Szwedzcy eksperci od bezpieczeństwa elektrycznego i przedstawiciele operatorów sieci są jednogłośni: podczas burzy warto odłączać wtyczki cennych urządzeń, nawet jeśli mieszka się w nowoczesnym domu z piorunochronem. Piorun może przemieszczać się na duże odległości liniami energetycznymi i uszkadzać sprzęt bez uderzania bezpośrednio w budynek.
Jak podaje Sveriges Radio, wielu Szwedów nie zawraca sobie głowy odłączaniem urządzeń podczas burzy. Ankieta uliczna pokazuje, że mieszkańcy Szwecji czują się bezpiecznie – ufają nowoczesnym instalacjom elektrycznym w swoich domach. „Mam nadzieję, że nowoczesne domy mają piorunochrony, nigdy się tym nie martwię. Nie sądzę, żeby ludzie je dzisiaj wyciągali, prawdopodobnie było to bardziej powszechne w przeszłości” – mówi Micke z Sztokholmu.
Odłączać gniazdka podczas burzy w Szwecji – co mówią eksperci
Eksperci są jednoznaczni. Björn Persson, regionalny menedżer ds. komunikacji w koncernie energetycznym Eon, mówi w rozmowie z SR: „Podczas burzy, zwłaszcza gdy trwa, należy odłączyć wrażliwe urządzenia. Należy to zrobić, a jeśli chcesz zachować szczególną ostrożność, nie siadaj w pobliżu gniazdek elektrycznych itp.”.
Szwedzki Urząd ds. Bezpieczeństwa Elektrycznego (Elsäkerhetsverket) potwierdza: piorun nie musi uderzyć w budynek, żeby uszkodzić znajdujące się w nim urządzenia. Impuls elektryczny może przemieszczać się liniami energetycznymi na duże odległości i wpływać na instalację nawet wtedy, gdy sam ładunek atmosferyczny wyładował się kilometry dalej. „Oznacza to, że zarówno urządzenia elektryczne, jak i części instalacji stacjonarnej mające kontakt z linią energetyczną mogą ulec uszkodzeniu bez bezpośredniego uderzenia pioruna w dom” – informuje urząd.
Jonas Bengtsson, inspektor ds. elektrycznych w Elsäkerhetsverket, dodaje: „Obecnie w domu jest znacznie więcej urządzeń technicznych, które mogą być narażone na uszkodzenia, dlatego należy odłączać wszystkie wtyczki i kable antenowe podczas burzy. Jeśli to możliwe, należy odłączyć telewizor, modem szerokopasmowy, telefony i komputery jeszcze przed wybuchem burzy. Warto to również robić zawsze, gdy wyjeżdżasz z domu na jeden lub więcej dni, na przykład na wakacje”.
Piorun w Szwecji – realne zagrożenie, nie tylko teoria
Ryzyko poważnych szkód elektrycznych podczas burzy nie jest w Szwecji abstrakcją. Jak pisaliśmy w artykule „Ulewne deszcze i burze w Szwecji – alarmy powodziowe”, lipcowa fala burz w regionie Jönköping doprowadziła do przerw w dostawie prądu dla ponad 4 000 gospodarstw domowych. Uderzenia piorunów wywołały pożary, a w Kalmarze doszło do rozległych awarii zasilania po uderzeniu w stację transformatorową. W parku rozrywki Liseberg atrakcje musiały zostać tymczasowo wyłączone, żeby uniknąć przerw w dostawie prądu.
Bezpośrednie zagrożenie dla ludzi jest jeszcze bardziej dramatyczne. We wrześniu 2024 roku, jak opisywaliśmy w artykule „Piorun uderzył w grupę nastolatków na boisku piłkarskim w Lidingö”, ośmiu nastolatków zostało przewiezionych do szpitala po tym, jak piorun uderzył w drzewo, pod którym schronili się przed nagłą burzą. Trzy osoby doznały poważnych obrażeń. Piorun wywołał też przerwy w kursowaniu tramwajów i metra w Sztokholmie oraz doprowadził do odwołania meczu kwalifikacyjnego Pucharu Szwecji.
Jak przypominamy w artykule o pożarach lasów w Szwecji, suche lato w połączeniu z burzami z piorunami wywołało w lipcu 2025 roku setki pożarów w północnej Szwecji. Największy z nich – w gminie Jokkmokk – objął około 200 hektarów lasu i był praktycznie niedostępny dla straży pożarnej.
Latem burze mogą pojawiać się nagle, szczególnie w środku upalnych dni. Warto zawczasu odłączyć sprzęt elektroniczny w domu – zwłaszcza telewizor, komputer, modem i telefony. Jeśli nie jest to możliwe (np. gdy jesteśmy poza domem), odłączenie warto wykonać zawsze przed wyjazdem na dłuższy weekend lub wakacje. To najprostsze i najskuteczniejsze zabezpieczenie sprzętu, jakie mamy do dyspozycji.
