Rada Prawna ostro skrytykowała rządowy projekt ustawy dotyczący migracji i azylu w Szwecji. Chodzi między innymi o odejście od stałych zezwoleń na pobyt dla osób z azylowym zezwoleniem oraz dostosowanie szwedzkiego prawa do unijnego paktu migracyjno-azylowego.
W opinii Rady Prawnej projekt został przygotowany z poważnymi brakami. Sędziowie ostrzegają też, że nowe rozwiązania mogą w niektórych przypadkach zamknąć granicę także przed osobami, które rzeczywiście mają prawo do ochrony międzynarodowej.
„Migracja dotyczy ludzi”. Rada Prawna uderza w projekt rządu
Rada Prawna, w której zasiadają sędziowie i byli sędziowie Sądu Najwyższego, oceniła rządową propozycję wyjątkowo krytycznie.
W opinii znalazło się zdanie, które mocno wybrzmiało w szwedzkiej debacie: „Migracja dotyczy ludzi – dorosłych i dzieci”.
Rada Prawna wskazuje, że rządowe propozycje nie zostały wystarczająco przeanalizowane. Według niej uproszczone spojrzenie na imigrację uchodźców doprowadziło do rozwiązań, które mają braki w demokratycznym zakorzenieniu procedury konsultacyjnej.
Rządowy projekt dotyczy dostosowania szwedzkiego prawa do unijnego paktu o migracji i azylu. Zgodnie z informacją rządu, chodzi także o to, aby osoby z azylowym zezwoleniem na pobyt nie mogły już otrzymywać stałego zezwolenia na pobyt.
Stały pobyt i azyl. Co chce zmienić rząd?
Rząd przekonuje, że Szwecja musi dostosować swoje przepisy do prawa Unii Europejskiej. Unijny pakt migracyjno-azylowy zacznie być w pełni stosowany po okresie przejściowym, a nowe wspólne zasady mają obowiązywać od czerwca 2026 roku.
W szwedzkiej propozycji znalazły się między innymi zmiany dotyczące procedur azylowych, kontroli, pobierania odcisków palców i zdjęć oraz prawa do publicznego pełnomocnika w sprawach o ochronę międzynarodową.
Rząd zapowiedział też, że główne zmiany mają wejść w życie 12 lipca 2026 roku.
To ważne, bo projekt nie dotyczy wyłącznie technicznego dostosowania prawa. W praktyce wpisuje się w szerszą zmianę szwedzkiej polityki migracyjnej, której celem jest ograniczenie imigracji azylowej.
Rada Prawna widzi ryzyko dla osób z prawem do ochrony
Najostrzejsza część opinii dotyczy możliwych skutków nowych przepisów.
Rada Prawna pisze o realnym ryzyku, że system w niektórych przypadkach zamknie granicę również przed osobami, które rzeczywiście mają prawo do ochrony międzynarodowej.
To bardzo mocny zarzut. Nie chodzi tylko o tempo prac legislacyjnych, ale o możliwe skutki dla konkretnych ludzi: dorosłych, dzieci i rodzin, które szukają ochrony.
Rada zwraca też uwagę, że rząd podchodzi do unijnego paktu zbyt mechanicznie. Jej zdaniem przy prawie do uznania za uchodźcę trzeba brać pod uwagę zasady proporcjonalności wynikające między innymi z europejskiego porządku prawnego.
Rząd odpowiada: mamy mandat od wyborców
Minister ds. migracji Johan Forssell nie zgadza się z oceną Rady Prawnej.
W pisemnym komentarzu dla TT określił twierdzenie o braku demokratycznego poparcia jako „godne uwagi”. Jego zdaniem rząd otrzymał w wyborach w 2022 roku mandat do ograniczenia imigracji azylowej.
„W wyborach w 2022 roku otrzymaliśmy mandat od społeczeństwa, aby ograniczyć imigrację azylową w celu stworzenia lepszych warunków do udanej integracji osób, które już przebywają w Szwecji, co obecnie realizujemy” – powiedział Forssell.
Minister argumentuje, że zmniejszenie imigracji azylowej ma stworzyć lepsze warunki integracji dla osób już mieszkających w Szwecji.
Co to oznacza dla Polaków w Szwecji?
Dla Polaków mieszkających w Szwecji sprawa ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy dotyczy rodzin, znajomych lub pracowników będących w procesach migracyjnych albo posiadających pobyt związany z ochroną międzynarodową.
Nie jest to zmiana skierowana do wszystkich cudzoziemców w Szwecji. Kluczowy obszar dotyczy migracji azylowej, stałych zezwoleń na pobyt w tej grupie oraz procedur wynikających z unijnego paktu migracyjno-azylowego.
Osoby, których sytuacja zależy od statusu pobytowego, powinny śledzić dalszy przebieg prac. Rząd chce wejścia głównych zmian w życie 12 lipca 2026 roku, ale projekt spotkał się z bardzo ostrą krytyką Rady Prawnej.
Ostatecznie spór dotyczy nie tylko tego, jak Szwecja dostosuje prawo do regulacji UE. Dotyczy też pytania, jak daleko państwo może zaostrzać system, aby ograniczać imigrację azylową, nie naruszając ochrony osób, które rzeczywiście mają do niej prawo.
