Kristersson apeluje do Szwedów po operacji Rosji: „Bądźcie czujni. En svensk tiger”

Premier Ulf Kristersson apeluje do mieszkańców Szwecji o zwiększoną czujność po ujawnieniu rosyjskiej operacji wywiadowczej. Säpo ustaliło, że rosyjski wywiad zagraniczny SVR przez dłuższy czas prowadził działania mające zdobyć informacje o szwedzkim procesie decyzyjnym i wykorzystać je do wywierania wpływu.

Operacja została przerwana, a trzy osoby działające pod przykrywką dyplomatyczną musiały opuścić Szwecję. Mimo że do wyborów parlamentarnych, regionalnych i samorządowych pozostał niewiele ponad miesiąc, rząd podkreśla, że Säpo nie łączy tej konkretnej operacji z wyborami 13 września.

Rosyjski SVR chciał zdobywać informacje o decyzjach Szwecji

Säkerhetspolisen poinformowała 10 sierpnia, że przez dłuższy czas obserwowała i analizowała rosyjską operację wywiadowczą prowadzoną na terenie Szwecji.

Za działaniami stał SVR, rosyjska Służba Wywiadu Zagranicznego.

Według Säpo operacja służyła między innymi zdobywaniu informacji dotyczących sposobu podejmowania decyzji w Szwecji. Rosyjski wywiad miał następnie wykorzystywać wiedzę do prowadzenia działań wpływu wokół tematów wywołujących podziały społeczne.

Säpo wskazuje, że celem było osłabianie szwedzkiego procesu decyzyjnego oraz dyskredytowanie Szwecji, Unii Europejskiej i NATO. Rosyjskie zainteresowanie obejmuje również stanowiska polityczne Szwecji, wsparcie dla Ukrainy, działalność kraju w NATO i UE oraz szwedzkie zdolności wojskowe.

Rosjanie zwerbowali zagranicznego dyplomatę

Centralną postacią operacji był agent pracujący w zagranicznej placówce dyplomatycznej w Szwecji.

Säpo oficjalnie nie podaje państwa, które reprezentował. Dagens Nyheter informuje jednak, że był to dyplomata ambasady państwa spoza Europy, zwerbowany przez rosyjski SVR.

Säpo ustaliło, że jego prowadzenie trwało przez dłuższy czas i wykorzystywano przy tym metody konspiracyjne. Służba twierdzi, że była w stanie szczegółowo obserwować spotkania agenta z rosyjskimi oficerami oraz ustalić, czego dotyczyły rozmowy.

Agent otrzymywał między innymi zadania polegające na zdobywaniu informacji, które mogły później zostać wykorzystane do wpływania na szwedzkich decydentów i ich dyskredytowania.

Sveriges Radio podaje, że w operację zaangażowanych było dwóch rosyjskich oficerów wywiadu oraz zwerbowany przez nich dyplomata.

Trzy osoby musiały opuścić Szwecję

Szwedzki rząd podjął również działania wobec uczestników operacji.

Minister sprawiedliwości Gunnar Strömmer potwierdził SVT, że dwóch rosyjskich oficerów wywiadu oraz zagraniczny agent musieli opuścić Szwecję. Wszyscy działali pod przykrywką dyplomatyczną.

Strömmer ocenił wydarzenie jako poważne i podkreślił, że Rosja nadal prowadzi ofensywną działalność na terytorium Szwecji, aby realizować swoje cele.

Minister spraw zagranicznych Maria Malmer Stenergard stwierdziła z kolei, że rząd działał zdecydowanie, a osoby objęte decyzją zostały zmuszone do opuszczenia kraju z powodu swojej działalności.

Kristersson: operacja była „blisko polityki”

Premier Ulf Kristersson powiedział w rozmowie z DN, że ujawnienie rosyjskiej operacji nie było dla niego zaskoczeniem.

Szczególne znaczenie ma fakt, że rosyjski wywiad interesował się mechanizmem politycznego podejmowania decyzji.

Kristersson nie chciał odpowiedzieć, czy rosyjska operacja obejmowała bezpośrednie próby kontaktowania się z konkretnymi politykami.

„To, że chcieli wejść i zrozumieć, jak działa polityczny proces decyzyjny, było całkowicie oczywiste” – powiedział premier.

