Witamina B12 kojarzy się głównie z krwią, układem nerwowym i niedokrwistością. Nowe badania naukowców z Cornell University sugerują jednak, że jej niedobór może wpływać także na produkcję energii w mięśniach i procesy związane ze starzeniem.
Badanie opublikowane w The Journal of Nutrition dotyczyło mechanizmów komórkowych oraz myszy, dlatego nie jest jeszcze prostą instrukcją leczenia dla ludzi. Pokazuje jednak, że niski poziom B12 może mieć szersze znaczenie biologiczne, niż dotąd zakładano. Cornell opisuje badanie jako pierwsze pokazujące wpływ niedoboru B12 na mitochondrialną produkcję energii w mięśniach szkieletowych.
Witamina B12 może mieć szerszą rolę
Witamina B12 jest od dawna znana jako składnik potrzebny do tworzenia czerwonych krwinek i prawidłowego działania układu nerwowego. Szwedzki portal medyczny 1177 wyjaśnia, że B12 nie jest wytwarzana przez organizm i musi być dostarczana z pożywienia, głównie z produktów pochodzenia zwierzęcego.
Nowe badanie przesuwa jednak uwagę z klasycznych objawów niedoboru na wcześniejsze procesy biologiczne. Chodzi między innymi o mitochondria, czyli struktury komórkowe odpowiedzialne za wytwarzanie energii.
Autorka korespondencyjna badania, dr Martha Field z Cornell University, podkreśliła, że mięśnie mają bardzo wysokie zapotrzebowanie energetyczne. Dlatego zaburzenia w produkcji energii mogą mieć duże znaczenie dla funkcjonowania organizmu.
Co dokładnie pokazali naukowcy
Zespół Cornell analizował, jak dostępność witaminy B12 wpływa na mitochondria i metabolizm mięśni szkieletowych. Badacze wskazali powiązania B12 z metabolizmem lipidów, stresem organelli oraz regulacją epigenetyczną.
Według Cornell, niedobór B12 wpływał na produkcję energii w mitochondriach mięśni. Naukowcy zaobserwowali też, że niski poziom B12 u myszy wydawał się hamować wzrost lub utrzymanie masy mięśniowej.
W osobnym badaniu opublikowanym w 2026 roku w GeroScience naukowcy analizowali starsze samice myszy. Po 12 tygodniach suplementacji witaminą B12 zaobserwowano poprawę parametrów związanych z biologią mitochondriów w mięśniach, w tym ich zawartości i morfologii.
To ważne, ale nadal jest to etap badań przedklinicznych. Wyniki z myszy nie mogą być automatycznie przenoszone na ludzi bez kontrolowanych badań klinicznych.
Dlaczego temat dotyczy osób starszych
Niedobór lub nieoptymalny poziom witaminy B12 częściej dotyczy osób starszych. Cornell przywołuje szacunek, według którego nawet co czwarta osoba starsza w krajach rozwiniętych może mieć nieoptymalny status B12.
Szwedzki urząd ds. żywności Livsmedelsverket również wskazuje, że zdolność wchłaniania witaminy B12 zmniejsza się z wiekiem. To oznacza, że część starszych osób może mieć niedobór nawet wtedy, gdy je produkty zawierające B12.
Dla Polaków mieszkających w Szwecji to praktyczna informacja, zwłaszcza jeśli w rodzinie są seniorzy. Zmęczenie, osłabienie, gorsza koncentracja czy problemy neurologiczne nie zawsze muszą wynikać wyłącznie z wieku. Mogą mieć różne przyczyny, w tym niedobory, które da się sprawdzić badaniem krwi.
Kto powinien szczególnie uważać na B12
Najbardziej oczywista grupa ryzyka to osoby na diecie wegańskiej. 1177 informuje, że osoby jedzące wyłącznie wegańsko mogą potrzebować suplementu, ponieważ witamina B12 znajduje się głównie w produktach pochodzenia zwierzęcego.
Livsmedelsverket podaje, że witamina B12 występuje w mięsie, rybach, jajach, mleku i produktach mlecznych, a nie występuje naturalnie w żywności roślinnej. Dlatego osoby na diecie wegańskiej powinny zadbać o B12 z suplementów lub produktów wzbogacanych.
Na niedobór mogą być narażone również osoby z problemami wchłaniania, po operacjach żołądka, z niektórymi chorobami przewodu pokarmowego albo z anemią złośliwą. 1177 opisuje, że wchłanianie B12 wymaga specjalnego czynnika produkowanego w żołądku, a jego brak może prowadzić do niedoboru.
Objawy mogą narastać bardzo powoli
Jednym z problemów przy niedoborze witaminy B12 jest to, że objawy mogą rozwijać się stopniowo. 1177 wymienia między innymi zmęczenie, osłabienie, trudności z koncentracją, zawroty głowy, duszność przy wysiłku, kołatanie serca i bóle głowy.
Niedobór B12 może też dawać objawy neurologiczne. Chodzi między innymi o mrowienie, drętwienie, pogorszenie czucia, niepewność przy chodzeniu, gorsze odruchy, problemy z pamięcią, obniżony nastrój i pogorszenie widzenia.
To nie znaczy, że każdy taki objaw oznacza niedobór B12. Oznacza jednak, że przy utrzymujących się problemach warto skontaktować się z lekarzem lub vårdcentral. Samodzielne zgadywanie przyczyn może opóźnić właściwą diagnozę.
Nie jest to dowód na „witaminę przeciw starzeniu”
Największe ryzyko przy takich badaniach polega na przesadnej interpretacji. Wyniki Cornell są ciekawe, ale nie oznaczają, że suplementacja B12 zatrzyma starzenie albo poprawi mięśnie u każdej osoby.
Badanie pokazuje mechanizm biologiczny i możliwy kierunek dalszych prac. Sama Martha Field wskazuje, że obecne wyniki powinny przygotować grunt pod przyszłe kontrolowane badania na ludziach.
Praktyczny wniosek jest więc ostrożny. Jeśli ktoś ma prawidłowy poziom B12, suplementacja nie musi przynieść dodatkowych korzyści. Jeśli jednak ktoś jest w grupie ryzyka albo ma objawy, warto sprawdzić poziom B12 i omówić wynik z lekarzem.
Co to oznacza dla Polaków w Szwecji
Dla Polaków mieszkających w Szwecji temat ma znaczenie przede wszystkim praktyczne. Dotyczy osób starszych, rodzin opiekujących się seniorami, wegan, wegetarian oraz osób, które od dawna mają zmęczenie, osłabienie albo objawy neurologiczne.
W Szwecji pierwszym krokiem może być kontakt z vårdcentral. 1177 wskazuje, że przy podejrzeniu niedokrwistości lekarz może zlecić badania krwi, w tym ocenę niedoboru B12 lub folianów.
Nie chodzi o to, by każdy zaczął przyjmować suplementy. Chodzi o to, by nie lekceważyć niedoboru, szczególnie u osób starszych i tych, które jedzą mało produktów pochodzenia zwierzęcego.
Nowe badania pokazują, że B12 może być ważna nie tylko wtedy, gdy pojawiają się klasyczne objawy niedokrwistości. Jej rola może zaczynać się wcześniej, na poziomie energii komórkowej i funkcjonowania mięśni.
