Szwecja pozostaje jedynym krajem nordyckim, w którym pracownikom potrąca się część wynagrodzenia chorobowego w ramach tzw. karensavdrag. System ten ponownie wywołuje spór polityczny. Socjaldemokraci, Partia Lewicy i Zieloni chcą jego zniesienia, natomiast Partia Centrum ostrzega przed kosztami dla pracodawców. Różnicę między Szwecją a Danią pokazuje historia małżeństwa z Malmö, opisana przez „Dagens Nyheter” 11 października 2026 roku.
- Czym jest karensavdrag i dlaczego obniża wynagrodzenie?
- Ile pieniędzy można stracić podczas choroby w Szwecji?
- Szwecja i Dania. Dwa różne systemy wynagrodzenia podczas choroby
- Dlaczego niektóre grupy zawodowe odczuwają karensavdrag bardziej?
- Politycy spierają się o likwidację karensavdrag
- Ile kosztowałoby zniesienie potrącenia chorobowego?
- Czy karensavdrag zostanie zniesiony w Szwecji?
Dennis Johansson pracuje jako nauczyciel świetlicowy w Malmö. Jego żona Kamilla jest nauczycielką specjalną w Kopenhadze. Choć oboje mieszkają w Szwecji, podczas choroby obowiązują ich inne zasady wynagradzania.
Kamilla otrzymuje pełną pensję od pierwszego dnia choroby, zgodnie z warunkami swojego zatrudnienia w Danii. Dennis, pracujący po szwedzkiej stronie cieśniny Öresund, musi liczyć się z potrąceniem, które zmniejsza wysokość jego wynagrodzenia.
Jak powiedział w rozmowie z „Dagens Nyheter”, pracownik ponosi finansowe konsekwencje sytuacji, na którą nie ma wpływu.
Czym jest karensavdrag i dlaczego obniża wynagrodzenie?
Karensavdrag to potrącenie stosowane przy obliczaniu wynagrodzenia chorobowego w Szwecji.
Zgodnie z zasadami opisanymi przez Försäkringskassan wynosi ono 20 procent wynagrodzenia chorobowego przypadającego na przeciętny tydzień pracy.
Pracownik zatrudniony na standardowych warunkach otrzymuje zasadniczo 80 procent wynagrodzenia za okres choroby objęty obowiązkiem wypłaty sjuklön przez pracodawcę. Od tej kwoty odejmowany jest karensavdrag.
W przypadku osób pracujących po osiem godzin dziennie, pięć dni w tygodniu, potrącenie odpowiada zazwyczaj jednej dniówce wynagrodzenia chorobowego.
Nie oznacza to jednak, że każdy pracownik traci dokładnie taką samą kwotę lub że potrącenie zawsze odpowiada pierwszemu dniowi nieobecności. Jego wysokość zależy od wynagrodzenia, wymiaru czasu pracy i ewentualnych postanowień układu zbiorowego.
Przy standardowym tygodniu pracy karensavdrag nalicza się niezależnie od tego, o której godzinie pracownik zgłosi chorobę.
Ile pieniędzy można stracić podczas choroby w Szwecji?
Wysokość potrącenia zależy przede wszystkim od zarobków.
Przyjmując dla uproszczenia pełny etat, równomierny czas pracy i standardową stawkę wynagrodzenia chorobowego wynoszącą 80 procent pensji, można oszacować wysokość karensavdrag dla różnych poziomów wynagrodzenia.
| Miesięczna pensja brutto | Przykładowy karensavdrag |
|---|---|
| 25 000 kr | około 923 kr |
| 30 000 kr | około 1 108 kr |
| 35 000 kr | około 1 292 kr |
| 40 000 kr | około 1 477 kr |
| 45 000 kr | około 1 662 kr |
Kwoty obliczono przy założeniu 260 dni roboczych rocznie. Są to wartości orientacyjne przed podatkiem, a nie indywidualne wyliczenia wypłaty.
Przykładowo osoba zarabiająca 30 000 koron brutto miesięcznie może mieć naliczony karensavdrag wynoszący około 1 108 koron. Jeżeli choroba trwa tylko jeden standardowy dzień pracy, oznacza to w praktyce brak wynagrodzenia chorobowego za ten dzień.
Przy dłuższej nieobecności dochodzi również standardowe zmniejszenie wynagrodzenia do poziomu chorobowego, zwykle 80 procent.
Szwecja i Dania. Dwa różne systemy wynagrodzenia podczas choroby
Historia Dennisa i Kamilli pokazuje różnicę między zasadami obowiązującymi po obu stronach cieśniny Öresund.
W Szwecji pracownik otrzymuje wynagrodzenie chorobowe od pracodawcy przez pierwsze 14 dni choroby, z uwzględnieniem karensavdrag.
W Danii nie obowiązuje analogiczne ogólne potrącenie z tytułu pierwszego dnia choroby. Nie oznacza to jednak, że każdemu pracownikowi automatycznie przysługuje pełna pensja.
Zgodnie z informacjami dostępnymi w duńskim portalu administracji publicznej Life in Denmark osoba zatrudniona może otrzymywać pełne wynagrodzenie podczas choroby, jeżeli wynika to z jej warunków zatrudnienia. W innych przypadkach obowiązuje system zasiłku chorobowego (sygedagpenge), z określonymi warunkami i limitami.
