Chiński państwowy bank ICBC analizował możliwość przejęcia całości lub części szwedzkiego koncernu Preem – wynika z ujawnionych dokumentów opisanych przez Göteborgs-Posten. Szczególne zainteresowanie miały wzbudzać technologie związane z produkcją paliw odnawialnych. Do chińskiej transakcji ostatecznie nie doszło.
Preem nie jest zwykłą siecią stacji paliw. Rafinerie koncernu w Lysekil i Göteborgu odpowiadają za około 80 procent szwedzkich mocy rafineryjnych oraz jedną trzecią mocy całego regionu nordyckiego. Ich łączna zdolność produkcyjna wynosi około 18 mln metrów sześciennych paliw rocznie.
To właśnie skala działalności oraz rozwijana przez spółkę technologia produkcji paliw odnawialnych sprawiały, że potencjalna zmiana właściciela miała znaczenie wykraczające poza zwykłą transakcję biznesową.
4,8 mln dokumentów z chińskiego banku
Informacje o zainteresowaniu Preem pochodzą z międzynarodowego śledztwa China Capital, prowadzonego przez International Consortium of Investigative Journalists. Dziennikarze przeanalizowali około 4,8 mln poufnych dokumentów z londyńskich struktur Industrial and Commercial Bank of China, obejmujących okres od 2005 do 2024 roku.
ICBC jest kontrolowany przez państwo chińskie i należy do największych banków świata. Według ustaleń ICIJ jego londyńskie struktury były wykorzystywane nie tylko do prowadzenia działalności komercyjnej. Dokumenty pokazują również przypadki, w których centrala banku w Pekinie kierowała działaniami związanymi z szerszymi interesami gospodarczymi i politycznymi Chin, m.in. dostępem do surowców, infrastruktury energetycznej czy transportowej.
W szwedzkiej części śledztwa Göteborgs-Posten ujawnił, że jednym z analizowanych celów inwestycyjnych był właśnie Preem.
Preem było na sprzedaż
Według GP zainteresowanie pojawiło się na początku 2024 roku, gdy właściciel Preem rozważał sprzedaż spółki.
Z dokumentów ma wynikać, że londyńscy przedstawiciele ICBC pracowali nad stworzeniem możliwości chińskiej inwestycji – zarówno poprzez przejęcie całej spółki, jak i wejście w charakterze współwłaściciela.
Jednym z elementów przyciągających uwagę miała być technologia Preem związana z paliwami odnawialnymi.
Koncern od lat inwestuje w rozwój produkcji HVO i innych paliw opartych na surowcach odnawialnych. Przykładowo zakład w Göteborgu produkuje około 300 tys. metrów sześciennych HVO100, a rozwój takich technologii jest jednym z ważnych elementów działalności firmy.
Ekspertka ds. Chin Kristina Sandklef, cytowana przez Göteborgs-Posten, ocenia zainteresowanie ICBC również w kontekście poszukiwania przez chińskie instytucje dostępu do nowych technologii. Jej zdaniem działalności państwowego banku nie należy analizować wyłącznie przez pryzmat komercyjnego zysku.
Czy Szwecja zgodziłaby się na chińskie przejęcie?
Z dokumentów opisanych przez GP wynika również, że przedstawiciel ICBC w Londynie uważał, iż szwedzkie władze mogłyby zaakceptować chińskiego właściciela. Jako jeden z argumentów wskazywano wcześniejsze wieloletnie zagraniczne właścicielstwo Preem.
Nie oznaczało to jednak, że decyzja zależałaby wyłącznie od dotychczasowego właściciela spółki.
Od 1 grudnia 2023 roku w Szwecji obowiązuje ustawa pozwalająca państwu kontrolować zagraniczne inwestycje w przedsiębiorstwa prowadzące działalność uznawaną za wymagającą szczególnej ochrony. Organem odpowiedzialnym za takie postępowania jest Inspektionen för strategiska produkter, ISP.
Przepisy pozwalają na badanie inwestycji mogących mieć negatywny wpływ na bezpieczeństwo Szwecji, porządek publiczny lub bezpieczeństwo publiczne. W określonych przypadkach inwestycja może zostać zaakceptowana z warunkami albo zakazana.
Nie wiadomo jednak, jak zakończyłyby się takie procedury w przypadku konkretnej chińskiej oferty dotyczącej Preem, ponieważ transakcja nigdy nie została doprowadzona do tego etapu.
Chińskiej transakcji nie było. Preem kupiło VARO
Preem nie komentuje szczegółów dotyczących chińskiego zainteresowania ujawnionego przez GP. Spółka zaznaczyła gazecie, że chińskie instytucje finansowe, z którymi współpracowała, występowały jako kredytodawcy, a nie akcjonariusze.
Ostatecznie nabywcą Preem została szwajcarska grupa VARO Energy.
Przejęcie sfinalizowano 16 stycznia 2026 roku, po uzyskaniu wymaganych zgód regulacyjnych. VARO i Preem utworzyły wspólną grupę VAROPreem.
Po połączeniu firma stała się drugim największym producentem paliw odnawialnych w Europie i trzecim największym niezależnym koncernem rafineryjnym na kontynencie. Grupa posiada sześć dużych zakładów produkcyjnych i dostęp do ponad 120 terminali.
Na rynku szwedzkim marka Preem jednak nie zniknęła. Stacje oraz działalność skierowana do klientów nadal funkcjonują pod dotychczasową nazwą.
skandynawiainfo.pl/ opisywało już wcześniej sfinalizowanie przejęcia Preem przez VARO Energy i utworzenie VAROPreem.
Ujawnione obecnie dokumenty pokazują więc nieznany wcześniej etap procesu sprzedaży – zanim ostatecznym właścicielem została grupa ze Szwajcarii, zainteresowanie jednym z najważniejszych przedsiębiorstw paliwowych w Szwecji pojawiło się również po stronie największego państwowego banku Chin.
