Wraz z jesiennym wzrostem liczby zachorowań wśród dzieci Försäkringskassan przypomina o krótszym terminie ubiegania się o VAB w Szwecji. Od 1 kwietnia 2026 roku wynosi on 30 dni zamiast wcześniejszych 90. Urząd zwraca też uwagę na trzy dodatkowe sytuacje, w których rodzice mogą otrzymać świadczenie.
W komunikacie z 19 października Försäkringskassan podaje, że w październiku wpływa około 90 tys. wniosków o VAB tygodniowo. Ich liczba spada podczas ferii jesiennych, a następnie ponownie rośnie. Najwięcej przypadków korzystania z VAB przypada jednak na luty.
Fredrika Järnehall Box, odpowiedzialna w urzędzie za obszar dzieci i rodziny, zachęca rodziców, by nie odkładali wniosków i sprawdzali warunki dotyczące ich sytuacji. Jesienne przypomnienie dotyczy przepisów, które już obowiązują.
Termin na VAB liczy się od pierwszego dnia opieki
VAB to skrót od szwedzkiego „vård av barn”, czyli opieki nad dzieckiem. Świadczenie wypłacane w związku z taką opieką to tymczasowy zasiłek rodzicielski — „tillfällig föräldrapenning”.
Zgodnie z informacją Försäkringskassan o skróceniu terminu wniosek należy złożyć najpóźniej 30 dni po pierwszym dniu pozostania w domu z dzieckiem. Nowe zasady dotyczą dni przypadających od 1 kwietnia 2026 roku.
To istotna różnica dla osób, które pamiętają wcześniejszy termin 90 dni. Na naszym portalu opisywaliśmy zapowiedź skrócenia terminu składania wniosków o VAB. Obecnie jest to obowiązująca zasada.
Spóźnienie może oznaczać utratę wypłaty za wcześniejsze dni
Przepis zawarty w rozdziale 13 § 9 a szwedzkiego kodeksu ubezpieczeń społecznych stanowi, że zasiłek zasadniczo nie przysługuje za okres wcześniejszy niż 30 dni przed wpłynięciem wniosku do Försäkringskassan.
Nie należy więc rozumieć tego jako automatycznej utraty pieniędzy za cały okres opieki, gdy minie 30 dni od jej rozpoczęcia. W praktyce spóźnienie może pozbawić rodzica wypłaty za najwcześniejsze dni, które wypadły poza dopuszczalny okres wsteczny.
Przy dłuższej chorobie nie zawsze można czekać ze zgłoszeniem do powrotu do pracy. Poradnik urzędu dla rodziców dzieci poniżej 12 lat wskazuje, że w takiej sytuacji konieczne może być złożenie wniosku jeszcze przed wyzdrowieniem dziecka.
Wyjątki od limitu 30 dni
Försäkringskassan wyjaśnia, że limit nie obowiązuje przy świadczeniu z tytułu opieki nad dzieckiem uznanym za poważnie chore — „allvarligt sjukt”. Gdy dziecko nie spełnia już tego warunku, ponownie stosuje się regułę 30 dni.
Ponadto przepisy dopuszczają wypłatę za wcześniejszy okres, jeżeli istnieją szczególnie wyjątkowe powody — „synnerliga skäl”. Urząd podaje przykład rodzica, którego własna ciężka choroba lub uraz uniemożliwiły terminowe złożenie wniosku. Sama opieka nad przeziębionym dzieckiem nie oznacza automatycznie zastosowania wyjątku.
Od stycznia świadczenie obejmuje trzy dodatkowe sytuacje
Jak wyjaśnia Försäkringskassan w omówieniu reformy, od 1 stycznia 2026 roku rodzice mogą korzystać z VAB również wtedy, gdy:
- uczestniczą w spotkaniu w przedszkolu lub szkole dotyczącym choroby albo niepełnosprawności dziecka;
- muszą uczestniczyć w postępowaniu wyjaśniającym lub wstępnej ocenie sprawy dziecka prowadzonej przez służby socjalne — socialtjänsten;
- muszą przeszkolić personel przedszkola lub szkoły w zakresie zaleconych czynności opieki zdrowotnej nad dzieckiem, na przykład przy cukrzycy.
Nie oznacza to prawa do świadczenia za każde zebranie szkolne. W przypadku spotkań w szkole lub przedszkolu nowa możliwość dotyczy choroby albo niepełnosprawności dziecka. Z czerwcowej analizy urzędu wynika, że właśnie na takie spotkania rodzice najczęściej wykorzystywali rozszerzone uprawnienia.
