wynajęcie mieszkania w Sztokholmie”, szwedzki rynek jest ściśle kontrolowany – właścicielom budynków nie wolno ustalać czynszów powyżej pewnego poziomu, a mieszkania z pierwszej ręki są w praktyce dobrem deficytowym. Kolejki po lokal komunalny w Sztokholmie potrafią sięgać dziesięciu lat.
W tym systemie mieszkanie z pierwszej ręki – szczególnie w prestiżowej lokalizacji przy Strandvägen – jest zasobem o ogromnej wartości. Formalnie kobieta miała trzypokojowe mieszkanie w centrum, ale w praktyce mieszkała gdzie indziej. Dla właściciela oznaczało to, że osoba czerpiąca korzyści z ograniczonego zasobu nie miała rzeczywistej potrzeby korzystania z niego. Prawo szwedzkie w takiej sytuacji jest jednoznaczne: brak faktycznego zamieszkiwania w lokalu jest przesłanką do rozwiązania umowy najmu.
Jak pisaliśmy w artykule „Nowe przepisy w prawie mieszkaniowym”, Szwecja od kilku lat zaostrza przepisy dotyczące najmu, w tym zwalczania handlu umowami najmu i pobierania nielegalnych czynszów. Właściciele, którzy pobierają zbyt wysoki czynsz od najemców z drugiej ręki, mogą utracić własną umowę najmu. Zasada działa też w drugą stronę – najemca, który faktycznie nie korzysta z lokalu, ryzykuje jego utratę.
Nowa ustawa o najmie prywatnym, o której pisaliśmy niedawno w artykule „Ustawa o najmie prywatnym w Szwecji – Boverket ostrzega przed wyższymi czynszami”, miała ułatwić dostęp do mieszkań, ale eksperci obawiają się, że w praktyce może wywindować ceny. W tle każdej takiej sprawy stoi ten sam problem – niedobór mieszkań, długie kolejki i pokusa, żeby korzystać z zasobu, którego się nie potrzebuje.
Praktyczny wniosek dla każdego, kto składa wniosek o zamianę mieszkania w Szwecji, jest jasny: hyresnämnden ma prawo sprawdzić dokładnie sytuację majątkową wnioskodawcy, a zatajenie własności innej nieruchomości może kosztować utratę dotychczasowego lokalu. System jest zaprojektowany tak, żeby mieszkania z pierwszej ręki trafiały do tych, którzy naprawdę ich potrzebują.
