Prezydent USA Donald Trump powiedział na szczycie NATO w Ankarze, że Grenlandia jest dla Stanów Zjednoczonych „dużym problemem” i nie zamierza rezygnować z roszczeń wobec duńskiej wyspy. Nawiązał przy tym do nazistowskich Niemiec i II wojny światowej. Premier Danii Mette Frederiksen odpowiedziała stanowczo: „Grenlandia nie jest na sprzedaż”.
Na tej samej konferencji prasowej Trump ogłosił też koniec negocjacji z Iranem po nocnych atakach USA na ten kraj oraz ostro zaatakował Hiszpanię, nazywając ją „okropnym partnerem” w NATO. Jego wypowiedzi – transmitowane na żywo – natychmiast wywołały reakcje przywódców europejskich. Jak podaje duńska TV2 i fińska Iltalehti, słowa o Grenlandii padły dzień po tym, gdy Dania ogłosiła duże inwestycje w obronę wyspy, w tym zakup amerykańskich samolotów rozpoznawczych.
Trump o Grenlandii – Hitler i III Rzesza w tle
Jak relacjonuje TV2, Trump powiedział, że kiedy Hitler w jednym dniu przejął władzę w Danii, Dania poprosiła Stany Zjednoczone o przejęcie Grenlandii. „Nie powinniśmy byli jej oddawać” – stwierdził prezydent, nawiązując do okresu II wojny światowej, gdy USA objęły de facto kontrolę nad wyspą w ramach porozumienia z rządem duńskim na uchodźstwie. Historyczny kontekst jest tu istotny: w 1941 roku USA i Dania podpisały umowę, na mocy której Waszyngton objął obronę Grenlandii, gdy Niemcy zajęły duński kontynent.
Jak pisaliśmy wielokrotnie na Skandynawiainfo.pl, roszczenia Trumpa wobec Grenlandii nie są nowe – pojawiły się już w 2019 roku, powróciły przed wyborami 2024 i nie zniknęły po inauguracji. W tle tej sprawy eksperci prawa międzynarodowego podkreślają, że Dania nie może prawnie sprzedać Grenlandii bez zgody jej mieszkańców, a grenlandzki parlament konsekwentnie odrzuca jakiekolwiek rozmowy w tym kierunku.
Premier Frederiksen skomentowała słowa Trumpa bez zaskoczenia: „Niestety, nie jestem zaskoczona i od początku mówiłam, że on traktuje to poważnie, podobnie jak my. Grenlandia nie jest na sprzedaż. Dania jest suwerennym państwem i jesteśmy gotowi bronić wszystkich członków NATO i Królestwa Danii”. Jak opisywaliśmy w artykule „Duńskie źródła: ludzie powiązani z Trumpem próbują wywrzeć wpływ w Grenlandii”, napięcie wokół wyspy nie jest jedynie retoryczne – duńskie służby bezpieczeństwa PET ostrzegają przed próbami ingerencji w grenlandzkie życie polityczne.
Trump: „Negocjacje z Iranem są martwe”
Na tej samej konferencji Trump skomentował nocne ataki USA na Iran i odpowiedź Teheranu. Według irańskiej Gwardii Rewolucyjnej Iran odpowiedział na americańskie uderzenia atakami na 85 celów. Trump ogłosił, że zawieszenie broni zakończyło się i wykluczył dalsze rozmowy: „Negocjacje są martwe. Nie chcę już z nimi porozumienia. To chorzy ludzie”. Oznacza to formalne zerwanie przez USA toczących się miesięcy rozmów dyplomatycznych z Teheranem ws. programu nuklearnego.
Hiszpania „okropnym partnerem” w NATO
Trump zaatakował też Hiszpanię jako kraj, który – według jego oceny – nie wnosi wystarczającego wkładu do NATO. Nawiązał przy tym do faktu, że Madryt wiosną odmawiał zaangażowania się po stronie USA w konflikcie z Iranem. „Hiszpania jest okropnym partnerem w NATO. Nie chcę mieć nic wspólnego z Hiszpanią” – oświadczył Trump. Wypowiedź ta uderza w podstawy sojuszniczej solidarności – Hiszpania jest pełnoprawnym członkiem NATO od 1982 roku, a na jej terytorium stacjonują m.in. elementy tarczy antyrakietowej sojuszu.
Kontekst grenlandzki, irański i hiszpański zamknął się w jednej konferencji prasowej, której ton – jak oceniają europejskie media – nie pozostawia złudzeń, że napięcia w relacjach transatlantyckich nie słabną. Jak pisaliśmy na Skandynawiainfo.pl, Grenlandia sama z siebie zmierza ku niepodległości – i to ona, a nie Waszyngton ani Kopenhaga, będzie miała ostatnie słowo w kwestii swojej przyszłości.
