Szwedzki rząd ogłosił krajową strategię przeciwdziałania przemocy wobec kobiet, obejmującą przemoc w związkach, przestępstwa motywowane honorem oraz handel ludźmi. W tym samym czasie organizacje pomocowe alarmują, że od 2024 roku w całej Szwecji zamknięto łącznie 37 schronisk dla kobiet – w wyniku nowych wymogów prawnych wprowadzonych przez ten sam rząd.
Strategia powstała na podstawie propozycji specjalnego pełnomocnika rządu, przedstawionej w ubiegłym roku. Minister ds. równości płci Nina Larsson zapowiedziała ją podczas konferencji prasowej, akcentując znaczenie zarówno zapobiegania przemocy i wczesnej interwencji, jak i realnego wsparcia dla kobiet i dzieci w trudnej sytuacji.
Krajowa strategia przeciwdziałania przemocy wobec kobiet w Szwecji
Nowa strategia łączy pod jednym dokumentem kilka dotychczas osobnych obszarów polityki. Obejmuje przemoc w związkach bliskich, przemoc i ucisk związane z honorem, a także wykorzystywanie seksualne w prostytucji i handel ludźmi. Wcześniej każdy z tych problemów był adresowany oddzielnie, bez wspólnych ram działania.
Minister Larsson wskazała przy tej okazji na szereg zaostrzeń prawnych, które rząd uznaje za istotne narzędzia walki z przemocą mężczyzn wobec kobiet. Wśród nich znalazły się: nowa kara pozbawienia wolności w celu zapewnienia bezpieczeństwa, możliwość orzeczenia dożywocia w przypadku wielokrotnych gwałtów z użyciem przemocy oraz zakaz małżeństw między kuzynami.
Tego samego lata przemoc psychiczna ma zostać uznana za odrębne przestępstwo. Minister nie wykluczyła też dalszych zmian legislacyjnych, również w zakresie kar za przemoc domową.
Zamknięte schroniska dla kobiet – efekt nowych wymogów licencyjnych
Równolegle do ogłoszenia strategii organizacje Unizon i Roks – dwie największe sieci schronisk dla kobiet w Szwecji – alarmują, że od czasu wprowadzenia przez rząd nowych wymogów dotyczących obowiązku uzyskania zezwolenia łącznie zamknięto 37 placówek.
Na pytanie dziennikarzy, czy oznacza to, że mniej kobiet może dziś uzyskać pomoc, minister Larsson przyznała wprost: „To prawda, że schroniska dla kobiet zdecydowały się zamknąć z powodu tych zwiększonych wymagań, ale wymagania te były ważne, aby zapewnić kobietom w trudnej sytuacji ochronę i wsparcie, których potrzebują”.
Larsson poinformowała, że rząd przeznaczył dodatkowe środki finansowe dla schronisk, które chcą rozwijać działalność zgodnie z nowymi przepisami. Jednocześnie zaznaczyła, że nie wyklucza konieczności podjęcia dalszych działań w tej sprawie.
Krytycy zwracają uwagę na inny problem systemowy. Zaostrzenia kar dla przestępców gangowych – takie jak podwójne kary – mogą sprawić, że przemoc domowa zostanie potraktowana łagodniej niż ta sama przemoc popełniona w kontekście gangowym. „Nie wykluczam, że konieczne będzie zaostrzenie przepisów również w tym zakresie” – odpowiedziała Larsson, pytana o tę rozbieżność.
Przemoc motywowana honorem jako osobny cel polityki
Walka z przemocą motywowaną honorem staje się nowym, odrębnym celem polityki równości płci. Decyzja ta zapadła mimo że sprawozdawczyni Anna Ekstedt nie rekomendowała jej jako koniecznej.
Dyrektor generalna Urzędu ds. Równości Płci (Jämställdhetsmyndigheten) Lise Tamm podkreśliła, że dziewczynki powinny mieć możliwość „jazdy na rowerze, pływania i nie powinny być zmuszane do noszenia czegokolwiek, gdy są małymi dziećmi, bez możliwości decydowania o tym”. Tamm ogłosiła, że urząd nie będzie zamieszczać w swoich materiałach zdjęć małych dziewczynek w chustach, i wyraziła przekonanie, że inne instytucje powinny przyjąć podobne podejście.
Sama minister Larsson zaznaczyła jednak, że kwestia nakryć głowy nie jest bezpośrednim elementem strategii. Wskazała natomiast, że przymus noszenia stroju religijnego może stanowić jeden z przejawów przemocy psychicznej, którą planuje się penalizować. „Ważne jest, aby władze i inne podmioty zwracały na to uwagę” – powiedziała.
