Rząd Szwecji przedstawił propozycję nowych zasad dostępu do części świadczeń socjalnych dla osób imigrujących do kraju. Zgodnie z projektem, aby uzyskać wybrane świadczenia, trzeba będzie spełnić warunek kwalifikacji przez czas pobytu albo pracę, a zmiany mają wejść w życie od 1 stycznia 2027 roku.
Chodzi o trzecią część rządowej reformy świadczeń (bidragsreformen). Jak informuje rząd w komunikacie prasowym, propozycja dotyczy części świadczeń opartych na kryterium zamieszkania, a rząd wskazuje jako cel m.in. „wzmocnienie linii pracy”, ograniczenie długotrwałej zależności od świadczeń i zmniejszenie ryzyka wykluczenia.
Świadczenia dla imigrantów w Szwecji – projekt zmian
W formalnym dokumencie rządowym Prop. 2025/26:136 wskazano, że kwalifikację będzie można spełnić przez pięć lat zamieszkania w Szwecji w ramach 15-letniego okresu rozliczeniowego albo przez spełnienie warunku pracy i dochodu. Na stronie propozycji potwierdzono też datę wejścia w życie – 1 stycznia 2027 r.
Według relacji Aftonbladet rząd zapowiada, że zasady mają obejmować imigrantów, którzy przyjadą po wejściu przepisów w życie, a przy liczeniu okresu kwalifikacji uwzględniany ma być także pobyt w innych krajach UE – co ma wynikać z prawa unijnego.
Minister finansów Elisabeth Svantesson, cytowana przez Aftonbladet, powiedziała podczas konferencji prasowej, że jej zdaniem nie jest oczywiste, by osoba imigrująca do Szwecji miała od pierwszego dnia dostęp do wszystkich elementów systemu ubezpieczeń społecznych. Ten przekaz jest spójny z komunikatem rządu, który akcentuje zmianę bodźców w stronę pracy.
Szybsza ścieżka przez pracę i zarobki
Rząd przewiduje tzw. szybciej ścieżkę kwalifikacji przez pracę. W komunikacie rządowym podano dwa progi dochodowe:
- 40 032 SEK miesięcznie przez co najmniej 6 kolejnych miesięcy, albo
- 20 850 SEK miesięcznie przez 12 z ostatnich 24 miesięcy.
Z relacji Aftonbladet wynika również, że drugi próg płacowy został przez rząd ustalony niżej niż w propozycji komisji/raportu (w mediach wskazywano wcześniej poziom ok. 29 tys. SEK), a Ludvig Aspling tłumaczył to lepszym dopasowaniem do poziomów wynagrodzeń na rynku pracy.
Warto doprecyzować zakres zmian: rząd w komunikacie zaznacza, że propozycje nie zmieniają świadczeń opartych na pracy, wskazując jako przykłady m.in. sjukpenning (świadczenie chorobowe) oraz dochodową część świadczenia rodzicielskiego. To istotne, bo w obiegu medialnym często pojawiają się skrótowe opisy obejmujące „zasiłki” bez rozróżnienia rodzaju świadczenia.
Które świadczenia obejmie kwalifikacja
W rządowym komunikacie wymieniono katalog świadczeń, które mają wymagać spełnienia warunku kwalifikacji. Są to świadczenia oparte na kryterium zamieszkania, m.in.:
- rodzicielski zasiłek na poziomie podstawowym i minimalnym,
- zasiłek na dziecko (wraz z dodatkiem wielodzietnym),
- dodatek opiekuńczy (omvårdnadsbidrag),
- świadczenia z tytułu niezdolności/aktywności w formie gwarancyjnej,
- dodatek na zwiększone koszty (merkostnadsersättning),
- świadczenie dla osób starszych (äldreförsörjningsstöd),
- dodatek mieszkaniowy i dodatek do kosztów mieszkania.
Krytyka i zakres wyłączeń reformy
Jak podał Aftonbladet, rząd jednocześnie nie idzie dalej z propozycją, aby imigranci musieli kwalifikować się także do ekonomiskt bistånd (pomocy społecznej / zasiłku socjalnego), oraz rezygnuje z dalszego procedowania kwalifikacji do assistansersättning. W tej samej relacji pojawia się szacunek, że około 42 000 dorosłych będzie musiało kwalifikować się pięć lat po wdrożeniu reformy.
Krytykę wobec propozycji zgłosiła Partia Zielonych. Według relacji medialnych, Malte Tängmark Roos ocenił, że reforma może stworzyć nowy poziom ubóstwa i zagrozić bezpieczeństwu oraz dobrostanowi dziesiątek tysięcy dzieci.
Rządowa strona z kolei podkreśla, że reforma jest elementem szerszego pakietu zmian w polityce świadczeń i pracy, a równolegle zapowiedziano monitorowanie skutków oraz przygotowanie warunków do ewaluacji przez IFAU.
