Małe dzieci z alergią na orzeszki ziemne stopniowo przyzwyczajano do alergenu w ramach szwedzkiego badania. Wyniki są obiecujące, ale lekarze podkreślają jedno: takiej terapii nie wolno próbować samodzielnie w domu.
Badanie przeprowadzone przez naukowców z Karolinska Institutet objęło 75 dzieci w wieku od jednego do trzech lat. Wszystkie miały potwierdzoną alergię na orzeszki ziemne. Po trzech latach leczenia 82 procent dzieci z grupy aktywnej terapii mogło zjeść co najmniej trzy i pół orzeszka bez reakcji alergicznej.
Dzieci jadły małe dawki pod kontrolą lekarzy
W badaniu 50 dzieci trafiło do grupy aktywnej terapii. Codziennie podawano im chrupki zawierające orzeszki ziemne. Pozostałe 25 dzieci całkowicie unikało orzeszków.
Leczenie rozpoczęło się w szpitalu. Pierwsza dawka była bardzo mała. Następnie rodzice kontynuowali podawanie produktu w domu, ale według zaleceń medycznych i przy regularnym kontakcie z personelem ochrony zdrowia.
Dawka była zwiększana co cztery do sześciu tygodni. Celem było dojście do dawki podtrzymującej odpowiadającej około półtora orzeszka ziemnego dziennie. Wyniki badania opublikowano w czasopiśmie The Lancet Regional Health – Europe.
82 procent dzieci tolerowało dawkę bez reakcji
Po trzech latach terapii 82 procent dzieci z grupy aktywnej mogło zjeść co najmniej trzy i pół orzeszka ziemnego bez reakcji alergicznej. W grupie kontrolnej, która unikała orzeszków, taki wynik osiągnęło 12 procent dzieci.
Caroline Nilsson z Karolinska Institutet i Szpitala Dziecięcego i Młodzieżowego Sachsska powiedziała, że wszystkie dzieci, które stosowały się do zaleceń, osiągnęły cel badania. Mogły zjeść trzy i pół orzeszka bez reakcji, a większość tolerowała nawet do 25 orzeszków.
To nie oznacza, że dzieci mogą jeść orzeszki bez ograniczeń. Najważniejszy efekt jest inny: leczenie może zmniejszyć ryzyko silnej reakcji po przypadkowym spożyciu niewielkiej ilości alergenu.
Nadzieja dla rodzin, ale nie domowy eksperyment
Najważniejsze ostrzeżenie w tej sprawie brzmi jasno: rodzice nie powinni próbować takiej terapii na własną rękę.
Anna Asarnoj z Karolinska Institutet podkreśliła, że leczenie musi odbywać się w kontrolowanych warunkach, przy ścisłym kontakcie z personelem medycznym. Powodem jest ryzyko poważnej reakcji alergicznej, w tym takiej, która wymaga podania adrenaliny.
Działania niepożądane w badaniu najczęściej były łagodne. Pojawiały się między innymi swędzenie w ustach lub wysypka. Poważniejsze reakcje występowały głównie w okresach zwiększania dawki.
Nowe wytyczne w Szwecji wzmacniają znaczenie terapii
Temat jest ważny także dlatego, że w kwietniu 2026 roku Socialstyrelsen opublikowała pierwsze krajowe wytyczne dotyczące opieki alergologicznej w Szwecji. Wskazano w nich, że dzieciom z ciężką alergią na orzeszki ziemne należy oferować doustną immunoterapię.
Według Socialstyrelsen leczenie może zwiększyć tolerancję na orzeszki. Może też poprawić poczucie bezpieczeństwa i jakość życia dzieci oraz ich rodzin.
To istotne, ponieważ alergia wpływa nie tylko na dietę. Dla wielu rodzin oznacza stałą kontrolę etykiet, stres w przedszkolu, lęk przed urodzinami, wycieczkami i jedzeniem poza domem.
Co to oznacza dla Polaków w Szwecji
Dla polskich rodzin mieszkających w Szwecji najważniejsza informacja jest praktyczna. Jeśli dziecko ma alergię na orzeszki ziemne, rodzice mogą zapytać lekarza o możliwość skierowania do specjalisty i rozmowę o doustnej immunoterapii.
Nie chodzi o kupienie produktu z orzeszkami i samodzielne testowanie tolerancji. Chodzi o leczenie prowadzone przez specjalistów, z dobraną dawką, kontrolą reakcji i jasnym planem postępowania.
W przypadku dzieci bez rozpoznanej alergii eksperci wskazują, że wprowadzanie orzeszków ziemnych wcześnie, razem z innymi pokarmami, może być korzystne. Powinno się to jednak odbywać w formie bezpiecznej dla wieku dziecka i z uwzględnieniem indywidualnej sytuacji zdrowotnej.
Objawy alergii mogą pojawić się szybko
Według 1177 reakcje alergiczne po zjedzeniu orzechów lub orzeszków ziemnych często pojawiają się w ciągu kilku minut. Typowe objawy to swędzenie i obrzęk warg, języka lub gardła, wysypka, pokrzywka, trudności z oddychaniem, ból brzucha, biegunka albo wymioty.
1177 wskazuje też, że alergia na orzeszki ziemne przenoszona drogą powietrzną jest rzadka. Badania nie wykazały, by taka ekspozycja prowadziła do poważnych reakcji.
Najgroźniejszą reakcją jest anafilaksja. Może rozwinąć się szybko i zagrażać życiu. Osoby, które miały ciężką reakcję alergiczną, mogą potrzebować leków ratunkowych, w tym wstrzykiwacza z adrenaliną.
Rodzice dzieci z alergią powinni mieć ustalony plan postępowania z lekarzem. Dotyczy to zarówno codziennego unikania alergenu, jak i sytuacji awaryjnej po przypadkowym spożyciu.