Pracodawca zasadniczo odpowiada za wypłatę świadczenia przez pierwszych 30 dni kalendarzowych, jeżeli spełnione są wymagania dotyczące zatrudnienia.
Dlatego różnica między Szwecją a Danią dotyczy przede wszystkim istnienia potrącenia karencyjnego, a nie gwarancji identycznego wynagrodzenia dla wszystkich pracowników.
Dlaczego niektóre grupy zawodowe odczuwają karensavdrag bardziej?
Szwedzki system wzbudza kontrowersje zwłaszcza wśród osób, które nie mogą wykonywać swojej pracy zdalnie.
Dotyczy to między innymi nauczycieli, pielęgniarek, pracowników opieki, kierowców oraz osób zatrudnionych w handlu i usługach.
Pracownik biurowy, który podczas łagodniejszej infekcji może wykonywać obowiązki z domu, nie zawsze musi zgłaszać nieobecność chorobową. Osoba pracująca bezpośrednio z pacjentami, dziećmi lub klientami często nie ma takiej możliwości.
Dennis Johansson zwrócił w rozmowie z „Dagens Nyheter” uwagę, że nauczyciele nie mogą po prostu przenieść wszystkich codziennych obowiązków do internetu.
W ocenie przeciwników obecnego systemu powoduje to nierówności między grupami zawodowymi. Pojawia się również obawa, że pracownicy z mniejszymi dochodami decydują się przychodzić do pracy mimo objawów choroby, aby uniknąć utraty części wynagrodzenia.
Zwolennicy utrzymania potrącenia argumentują natomiast, że ogranicza ono koszty krótkotrwałych nieobecności i zmniejsza ryzyko nieuzasadnionego korzystania ze zwolnień.
Politycy spierają się o likwidację karensavdrag
Zniesienie potrącenia pozostaje jednym z tematów dzielących szwedzkie partie polityczne.
Socialdemokraterna (S), Vänsterpartiet (V) i Miljöpartiet (MP) opowiadają się za jego likwidacją.
Socjaldemokraci argumentują, że pracownicy nie powinni ponosić tak dużego kosztu krótkotrwałej choroby, szczególnie w zawodach wymagających fizycznej obecności w miejscu pracy.
Partia Lewicy również traktuje tę zmianę jako element szerszej reformy systemu ubezpieczeń chorobowych.
Inaczej sprawę ocenia Centerpartiet (C). Partia sprzeciwia się reformie zwiększającej koszty zatrudnienia, wskazując szczególnie na sytuację małych i średnich przedsiębiorstw.
W komunikacie z 14 sierpnia 2026 roku ugrupowanie zaproponowało bardziej ukierunkowane rozwiązania, w tym możliwość uzgadniania zasad karencji między związkami zawodowymi a pracodawcami.
Rozbieżności oznaczają, że polityczne poparcie dla zmiany nie jest równoznaczne z przyjęciem nowych przepisów.
Ile kosztowałoby zniesienie potrącenia chorobowego?
To jeden z najważniejszych punktów sporu.
Według szacunku Riksdagens utredningstjänst, przywołanego przez „Dagens Nyheter”, dodatkowe koszty wynagrodzeń chorobowych dla pracodawców mogłyby wynieść około 9 miliardów koron rocznie.
Inne opracowania wskazują jednak na wyższe kwoty, zależnie od zastosowanej metody obliczeń.
Svenskt Näringsliv, reprezentujące szwedzkich pracodawców, ostrzegało przed wydatkami sięgającymi nawet 42 miliardów koron w określonych scenariuszach uwzględniających wzrost absencji i koszty zastępstw.
Związek zawodowy Handels zakwestionował takie założenia, wskazując, że są one oparte na szczególnie wysokich prognozach dodatkowej nieobecności.
Rozbieżności wynikają między innymi z tego, czy analiza obejmuje wyłącznie bezpośredni koszt wypłacenia wynagrodzenia chorobowego, czy również możliwe zmiany zachowań pracowników oraz konieczność organizowania zastępstw.
Nie ma więc jednej bezspornej kwoty, którą można uznać za ostateczny koszt reformy.
Czy karensavdrag zostanie zniesiony w Szwecji?
Na 11 października 2026 roku potrącenie nadal obowiązuje. Nie została potwierdzona zmiana przepisów, która znosiłaby karensavdrag dla wszystkich pracowników.
Dalszy los reformy zależy od decyzji politycznych, uzgodnienia sposobu finansowania oraz ewentualnych zmian ustawowych.
Osoby pracujące w Szwecji powinny zatem nadal uwzględniać potrącenie przy obliczaniu wynagrodzenia podczas choroby.
Istnieją przy tym szczególne zasady chroniące pracowników przed wielokrotnymi potrąceniami. Przykładowo, jeśli ponownie zachorują w ciągu pięciu dni kalendarzowych, nowa nieobecność może być traktowana jako kontynuacja wcześniejszego okresu chorobowego, bez kolejnego karensavdrag.
Aktualne informacje o zasadach naliczania potrącenia i wynagrodzenia chorobowego publikuje Försäkringskassan.