Według Kristerssona operacja znajdowała się więc „blisko polityki”, ale została powstrzymana odpowiednio wcześnie. Premier ocenił, że z dużą pewnością nie zdążyła wyrządzić szkód.

Säpo: nie ma związku z wyborami we wrześniu

Ujawnienie sprawy następuje w szczególnie wrażliwym momencie.

13 września 2026 roku Szwedzi wybiorą parlament oraz władze regionów i gmin. Głosowanie przedterminowe rozpocznie się 26 sierpnia.

Mimo tej zbieżności rząd wyraźnie zaznacza, że obecna sprawa nie jest traktowana jako operacja związana z wyborami.

„Aktualna operacja nie jest oceniana jako mająca coś wspólnego ze szwedzkimi wyborami we wrześniu, lecz jest częścią większego wzorca, w którym Rosja działa strategicznie i długoterminowo” – powiedział Gunnar Strömmer.

Ma to znaczenie dla interpretacji całej sprawy. Rosyjska działalność wywiadowcza jest według Säpo procesem długofalowym i obejmuje znacznie szerszy zakres niż kampanie wyborcze.

skandynawiainfo.pl/ opisywało już wcześniej, że Säpo uznaje Rosję za jedno z najpoważniejszych zagrożeń dla bezpieczeństwa Szwecji.

W ostatnich dniach pisaliśmy również o tym, jak Szwecja wzmacnia ochronę społeczeństwa przed dezinformacją i zagranicznymi próbami wpływu.

Premier do Szwedów: zachowajcie czujność

Kristersson wykorzystał ujawnienie operacji, aby skierować apel także do mieszkańców kraju.

Szwedzkie służby pozostają czujne, ale według premiera podobną ostrożność powinno zachować również społeczeństwo.

Szczególną uwagę powinny wzbudzać kontakty, których cel wydaje się nietypowy lub trudny do wyjaśnienia.

„Jeśli ktoś kontaktuje się z tobą z powodów, które wydają się trochę dziwne, to właśnie są trochę dziwne. Uważam więc, że powinniśmy zachować ogólną czujność. I En svensk tiger” – powiedział Kristersson.

Ostatnie słowa są nawiązaniem do jednego z najbardziej znanych szwedzkich haseł z okresu II wojny światowej.

„En svensk tiger” – stare hasło wraca w nowej sytuacji

Hasło „En svensk tiger” powstało w 1941 roku w ramach szwedzkiej kampanii czujności. Towarzyszył mu charakterystyczny niebiesko-żółty tygrys zaprojektowany przez Bertila Almqvista.

Szwedzka konstrukcja jest grą słów. Tiger oznacza zarówno tygrysa, jak i formę czasownika tiga – milczeć.

Celem kampanii było przypominanie mieszkańcom, aby nie przekazywali informacji mogących pomóc obcym służbom. Beredskapsmuseet podaje, że kampania rozpoczęła się 21 listopada 1941 roku, a hasło szybko stało się jej najbardziej rozpoznawalnym symbolem.

Przywołując je obecnie, Kristersson odnosi się przede wszystkim do ostrożności w przekazywaniu informacji i zwracania uwagi na nietypowe próby nawiązywania kontaktów.

Co zrobić w przypadku podejrzanego kontaktu?

Säpo opublikowało również konkretne wskazówki dla osób, które podejrzewają próbę werbunku.

Służba radzi, aby zapisać:

• kto nawiązał kontakt,
• kiedy do niego doszło,
• w jaki sposób nastąpił pierwszy kontakt,
• jaki powód kontaktu podała druga osoba.

Następnie należy skontaktować się z Säpo nawet wtedy, gdy nie ma się pewności, czy rzeczywiście była to próba werbunku.

Christoffer Wedelin, zastępca szefa operacyjnego Säpo, zwraca również uwagę na osoby pracujące w środowiskach, które mogą być szczególnie interesujące dla obcego wywiadu. W przypadku podejrzanego kontaktu pracownicy organizacji posiadających własne struktury bezpieczeństwa powinni również zgłaszać taką sytuację wewnętrznie.

Säpo podkreśla, że próby werbowania ludzi w Szwecji nie są wydarzeniem wyjątkowym. Każdego roku osoby przebywające w kraju są poddawane takim próbom, a werbunek często odbywa się stopniowo i może zaczynać się od pozornie zwykłego kontaktu.