Od dzisiaj, 1 lipca 2026 roku, rodzice w Szwecji składają tylko jeden dokument, by uzyskać zasiłek rodzicielski. Riksdag uchwalił likwidację obowiązku wcześniejszego zgłoszenia do Szwedzkiej Agencji Ubezpieczeń Społecznych (Försäkringskassan), które dotychczas musiało poprzedzać właściwy wniosek.
Zmiana wynika z nowelizacji kodeksu ubezpieczeń społecznych, zaproponowanej przez rząd i przyjętej przez Riksdag w kwietniu 2026 roku. Jak wskazuje rząd Szwecji, obowiązek wcześniejszego zgłoszenia był przez wielu rodziców oceniany jako zbędny i uciążliwy krok. Jednocześnie generował on dodatkowe obciążenie po stronie samej Försäkringskassan – urząd szacuje, że zniesienie wymogu pozwoli zaoszczędzić około 900 000 koron rocznie na kosztach administracyjnych.
Zasiłek rodzicielski w Szwecji – co dokładnie się zmienia
Do tej pory procedura wyglądała następująco: rodzic najpierw zgłaszał do Försäkringskassan zamiar skorzystania z zasiłku, a następnie – w osobnym kroku – składał właściwy wniosek. Anmälan należało złożyć najpóźniej tego samego dnia, na który rodzic chciał otrzymać zasiłek. Od 1 lipca ten pierwszy krok znika. Jak informuje Försäkringskassan, wystarczy złożyć wniosek o zasiłek – urząd zazwyczaj podejmuje decyzję w ciągu 30 dni od jego otrzymania i skontaktuje się wnioskodawcą, jeśli potrzebne będą dodatkowe informacje. Familjeliv
Jak podaje Riksdag, Försäkringskassan sama zaproponowała tę zmianę – oceniając, że wcześniejsze zgłoszenie nie spełnia już żadnej funkcji ani kontrolnej, ani związanej z przetwarzaniem wniosków. Dopiero po wpłynięciu właściwego wniosku urząd może bowiem ocenić prawo do świadczenia i sprawdzić, czy niezbędna jest dodatkowa dokumentacja.
Minister ds. osób starszych i zabezpieczenia społecznego Anna Tenje (M) komentuje tę decyzję wprost: „Postępowanie właściwie powinno być łatwe. Rodzice powinni otrzymywać proste i zrozumiałe zasady. Usuwając zbędny element, ułatwiamy codzienne funkcjonowanie 900 000 ciężko pracujących rodziców”.
Co nowe przepisy oznaczają w praktyce
Zmiana nie modyfikuje zasad dotyczących samego świadczenia – liczby dni ani zasad ich podziału między rodziców. Modyfikuje wyłącznie sposób składania wniosku. Jednocześnie nowe przepisy zbliżają procedurę zasiłku rodzicielskiego do tej obowiązującej przy tymczasowym zasiłku rodzicielskim (VAB, tymczasowy zasiłek przy opiece nad chorym dzieckiem), gdzie obowiązek wcześniejszego zgłoszenia zniesiono już w 2019 roku.
Warto też pamiętać o jednej istotnej kwestii, którą precyzuje Familjeliv.se: zmiana dotyczy wyłącznie kontaktu z Försäkringskassan. Nie zwalnia ona rodziców z obowiązku poinformowania pracodawcy o planowanym urlopie rodzicielskim. Według ustawy o urlopie rodzicielskim zgłoszenie pracodawcy powinno nastąpić co najmniej dwa miesiące przed planowanym rozpoczęciem urlopu – lub tak szybko, jak to możliwe, jeśli termin jest krótszy.
Wniosek o zasiłek rodzicielski należy złożyć do Försäkringskassan najpóźniej 90 dni po tym, jak rodzic przebywał w domu z dzieckiem. Jeśli cokolwiek się zmieni – na przykład będzie potrzeba zmiany zaplanowanych dni – konieczne może być złożenie nowego wniosku.
Jednocześnie wraz z nowelizacją weszła w życie nowa sankcja finansowa dla osób, które otrzymały zawyżone świadczenia od Försäkringskassan – na przykład przez podanie błędnych danych lub niezgłoszenie zmiany sytuacji, takiej jak wyższe wynagrodzenie. Urząd apeluje do wszystkich pobierających świadczenia, by na bieżąco sprawdzali i aktualizowali swoje dane.
