Czas oczekiwania na operację w Szwecji miał być ograniczany przez gwarancję opieki. Nowy raport Szwedzkiego Związku Lekarzy pokazuje jednak, że najdłużej czekają pacjenci w najcięższym stanie zdrowia.
Według zasad opisanych przez 1177, pacjent powinien otrzymać czas na leczenie w ciągu 90 dni od decyzji personelu medycznego. Leczeniem może być między innymi operacja. Problem polega na tym, że ta sama gwarancja nie działa tak samo dla wszystkich grup pacjentów.
Czas oczekiwania na operację w Szwecji
Szwedzki Związek Lekarzy zbadał, jak długo pacjenci faktycznie czekają na trzy typy zabiegów. W analizie uwzględniono operacje kręgosłupa, endoprotezoplastykę kolana oraz endoprotezoplastykę biodra.
Jak poinformował Sveriges läkarförbund, pacjenci ciężko chorzy czekają dłużej niż osoby ogólnie zdrowe, które oczekują na taki sam zabieg. Największą różnicę widać przy operacjach odcinka lędźwiowego kręgosłupa.
W 2025 roku pacjenci ogólnie zdrowi czekali na taką operację średnio 42 dni. Pacjenci w najcięższym stanie musieli czekać 115 dni. Przy endoprotezie kolana różnica wyniosła 97 dni wobec 136 dni. Przy endoprotezie biodra było to 81 dni wobec 91 dni.
Raport opiera się na danych ze Svenskt Perioperativt Register, czyli szwedzkiego rejestru okołooperacyjnego. Jak wyjaśnia Związek Lekarzy, pozwala on porównywać pacjentów między innymi według klasy ASA, czyli skali opisującej ogólny stan zdrowia i obciążenie chorobami.
Dlaczego najciężej chorzy czekają dłużej
Różnice nie wynikają tylko z długości kolejki. Według Sveriges läkarförbund, pacjenci w lepszym stanie zdrowia mogą częściej trafiać do prywatnych placówek chirurgicznych. Tam czas oczekiwania bywa krótszy.
Pacjenci z wieloma chorobami wymagają zwykle operacji w szpitalach, gdzie dostępna jest intensywna terapia i opieka pooperacyjna. To ogranicza liczbę miejsc, które można im zaproponować.
Szwedzki Związek Lekarzy wskazuje, że jedną z przyczyn nierówności jest brak miejsc opieki szpitalnej. Ten brak wynika z problemów kadrowych, czyli z niewystarczającej liczby lekarzy, pielęgniarek i innego personelu medycznego.
Hanna Kataoka, przewodnicząca Szwedzkiego Związku Lekarzy, powiedziała w rozmowie przytoczonej przez Aftonbladet, że dla osób pracujących w służbie zdrowia te wyniki nie są dużym zaskoczeniem. Jej zdaniem krótkoterminowe i mocno ukierunkowane działania mogą prowadzić w złym kierunku.
Kolejki do operacji różnią się regionalnie
Raport pokazuje także duże różnice między regionami. Według Aftonbladet, w Gävleborgu pacjenci czekali w 2025 roku na operację kręgosłupa średnio 43 dni. W Västerbotten było to 180 dni, a w Uppsali 182 dni.
W niektórych przypadkach pacjenci w Västerbotten musieli czekać nawet trzy lata. To pokazuje, że miejsce zamieszkania może mieć duże znaczenie dla realnego dostępu do planowego leczenia.
Socialstyrelsen podaje w swoich statystykach, że w lutym 2026 roku 69 procent pacjentów w Szwecji otrzymało operację lub zabieg w specjalistycznej opiece zdrowotnej w ramach limitu 90 dni. Dane te opisuje Socialstyrelsen jako część monitoringu dostępności opieki zdrowotnej.
To oznacza, że problem nie dotyczy wyłącznie pojedynczych zabiegów. Dotyka szerszej kwestii, czyli dostępności planowej opieki w szwedzkim systemie zdrowia.
Gwarancja opieki nie rozwiązuje całego problemu
Gwarancja opieki w Szwecji określa maksymalny czas oczekiwania na różne etapy kontaktu z systemem zdrowia. Według 1177, pacjent powinien między innymi otrzymać wizytę w specjalistycznej poradni w ciągu 90 dni, jeśli taka opieka zostanie uznana za potrzebną.
Po decyzji o leczeniu pacjent powinien dostać czas na zabieg lub inną formę leczenia także w ciągu 90 dni. Regiony mogą mieć krótsze limity, ale nie mogą ustalać dłuższych niż krajowa gwarancja.
Zasady przewidują również, że jeśli region nie może zapewnić opieki w terminie, pacjent powinien otrzymać propozycję leczenia u innego świadczeniodawcy. Nowy raport pokazuje jednak, że w praktyce najciężej chorzy pacjenci nie zawsze mogą łatwo skorzystać z takiego rozwiązania.
Dla nich ważne jest nie tylko znalezienie wolnego terminu, ale także dostęp do odpowiedniego szpitala, zaplecza pooperacyjnego i personelu. Dlatego Szwedzki Związek Lekarzy wskazuje na potrzebę długoterminowych działań kadrowych, a nie tylko finansowania wybranych typów operacji.
Kataoka ocenia, że ukierunkowane dotacje państwowe na konkretne diagnozy mogą sprawdzić się w jednym regionie, ale nie muszą odpowiadać potrzebom innego. Według niej regiony powinny mieć większą możliwość kierowania środków tam, gdzie potrzeby są największe.
