Kwestia zakazu smakowego snusu w Szwecji wywołała ostry spór między władzami Chrześcijańskich Demokratów (KD) a młodzieżówką KDU. Kierownictwo partii chce zakazać smaków i kolorowych opakowań zarówno w przypadku białego snusu, jak i tradycyjnego tytoniu do żucia. Młodzi chadecy nazywają tę propozycję „populistyczną” i twierdzą, że snus pomaga ograniczać palenie. O sporze informuje telewizja TV4 Nyheterna.
Co proponuje kierownictwo KD?
Według relacji TV4 Nyheterna oraz agencji TT, kierownictwo KD chce zakazać smaków oraz „cukierkowego” wyglądu opakowań zarówno w przypadku białego snusu (vitt snus), jak i zwykłego tytoniu do żucia Minister zdrowia Elisabet Lann podkreśla, że chodzi o produkty jednoznacznie kierowane do młodych ludzi.
„Chcemy zakazać smaków, wyglądu i sprzedaży skierowanej specjalnie do młodych ludzi. Nikotyna, która wygląda jak cukierki, smakuje jak cukierki i jest sprzedawana w sklepach ze słodyczami” – mówi Lann w rozmowie z TV4, dodając, że celem jest ochrona dzieci i młodzieży.
Propozycja ma być elementem szerszej linii KD w obszarze polityki zdrowotnej i ograniczania szkód związanych z nikotyną. Partia już wcześniej opowiadała się za ograniczeniem ekspozycji produktów nikotynowych i za ostrzejszymi regulacjami wobec wyrobów skierowanych do młodych.
KDU: „To populizm i moralizowanie”
Z takim podejściem nie zgadza się młodzieżówka KDU. Jej przewodnicząca Louise Hammargren podkreśla, że snus – w tym także smakowy snus w Szwecji – przyczynił się do spadku liczby palaczy i zgonów z powodu raka płuc. Według Hammargren to właśnie przeniesienie części użytkowników nikotyny z papierosów na snus jest „przepisem na sukces w zakresie poprawy zdrowia publicznego”.
„To przepis na sukces w zakresie poprawy zdrowia publicznego, który moim zdaniem powinni promować chrześcijańscy demokraci, a nie te bardziej populistyczne propozycje mające na celu moralizowanie” – powiedziała w rozmowie cytowanej przez TV4 Nyheterna.
Spór dobrze pokazuje napięcie między klasycznym ruchem konserwatywnym, który stawia na zakazy i ochronę młodzieży, a liberalniejszym podejściem części młodych działaczy, podkreślających redukcję szkód i wybory dorosłych użytkowników.
Snus jako temat na rikstingu KD w Linköping
Kwestia smakowego snusu była jednym z głównych tematów podczaszjazdu polityków w Linköping. To właśnie tam delegaci zdecydowali, czy partia oficjalnie opowie się za wprowadzeniem zakazu smaków i kolorowych opakowań.
Według doniesień mediów część regionów KD, m.in. okręg w Skanii, od dawna naciska na ostrzejsze regulacje wobec snusu i produktów nikotynowych, widząc w nich zagrożenie dla młodzieży. Inni działacze – często bliżsi stanowisku KDU – obawiają się, że zbyt restrykcyjne podejście może zrazić wyborców, dla których snus jest normalnym, legalnym produktem, a nie kwestią moralną.
Koalicjanci na „nie” wobec zakazu smakowego snusu
Spór o zakaz smakowego snusu w Szwecji nie dotyczy wyłącznie KD. W ramach rządzącej koalicji – czyli w blokach M, KD i L z poparciem SD – istnieją wyraźne różnice w podejściu do snusu.
Z informacji Tobaksfakta i relacji z prac komisji sejmowej wynika, że Moderaci (M) oraz Szwedzcy Demokraci (SD) sprzeciwiają się zakazowi smaków dla białego snusu i innych wyrobów tego typu, określając takie pomysły jako „klåfingrighet” (nadmierna ingerencja) oraz „naiwne” w kontekście oczekiwanych efektów.
Podobnie liberałowie (L) w debacie na poziomie UE często podkreślali potrzebę ochrony szwedzkiego snusu przed zbyt restrykcyjnymi regulacjami, w tym przed zakazem smaków i całkowicie neutralnymi opakowaniami.
Snus, palenie i zdrowie publiczne – różne strategie
Argumenty obu stron sporu opierają się na odmiennym spojrzeniu na zdrowie publiczne. Kierownictwo KD i minister Elisabet Lann podkreślają, że kolorowe opakowania i słodkie smaki – jak mango czy hallonsoda – są projektowane tak, aby przyciągać dzieci i nastolatków, co uznają za cyniczną strategię przemysłu nikotynowego.
KDU odpowiada, że w realnym świecie wielu dorosłych użytkowników papierosów przerzuciło się na snus, co zmniejszyło ryzyko raka płuc i innych chorób związanych z paleniem. Ich zdaniem zakaz smaków może ograniczyć atrakcyjność snusu jako mniej szkodliwej alternatywy dla palenia, a tym samym uderzyć w dotychczasowe efekty polityki redukcji szkód.
Spór wpisuje się w szerszą europejską dyskusję o tym, czy w walce z nikotyną stawiać przede wszystkim na zakazy, czy na stopniowe przesuwanie użytkowników w stronę mniej szkodliwych produktów. Snus – zwłaszcza smakowy snus w Szwecji – stał się w tej debacie symbolem szwedzkiej specyfiki.
