Saab poinformował 3 listopada 2026 roku o przetestowaniu własnych agentów sztucznej inteligencji w myśliwcu Gripen E. Próby obejmowały scenariusze walki powietrznej poza zasięgiem wzroku. Według SVT agent AI samodzielnie sterował samolotem podczas testów. Ogłoszenie dotyczy prac rozwojowych, a nie rozpoczęcia autonomicznych misji bojowych.
W komunikacie Saaba firma podkreśla, że opracowała zarówno agentów AI, jak i środowiska treningowe oraz narzędzia wspierające ich rozwój. Za projekt odpowiada jednostka Advanced Programs w obszarze Aeronautics.
Co oznacza walka poza zasięgiem wzroku?
Saab wskazuje na scenariusze BVR, czyli Beyond Visual Range. Chodzi o walkę z przeciwnikiem znajdującym się poza zasięgiem obserwacji wzrokowej. Określenie to nie oznacza samo w sobie, że w samolocie nie było pilota.
Firma podała, że zdolności rozwijane wcześniej w symulacjach sprawdzono w rzeczywistych warunkach lotu. Jej program AI Fighter Pilot Academy wykorzystuje miliony symulowanych godzin lotu do trenowania i oceny agentów.
Z kolei SVT opisuje samodzielne sterowanie Gripenem E przez agenta AI. Materiał nie podaje jednak szczegółowego zakresu nadzoru człowieka ani informacji o użyciu uzbrojenia. Nie daje więc podstaw do przedstawiania prób jako autonomicznej operacji bojowej.
Własna AI Saaba po wcześniejszych próbach z Helsing
Nie były to pierwsze ogłoszone testy AI w Gripenie E. Już 11 czerwca 2025 roku Saab informował o trzech lotach z agentem Centaur firmy Helsing. Nowością listopadowego komunikatu są agenci opracowani wewnętrznie przez Saaba.
Producent przewiduje dwa kierunki zastosowania technologii: wspomaganie pilota w kokpicie oraz działanie na pokładzie bezzałogowej platformy współpracującej z samolotami załogowymi. Z takim podejściem wiąże się również przedstawiona wcześniej koncepcja bezzałogowego partnera Gripena — Saab A3-001.
Sferical One zapewnia moc obliczeniową
Zaplecze dla rozwoju AI stanowi między innymi szwedzka inicjatywa Sferical AI. Według jej komunikatu z 15 października 2026 roku superkomputer Sferical One działa od późnego lata. Październikowa prezentacja była więc oficjalnym ogłoszeniem przedsięwzięcia, a nie początkiem pracy systemu.
Sferical AI założyły AstraZeneca, Ericsson, Saab, SEB oraz Wallenberg Investments. SKF uczestniczy jako partner strategiczny. Wspólna infrastruktura służy różnym branżom — od badań nad lekami i telekomunikacji po finanse oraz zastosowania obronne.
SVT podaje, że komputer znajduje się w Linköping, a jego koszt oszacowano na ponad miliard koron. To koszt wspólnej infrastruktury, nie kwota przypisana wyłącznie testom Gripena.
