Liczba strzelanin w Szwecji spadła do najniższego poziomu od 2017 roku. Międzynarodowa współpraca policji, szybsze analizy DNA i wczesna interwencja to według Svenska Dagbladet główne czynniki sukcesu. Anonimowe źródło z kręgów gangowych mówi wprost: „Zaczęło się od tego, że zabrali nam pieniądze, potem zabrali nam broń, a na końcu zabrali naszych przywódców”. Policja nie ogłasza jednak zwycięstwa – w sieci nadal działa ponad 17 000 przestępców.
Wyniki są znaczące, jeśli porównać je z sytuacją sprzed trzech lat. Jak pisaliśmy w artykule „Strzelaniny w Sztokholmie: mniej ofiar, więcej wybuchów”, tylko w regionie sztokholmskim w 2022 roku odnotowano 119 strzelanin i 27 ofiar śmiertelnych. Do 10 grudnia 2025 roku liczba strzelanin spadła do 65, a ofiar śmiertelnych do 11. Trend potwierdza się teraz w skali całego kraju – nowe dane wskazują na najniższy poziom od 2017 roku.
Strzelaniny w Szwecji spadają – jak to się stało
Kluczem do sukcesu policyjnego jest wielowymiarowa strategia. Nie chodzi już tylko o łapanie strzelców. Chodzi o rozbijanie całych sieci przestępczych – od finansowego zaplecza, przez logistykę broni, po hierarchię dowodzenia. Anonimowe źródło z gangu opisuje to sekwencyjnie: „Zaczęło się od tego, że zabrali nam pieniądze, potem zabrali nam broń, a na końcu zabrali naszych przywódców”.
Międzynarodowa współpraca policyjna to element, który zmienił skalę operacji. Jak pisaliśmy w artykule „Minister sprawiedliwości o spadku liczby strzelanin w Szwecji”, Johan Olsson, szef krajowego departamentu operacyjnego policji, mówił: „Szacujemy, że policja zapobiegnie 200 aktom przemocy w latach 2023 i 2024″. Wiele z tych działań to efekt zatrzymań przywódców gangów za granicą, m.in. w Turcji, Zjednoczonych Emiratach Arabskich, Iraku i Bośni. Kraje, w których dotąd szefowie sieci uważali się za bezpiecznych, dziś zaczęły ich wydawać.
Zastępca komendanta regionalnego policji sztokholmskiej Tobias Bergkvist tłumaczył w SVT, że skuteczniejsze ściganie „wielu” sprawców i zatrzymania osób podejrzewanych o zlecanie przestępstw za granicą – to główne czynniki spadku liczby strzelanin. To zupełnie inne podejście niż jeszcze w 2019 roku, kiedy szef szwedzkiej służby bezpieczeństwa SÄPO Anders Thornberg – jak pisaliśmy w artykule „Szef SÄPO: Przyzwyczajcie się do strzelanin” – ostrzegał obywateli, że mają nauczyć się żyć z eskalującą przemocą.
„Za dobra policja” – co to naprawdę znaczy
Wypowiedź z gangowych kręgów, że szwedzka policja jest „za dobra”, trzeba czytać w konkretnym kontekście. Nie chodzi tylko o skuteczność jednorazowych aresztowań. Chodzi o systemowy nacisk, który sprawia, że prowadzenie przestępczej działalności w Szwecji zaczyna być zbyt kosztowne w porównaniu z korzyściami. Policja szybciej analizuje DNA z miejsca zdarzenia, skuteczniej wykrywa ślady, ma więcej narzędzi śledczych i cyfrowych.
Do tego dochodzi wczesna interwencja. Rządowa polityka dostrzegła w ostatnich latach, że kluczem jest przerwanie rekrutacji nastolatków do gangów. Jak pisaliśmy w artykule „Szwedzka policja alarmuje: listy śmierci w mediach społecznościowych werbują nastolatków do gangów”, gangi wciąż stosują wyrafinowane metody rekrutacji przez media społecznościowe – oferują nastolatkom szybkie pieniądze za wykonanie brutalnych przestępstw. Wczesna interwencja policyjna, praca socjalna z rodzinami zagrożonymi i cyfrowa ofensywa mają odciąć te szlaki.
Jak pisaliśmy w artykule „Zmieniające się oblicze przestępczości w Szwecji: młodzi coraz częściej wciągani w gangi”, spadek liczby strzelanin nie oznacza końca problemu – nasila się rekrutacja młodocianych. To dwa różne wskaźniki, które mogą iść w przeciwnych kierunkach: liczba śmiertelnych ofiar strzelanin spada, ale liczba osób powiązanych z siecią przestępczą rośnie.
Ostrożność mimo sukcesu – 17 000 aktywnych przestępców
Policja unika ogłaszania zwycięstwa. Jak wskazuje SvD, w szwedzkich sieciach przestępczych wciąż działa ponad 17 000 osób. To poziom, który może w każdej chwili wywołać nowy skok przemocy – wystarczy jedno napięcie między dwoma dużymi ugrupowaniami, żeby liczba strzelanin ponownie wzrosła.
Przypomnijmy, że w Sztokholmie od 2023 roku funkcjonuje wygaszony obecnie konflikt między sieciami Foxtrot i Dalennätverket – w szczytowym momencie dwie strzelaniny dziennie były normą. Choć konflikt osłabł, jego uczestnicy nie zniknęli – nadal są aktywni w innych obszarach działalności przestępczej.
Warto przypomnieć też, że rok 2024 przyniósł spadek strzelanin o mniej więcej połowę w porównaniu z rekordowymi latami wcześniej. Trend widoczny dziś jest kontynuacją tej tendencji. Kluczowe pytanie brzmi: czy jest to zmiana trwała, czy chwilowe wyciszenie przed kolejną falą?
Wypowiedź „policja jest za dobra” można też odczytać jako sygnał, że gangi się dostosowują. Międzynarodowe sieci przenoszą już operacje do innych krajów regionu – Danii, Norwegii, Finlandii, Niemiec. Jak pisaliśmy wcześniej, duńska policja od 2024 roku ostrzega przed rekrutacją Szwedów do przeprowadzania brutalnych zleceń na terenie Danii. Odsunięcie problemu z Szwecji może oznaczać jego eksport – co dla społeczności międzynarodowej nie jest ostatecznym sukcesem, tylko zmianą geografii.
Na razie jednak dane mówią jednoznacznie: 2026 rok w Szwecji przynosi bezprecedensowy postęp w walce z przemocą gangową. Skala trwa dokładnie tak długo, jak długo służby potrafią utrzymać obecne tempo działań.
