Norweski rząd proponuje obniżenie jednorazowego świadczenia wypłacanego rodzicom bez prawa do zasiłku rodzicielskiego z 92 648 do 67 100 koron. Jeśli propozycja budżetowa zostanie przyjęta przez Storting, niższa stawka zacznie obowiązywać 1 lipca 2027 roku. Zmiana może szczególnie dotknąć część studentów i młodych rodziców, którzy nie zdążyli nabyć prawa do foreldrepenger.
Engangsstønad ved fødsel og adopsjon jest jednorazowym, nieopodatkowanym świadczeniem wypłacanym przez NAV przy narodzinach lub adopcji dziecka.
Obecna stawka wynosi 92 648 NOK na każde dziecko. Taką kwotę podaje aktualnie NAV i taką samą wartość zapisano w projekcie norweskiego budżetu państwa na pierwszą połowę 2027 roku.
Rząd chce, aby od 1 lipca stawka spadła do 67 100 NOK.
Oznacza to obniżkę dokładnie o 25 548 NOK, czyli o około 27,6 proc.
Kogo dotyczy engangsstønad?
Najprościej mówiąc, świadczenie jest alternatywą dla foreldrepenger – zasiłku rodzicielskiego zastępującego wcześniejszy dochód podczas opieki nad dzieckiem.
Aby standardowo uzyskać foreldrepenger, trzeba mieć kwalifikujący dochód przez co najmniej 6 z 10 ostatnich miesięcy przed rozpoczęciem pobierania świadczenia. Roczny dochód musi też odpowiadać co najmniej połowie kwoty bazowej G.
Po obecnej waloryzacji 0,5 G odpowiada około 68,3 tys. NOK rocznie.
Jeżeli osoba nie spełnia warunków do foreldrepenger, może zamiast tego mieć prawo do engangsstønad.
Dotyczy to m.in. części:
- studentów,
- osób, które niedawno weszły na rynek pracy,
- rodziców mających zbyt krótki okres zatrudnienia,
- osób, które z innych powodów nie nabyły prawa do foreldrepenger.
Sam kredyt lub stypendium studenckie z Lånekassen nie daje prawa do foreldrepenger.
Rząd: obecna kwota jest wyższa niż koszty pierwszego roku
Rząd uzasadnia obniżkę tym, że wysokość świadczenia znacznie wzrosła w poprzednich latach.
Engangsstønad zwiększono z 35 263 NOK w 2013 roku do 92 648 NOK, a obecna kwota obowiązuje od 2023 roku.
Ministerstwo odwołuje się do referencyjnego budżetu SIFO przy OsloMet. Według wyliczeń dotyczących 2025 roku indywidualne koszty związane z dzieckiem w pierwszym roku życia wynosiły niespełna 69 tys. NOK.
Na tej podstawie rząd argumentuje, że proponowane 67 100 NOK lepiej odpowiada kosztom związanym z pierwszym rokiem życia dziecka. Rodzice niezależnie od engangsstønad otrzymują ponadto barnetrygd.
Rząd wskazuje także, że wysokie jednorazowe świadczenia mogą wpływać na motywację do wejścia na rynek pracy, a engangsstønad nie jest – według ministerstwa – odpowiednim narzędziem do trwałego przeciwdziałania niskim dochodom.
SV: „To niegodne”
Propozycja spotkała się ze sprzeciwem Sosialistisk Venstreparti.
Rzeczniczka partii ds. polityki finansowej Marthe Hammer nazwała obniżkę „niegodną” i argumentowała, że szczególnie utrudni ona sytuację osób, które chcą mieć dziecko przed ustabilizowaniem swojej pozycji zawodowej.
Hammer przywołała własne doświadczenie. Pierwsze dziecko urodziła jako studentka i korzystała wówczas z engangsstønad wraz ze wsparciem z systemu studenckiego.
Według polityk obniżenie świadczenia jest sprzeczne z deklarowanym celem ułatwiania studentom zakładania rodzin.
To jednak stanowisko SV w sporze budżetowym, a nie ocena skutków przedstawiona przez NAV.
Rząd próbował obniżyć świadczenie już rok wcześniej
To nie jest pierwsza taka propozycja.
W pierwotnym projekcie budżetu na 2026 rok rząd chciał zmniejszyć engangsstønad jeszcze mocniej – z 92 648 do 60 000 NOK od 1 lipca 2026 roku.
Ostatecznie cięcie nie weszło w życie.
Aktualne dane NAV potwierdzają, że w 2026 roku świadczenie nadal wynosi 92 648 NOK.
SV wymienia utrzymanie dotychczasowej stawki wśród zmian, które udało się partii zabezpieczyć w ubiegłorocznych negocjacjach budżetowych.
Teraz rząd wraca więc do pomysłu obniżki, ale proponuje wyższą kwotę niż przed rokiem: 67 100 zamiast 60 000 NOK.
Ilu rodziców korzysta z tego świadczenia?
Według danych zawartych w projekcie budżetu w 2025 roku engangsstønad otrzymały 7723 osoby.
Liczba odbiorców zmniejszyła się o 26 proc. w porównaniu z 2016 rokiem, choć rząd zaznacza, że w tym okresie spadała również liczba urodzeń.
Długoterminowe dane pokazują, że coraz większa część rodziców kwalifikuje się zamiast tego do systemu foreldrepenger. Publiczny raport z 2026 roku wskazuje, że odsetek matek korzystających z engangsstønad spadł z 24 proc. w 2000 roku do 13 proc. w 2023 roku.
Świadczenie nadal ma jednak znacznie większe znaczenie dla bardzo młodych matek – wśród nastolatek korzystało z niego około 70 proc., a w grupie 20–24 lata około jednej czwartej.
Budżet ma zaoszczędzić 106 mln NOK już w 2027 roku
Ponieważ obniżka miałaby wejść w życie dopiero w połowie roku, oszczędności dla państwa w 2027 roku byłyby niższe niż w kolejnych latach.
Rząd szacuje:
- około 106 mln NOK oszczędności netto w 2027 roku,
- około 202 mln NOK w 2028 roku,
- około 200 mln NOK rocznie od 2029 roku.
Wyliczenie uwzględnia zarówno niższe wydatki na engangsstønad, jak i niewielki wzrost kosztów foreldrepenger.
Do 30 czerwca 92 648 NOK, od 1 lipca 67 100 NOK
Projekt budżetu precyzyjnie rozdziela rok 2027 na dwa okresy.
Jeżeli Storting zaakceptuje propozycję w obecnym kształcie:
od 1 stycznia do 30 czerwca 2027 r.
engangsstønad będzie wynosić 92 648 NOK na dziecko;
od 1 lipca 2027 r.
stawka spadnie do 67 100 NOK na dziecko.
Na razie jest to jednak propozycja zawarta w projekcie budżetu państwa. Ostateczna wysokość świadczenia będzie zależała od negocjacji i decyzji Stortingu.
