Około 18 tys. rodzin w Danii, które wcześniej otrzymały jednorazową pomoc na zakup żywności, może stracić stypendium SU wypłacane ich dzieciom mieszkającym w domu. Rząd chce ograniczyć świadczenia dla młodych osób z rodzin o wyższych dochodach. Decyzji broni premier Mette Frederiksen, przekonując, że młodzi ludzie powinni podejmować pracę podczas nauki.
Spór wybuchł po opublikowaniu przez duńską telewizję TV 2 wyliczeń liberalnego think tanku CEPOS. Wynika z nich, że część gospodarstw domowych, które w 2026 roku zakwalifikowały się do pomocy związanej z wysokimi cenami żywności, może zostać objęta planowaną likwidacją stypendium SU dla osób mieszkających z rodzicami.
Według ustaleń opisanych przez PULS pierwotny projekt rządu przewidywał odebranie tego świadczenia około 81 tys. młodych osób, których rodzice zarabiają łącznie ponad 710 tys. koron duńskich rocznie. Szacunki CEPOS wskazują, że w tej grupie znalazło się około 18 tys. rodzin, które wcześniej otrzymały pomoc żywnościową.
Jednorazowa pomoc może być niższa niż roczna utrata SU
Wcześniej w 2026 roku duński rząd wprowadził specjalne świadczenie fødevarecheck, którego celem było złagodzenie skutków rosnących cen żywności.
Rodziny z dziećmi mogły otrzymać od 2500 do 5000 koron duńskich. Zgodnie z porozumieniem ogłoszonym przez Ministerstwo Finansów pomoc miała trafić przede wszystkim do gospodarstw domowych spełniających określone kryteria dochodowe.
Teraz część tych samych rodzin może stracić znacznie większą kwotę. Według wyliczeń przedstawionych przez TV 2 likwidacja SU może oznaczać zmniejszenie dochodów gospodarstwa domowego nawet o 12 tys. koron rocznie.
Premier Mette Frederiksen odrzuciła zarzut sprzeczności w polityce rządu. Podczas czwartkowej debaty inauguracyjnej w Folketingu 8 października wyjaśniła, że jednorazowa pomoc żywnościowa była odpowiedzią na wzrost cen, natomiast system stypendiów dla młodych osób dotyczy innego zagadnienia.
„To dwie różne kwestie” – odpowiedziała premier na pytanie, czy ograniczenie SU nie zniweluje wcześniejszej pomocy.
Frederiksen podkreśliła również, że jej zdaniem młodzi ludzie uczący się lub studiujący powinni mieć możliwość zarabiania własnych pieniędzy poprzez pracę. Jej wypowiedź przytoczyła duńska agencja Ritzau.
Krytyka z obu stron duńskiego parlamentu
Projekt wywołał sprzeciw zarówno partii liberalnych, jak i lewicowych.
Alex Vanopslagh, lider Liberal Alliance, zarzucił rządowi prowadzenie niespójnej polityki gospodarczej. Jego zdaniem trudno uzasadnić sytuację, w której państwo najpierw przyznaje rodzinom pomoc ze względu na trudności finansowe, a następnie uznaje ich dochody za wystarczająco wysokie, by odebrać dzieciom stypendium.
Podobne zastrzeżenia zgłosiła Leila Stockmarr z lewicowej Enhedslisten. Polityczka oceniła projekt jako nieprzemyślany i wewnętrznie sprzeczny.
Z kolei Mia Amalie Holstein, główna ekonomistka CEPOS, zwróciła uwagę na brak konsekwencji między kryteriami przyznawania jednorazowej pomocy a zasadami planowanego ograniczenia stypendiów.
Rząd przedstawia kolejne ograniczenia SU
Spór nabrał nowego znaczenia w piątek 9 października, kiedy duński rząd przedstawił projekt budżetu na 2027 rok.
Jak donosi Presse-fotos.dk, powołując się na B.T., proponowane ograniczenia mają objąć także młodych ludzi, których rodzice zarabiają od około 420 tys. do 710 tys. koron rocznie.
W tej grupie świadczenie nie zostałoby całkowicie zniesione, lecz stopniowo ograniczone. Według przedstawionych informacji podstawowa kwota SU miałaby zostać obniżona z 1154 do 500 koron miesięcznie. Szczegółowe zasady redukcji nie zostały jeszcze wyjaśnione.
Sam projekt ustawy budżetowej na 2027 rok został opublikowany przez duńskie Ministerstwo Finansów 9 października. Proponowane ograniczenia wymagają jednak dalszego procesu legislacyjnego – nie oznaczają automatycznego odebrania świadczeń już teraz.
Od czego zależy wysokość SU w Danii?
SU (Statens Uddannelsesstøtte) to duński system państwowego wsparcia finansowego dla osób uczących się i studiujących.
W przypadku osób mieszkających z rodzicami wysokość pomocy zależy między innymi od dochodów rodziców. Obecne zasady przewidują kwotę podstawową oraz ewentualny dodatek, którego wysokość zmniejsza się wraz ze wzrostem dochodów gospodarstwa domowego.
Przy obliczaniu dodatku uwzględnia się zasadniczo dochody rodziców sprzed dwóch lat. Szczegółowe informacje są dostępne na oficjalnej stronie duńskiego systemu SU.
Obecnie dyskutowane ograniczenia dla osób mieszkających z rodzicami należy odróżnić od wcześniej uchwalonej reformy SU dla szkolnictwa wyższego, której część przepisów zacznie obowiązywać w styczniu 2027 roku.
