Majątek gospodarstw domowych w Szwecji osiągnął na koniec czwartego kwartału 2025 roku najwyższy poziom w historii. Z danych SEB wynika, że łączne aktywa szwedzkich gospodarstw domowych wzrosły do 30 856 mld koron, a majątek netto – po odjęciu zobowiązań – do 25 374 mld koron.
W tym samym okresie mocno wzrosła wartość aktywów giełdowych. Jak opisał Dagens PS, w samym kwartale aktywa akcyjne zwiększyły się o 403 mld koron, a różnica między aktywami giełdowymi i nieruchomościowymi była najmniejsza od 2002 roku. SEB ocenia, że już w 2027 roku akcje mogą wyprzedzić nieruchomości jako największą klasę aktywów w bilansach gospodarstw domowych.
Majątek gospodarstw domowych w Szwecji rośnie szybciej niż długi
Struktura aktywów pokazuje, jak bardzo zmienił się układ sił w oszczędnościach Szwedów. Według SEB na koniec 2025 roku aktywa giełdowe były warte 12 022 mld koron, a aktywa nieruchomościowe 12 817 mld. W kwartale nysparande wyniosło 121 mld koron, a największa część nowego kapitału trafiła do akcji i funduszy.
Jednocześnie długi rosły wolniej niż aktywa. Łączne zadłużenie gospodarstw domowych wzrosło do 5 482 mld koron, ale wskaźnik zadłużenia spadł do 173 proc. dochodu rozporządzalnego, co według SEB było najniższym poziomem od czterech lat. Bank zwracał też uwagę, że większy udział oszczędności ulokowanych na giełdzie zwiększa wrażliwość gospodarstw domowych na wahania rynku.
Rekordowe bogactwo nie jest rozłożone równomiernie
Wysoki poziom majątku nie oznacza, że podobnie wygląda sytuacja większości obywateli. Z raportu Finansinspektionen wynika, że około 5 proc. Szwedów posiada połowę wszystkich aktywów finansowych. Urząd wskazał też, że co drugi mieszkaniec ma niewiele aktywów albo nie ma ich niemal wcale.
Ta koncentracja jest widoczna także w strukturze oszczędności. Raport Finansinspektionen pokazał, że cztery osoby na pięć nie mają akcji albo mają ich mniej niż 10 tys. koron. Z kolei około 30 proc. kredytobiorców hipotecznych trzyma w swoim banku hipotecznym aktywa poniżej 50 tys. koron, co ogranicza ich bufor na wypadek pogorszenia sytuacji finansowej.
W szerszym ujęciu podobny obraz opisuje OECD. Organizacja wskazuje, że starsze pokolenia korzystały w ostatnich dekadach na rosnących cenach aktywów, zwłaszcza mieszkań, podczas gdy młodsze roczniki napotykają coraz większe bariery w budowaniu własnego majątku. Równolegle SCB podał, że to właśnie rosnące dochody kapitałowe napędzały wzrost nierówności dochodowych w ostatnich latach.
Boomersi, spadki i nowa fala transferu majątku
W tle szwedzkiej debaty są też różnice międzypokoleniowe. Pew Research Center podał, że w 2022 roku gospodarstwa domowe pokolenia boomers posiadały łącznie 77 bln dolarów majątku, a 10 proc. najbogatszych kontrolowało 71 proc. tej sumy. Z kolei UBS prognozuje, że w ciągu najbliższych 20–25 lat na świecie dojdzie do transferu majątku o wartości 83 bln dolarów, z czego 74 bln ma przejść między pokoleniami.
Na rynku szwedzkim ta dyskusja łączy się z pytaniem, skąd bierze się nowe bogactwo. Według tekstu EFN, który omawia analizę opublikowaną w Financial Times, Szwecja ma 45 miliarderów dolarowych, czyli około 1,5 raza więcej w przeliczeniu na mieszkańca niż Stany Zjednoczone. W osobnym omówieniu Dagens PS napisał, że prawie dwie trzecie z nich wzbogaciło się dzięki spadkom, nieruchomościom albo inwestycjom finansowym, a tylko mniejsza część dzięki innowacjom i przedsiębiorczości.
Do tej samej debaty odwołuje się ekonomiczny dziennikarz Andreas Cervenka. W tekście Dagens PS przypomniano jego ocenę, że w Szwecji łatwiej dziś bogacić się dzięki posiadaniu niż dzięki pracy. Ten sam tekst podaje, że 542 Szwedów posiadających co najmniej pół miliarda koron kontroluje więcej majątku niż ponad cztery miliony obywateli razem wziętych.
Wraz z tym wraca pytanie o podatki od kapitału i pracy. W rozmowie opisanej przez Dagens PS Mikael Damberg mówił o potrzebie szerokiego przeglądu systemu podatkowego i wskazywał, że mógłby on oznaczać wyższe opodatkowanie dochodów kapitałowych przy jednoczesnym obniżeniu podatków od pracy. Na tym tle rośnie też liczba obywateli obecnych na rynku akcji – Euroclear Sweden podał w lutym, że liczba unikalnych akcjonariuszy w Szwecji była najwyższa od początku pomiarów, a Skatteverket przypomina, że konto ISK pozostaje jedną z podstawowych form inwestowania w akcje i fundusze.
