Od środy 12 sierpnia w Szwecji i pozostałych krajach UE zaczyna być stosowana większość przepisów nowego unijnego rozporządzenia dotyczącego opakowań i odpadów opakowaniowych – PPWR. Konsumenci nie zobaczą jednak wszystkich zmian od razu. Zakaz części plastikowych opakowań w sklepach, restauracjach i hotelach zacznie obowiązywać dopiero od 1 stycznia 2030 roku.
- PPWR zaczyna być stosowane 12 sierpnia
- Co rzeczywiście zmienia się już teraz?
- Plastikowe siatki na owoce nie zostają zakazane dzisiaj
- Bardzo cienkie plastikowe torebki również zostaną ograniczone
- Zniknie również część folii grupującej produkty
- UE chce zmniejszyć ilość odpadów opakowaniowych
- Zmiany w sklepach będą pojawiały się stopniowo
Nowe przepisy obejmują cały cykl życia opakowania – od jego projektowania i produkcji po ponowne użycie, recykling i zagospodarowanie odpadów. Jednym z głównych celów jest ograniczenie ilości zbędnych opakowań oraz zwiększenie udziału rozwiązań nadających się do recyklingu i wielokrotnego użycia.
PPWR zaczyna być stosowane 12 sierpnia
Nowe rozporządzenie nosi oficjalnie nazwę Regulation (EU) 2025/40 on packaging and packaging waste, czyli PPWR.
Ważne jest rozróżnienie dwóch dat. Rozporządzenie weszło w życie 11 lutego 2025 roku, natomiast od 12 sierpnia 2026 roku zaczyna być co do zasady stosowane.
Szwedzki Naturvårdsverket podkreśla, że przepisy PPWR obowiązują bezpośrednio we wszystkich państwach UE i zastępują część dotychczasowych regulacji krajowych. Jednocześnie wiele konkretnych wymogów ma późniejsze terminy wejścia w życie.
Dlatego 12 sierpnia nie oznacza jednorazowej rewolucji na sklepowych półkach. Zmiany będą pojawiały się etapami przez następne lata.
Co rzeczywiście zmienia się już teraz?
Od 12 sierpnia zaczynają obowiązywać między innymi nowe definicje dotyczące producentów opakowań oraz obowiązki nakładane na producentów i importerów.
Firmy wprowadzające opakowania na rynek muszą między innymi spełniać nowe wymagania dotyczące oceny zgodności i dokumentacji technicznej. Zmieniają się również zasady odpowiedzialności producentów za opakowania.
Jedna z bardziej konkretnych zmian dotyczy PFAS w opakowaniach mających kontakt z żywnością. Od 12 sierpnia takich opakowań nie można wprowadzać na rynek, jeżeli zawartość PFAS przekracza wartości graniczne określone w rozporządzeniu.
Nowe wymogi obejmują również część opakowań wielokrotnego użytku oraz systemów ich ponownego wykorzystania.
Plastikowe siatki na owoce nie zostają zakazane dzisiaj
Najbardziej widoczne dla klientów sklepów zmiany nadejdą dopiero później.
Od 1 stycznia 2030 roku PPWR ograniczy stosowanie określonych rodzajów jednorazowych opakowań z tworzyw sztucznych. Naturvårdsverket wymienia wśród nich między innymi folię termokurczliwą używaną do grupowania kilku produktów konsumenckich.
Rozporządzenie obejmuje również jednorazowe plastikowe opakowania nieprzetworzonych świeżych owoców i warzyw sprzedawanych w ilości poniżej 1,5 kg.
W praktyce oznacza to, że z części sklepów powinny zniknąć między innymi plastikowe siatki czy worki stosowane do sprzedaży gotowych zestawów owoców i warzyw. Håll Sverige Rent jako przykład podaje mniej plastikowych worków z jabłkami oraz mniej cytrusów sprzedawanych w plastikowych siatkach.
Nie jest to jednak bezwzględny zakaz każdego opakowania do 1,5 kg. Przepisy przewidują wyjątki, jeżeli użycie opakowania jest uzasadnione między innymi koniecznością ochrony produktu przed utratą wody, zagrożeniem mikrobiologicznym, uszkodzeniem lub utlenianiem.
