Boden to miasto, które przez dziesięciolecia było znane głównie z bazy wojskowej i surowości klimatu. Leży w Norrbotten, w północnej Szwecji, gdzie zima trwa długo, a lato jest krótkie i intensywne. Teraz Boden jest też miejscem, gdzie trwa budowa jednego z najbardziej obserwowanych zakładów przemysłowych w Europie fabryki, która ma produkować stal bez użycia węgla.
Firma Stegra, założona w 2020 roku pod nazwą H2 Green Steel, postawiła na technologię, która w przemyśle stalowym wciąż jest nowością: zamiast koksu do redukcji rudy żelaza używa zielonego wodoru, wytwarzanego z energii odnawialnej. W tradycyjnych wielkich piecach węgiel koksowy jest zarówno paliwem, jak i środkiem chemicznym reaguje z rudą żelaza i wytwarza żelazo, uwalniając przy tym ogromne ilości CO₂. Cały przemysł stalowy odpowiada za siedem do dziewięciu procent globalnych emisji. Stegra stawia na to, że wodorowa ścieżka może zmienić tę równanie przynajmniej dla części produkcji.
Norrbotten nie jest przypadkową lokalizacją. Region ma dostęp do taniej, czystej energii elektrycznej z elektrowni wodnych i farm wiatrowych, a bliskość kopalni rudy żelaza LKAB w Kirunie i Gallivarze skraca łańcuch dostaw surowca. W tym samym regionie realizowany był projekt HYBRIT wspólne przedsięwzięcie LKAB, SSAB i Vattenfall testujące produkcję żelaza bez emisji CO₂. Boden i okolice stały się w ostatnich latach miejscem, gdzie Szwecja koncentruje swoje ambicje w obszarze zielonego przemysłu ciężkiego.
Budowa zintegrowanego zakładu Stegra obejmuje trzy główne elementy: instalację do produkcji zielonego wodoru, zakład redukcji żelaza i stalownię. Całość ma docelowo wytwarzać pięć milionów ton stali rocznie. To skala porównywalna z dużymi tradycyjnymi hutami, co odróżnia Stegraę od wielu projektów pilotażowych, które pozostają na poziomie demonstracyjnym bez realnej perspektywy produkcji masowej. Finansowanie projektu, przekraczające kilka miliardów euro, pozyskano od inwestorów, wśród których znalazł się m.in. Mercedes-Benz producent samochodów, który oficjalnie zadeklarował, że chce kupować zieloną stal do produkcji swoich pojazdów.
Pytanie o harmonogram pozostaje kluczowe. Budowa zakładu tej skali w miejscu, gdzie wcześniej nie było żadnej infrastruktury stalowej, to przedsięwzięcie wieloletnie. Stegra nie ujawnia szczegółowych dat uruchomienia poszczególnych linii produkcyjnych. Wiadomo, że budowa jest w toku, a firma otworzyła w centrum Boden punkt informacyjny Meeting Place w Enter Galleria, czynny w wtorki i środy gdzie mieszkańcy i zainteresowani mogą śledzić postępy projektu. Obecność punktu informacyjnego w lokalnym centrum handlowym świadczy o tym, że Stegra traktuje relację z miejscowym społeczeństwem poważnie, a nie tylko jako formalność.
Producenci samochodów, budowlańcy i producenci sprzętu AGD od lat pytają, kiedy na rynku pojawi się stal niskowęglowa w ilościach wystarczających do komercyjnego zastosowania. Stegra ma być jedną z odpowiedzi. Czy będzie wystarczająca, zależy od tego, ile takich projektów faktycznie wejdzie w etap produkcji i czy cena zielonej stali zejdzie do poziomu, który branże odbierające ją zaakceptują bez dopłat.