Komisja Europejska ma do 12 lutego 2027 roku opublikować dokładniejsze wytyczne dotyczące tych zakazów, w tym przykłady opakowań objętych przepisami oraz listę możliwych wyjątków dla owoców i warzyw.
Bardzo cienkie plastikowe torebki również zostaną ograniczone
Osobną kategorią są bardzo lekkie plastikowe torby, czyli typowe cienkie woreczki używane między innymi przy zakupie produktów luzem.
Od 2030 roku część takich toreb zostanie objęta zakazem. Regulacja pozostawia jednak wyjątki między innymi dla sytuacji, w których woreczek jest potrzebny ze względów higienicznych albo służy jako opakowanie żywności sprzedawanej luzem i pomaga zapobiegać jej marnowaniu.
Nie oznacza to zatem prostego zakazu wszystkich cienkich woreczków znajdujących się dziś przy działach z owocami i warzywami.
UE od lat ogranicza również zużycie lekkich plastikowych toreb. PPWR utrzymuje cel, zgodnie z którym ich roczne zużycie powinno wynosić najwyżej 40 sztuk na mieszkańca, z możliwością określonych wyjątków dla bardzo cienkich toreb używanych między innymi z powodów higienicznych lub w celu ograniczenia marnowania żywności.
Zniknie również część folii grupującej produkty
Od 2030 roku zakazy obejmą także część opakowań używanych wyłącznie do grupowania produktów na półce.
Przykładem może być plastikowa folia otaczająca zestaw kilku puszek albo innych pojedynczo zapakowanych produktów. Naturvårdsverket wskazuje krympfilm, czyli folię termokurczliwą wokół kilku opakowań konsumenckich, jako jeden z przykładów zastosowań, których obejmie zakaz wynikający z art. 25 PPWR.
Od tego samego roku ograniczenia obejmą również część jednorazowych plastikowych opakowań używanych w gastronomii oraz małe jednorazowe opakowania kosmetyków w hotelach.
Komisja Europejska podaje jako przykłady małe saszetki z ketchupem i innymi sosami w restauracjach oraz miniaturowe butelki szamponów w hotelach.
UE chce zmniejszyć ilość odpadów opakowaniowych
PPWR nie jest wyłącznie regulacją dotyczącą plastiku.
Każde państwo UE ma zmniejszyć ilość wytwarzanych odpadów opakowaniowych na mieszkańca w porównaniu z poziomem z 2018 roku. Cel wynosi:
- 5 proc. do 2030 roku
- 10 proc. do 2035 roku
- 15 proc. do 2040 roku
Takie same wartości podaje szwedzki Naturvårdsverket.
Do końca 2030 roku co najmniej 70 proc. całej masy wytwarzanych odpadów opakowaniowych ma być poddawane recyklingowi materiałowemu. Dla samych opakowań z plastiku minimalny cel wynosi 55 proc.
Kolejną dużą zmianą będzie wymóg, aby od 2030 roku opakowania wprowadzane na rynek spełniały określone warunki dotyczące możliwości recyklingu. Plastikowe opakowania będą również musiały zawierać minimalny udział tworzywa pochodzącego z recyklingu, zależny od rodzaju opakowania i jego zastosowania.
Zmiany w sklepach będą pojawiały się stopniowo
Håll Sverige Rent ocenia, że konsumenci z czasem zaczną zauważać mniej jednorazowych opakowań oraz więcej rozwiązań pozwalających na ponowne użycie lub napełnienie opakowania.
Nie oznacza to jednak, że szwedzkie supermarkety mają od 12 sierpnia usunąć plastikowe woreczki z działów owocowo-warzywnych.
12 sierpnia 2026 roku rozpoczyna się przede wszystkim nowy etap stosowania unijnych przepisów. Najbardziej widoczne dla konsumenta zakazy dotyczące konkretnych jednorazowych opakowań zaczną obowiązywać 1 stycznia 2030 roku.
