Nowa praca z wyższą pensją nie zawsze oznacza finansowy awans. Jeśli nowy pracodawca oferuje gorszą tjänstepension albo nie płaci jej wcale, część podwyżki może zostać pochłonięta przez utracone wpłaty na przyszłą emeryturę. Szczególnie duże różnice mogą dotyczyć osób zarabiających ponad 52 125 koron miesięcznie.
- Przed podpisaniem umowy warto zadać jedno pytanie
- Przy wyższych zarobkach różnica może być szczególnie duża
- Pensja 60 000 SEK pokazuje skalę różnicy
- Przy 30 000 SEK chodzi o około 1350–1800 koron miesięcznie
- Firma bez kollektivavtal nie musi oznaczać braku emerytury
- Brak tjänstepension można próbować uwzględnić w wynagrodzeniu
- Sektor publiczny może oferować jeszcze wyższe wpłaty
- Ważne także dla osób chcących pracować dłużej
- Dotychczasowa emerytura nie znika po zmianie pracy
- Podwyżka o 3000 koron może nie być prawdziwą podwyżką
W Szwecji około dziewięciu na dziesięciu pracowników ma emeryturę pracowniczą, ale nie jest ona zagwarantowana w każdym miejscu pracy. Jeżeli firma nie ma układu zbiorowego, pracodawca może oferować własne rozwiązanie emerytalne – ale może też nie oferować żadnego.
Przed podpisaniem umowy warto zadać jedno pytanie
Przy zmianie pracy uwaga naturalnie skupia się na pensji, zakresie obowiązków, urlopie czy możliwości pracy zdalnej. Warunki emerytalne znacznie łatwiej przeoczyć.
Olle Kvarby, specjalista ds. emerytur w związku zawodowym Akavia, zwraca uwagę, że zdarzają się osoby podpisujące umowę z nowym pracodawcą, zanim sprawdzą, jaka tjänstepension będzie tam obowiązywała. Akavia radzi pytać o to jeszcze przed podpisaniem umowy, kiedy pracownik ma największe możliwości negocjacyjne.
Najważniejsze pytania są stosunkowo proste: czy firma ma kollektivavtal, jaki system emerytalny obowiązuje, ile pracodawca wpłaca i do jakiego wieku będą kontynuowane wpłaty.
Samo stwierdzenie „oferujemy tjänstepension” jeszcze nie mówi, czy warunki są równie dobre jak w poprzedniej pracy.
Przy wyższych zarobkach różnica może być szczególnie duża
Emerytura powszechna – allmän pension – nie rośnie bez ograniczeń wraz z pensją.
Pensionsmyndigheten podaje, że w 2026 roku maksymalny dochód potrzebny do pełnego wykorzystania prawa do emerytury powszechnej wynosi 672 600 koron rocznie, czyli 56 050 koron miesięcznie. Dochód powyżej tego poziomu nie daje już dodatkowego prawa do allmän pension.
Właśnie dlatego tjänstepension staje się szczególnie istotna dla osób o wysokich dochodach.
W popularnym w sektorze prywatnym systemie ITP 1 pracodawca w 2026 roku wpłaca:
- 4,5 proc. wynagrodzenia do 52 125 SEK miesięcznie,
- 30 proc. od części wynagrodzenia pomiędzy 52 125 a 208 500 SEK miesięcznie.
Ten skok z 4,5 do 30 proc. powoduje, że porównywanie ofert pracy wyłącznie na podstawie pensji może być szczególnie mylące przy wyższych zarobkach.
Pensja 60 000 SEK pokazuje skalę różnicy
Przykład osoby zarabiającej 60 000 koron miesięcznie dobrze pokazuje znaczenie warunków emerytalnych.
Przy zasadach ITP 1 pracodawca wpłaca około:
- 2346 SEK od pierwszych 52 125 SEK pensji,
- 2363 SEK od pozostałych 7875 SEK.
Łącznie jest to około 4708 koron miesięcznie na samą emeryturę pracowniczą.
Jeżeli taka osoba przejdzie do pracodawcy, który w ogóle nie oferuje tjänstepension, różnica nie wynosi więc kilkuset koron. Może przekraczać 4700 koron każdego miesiąca.
W ciągu roku daje to ponad 56 tys. koron niezainwestowanych na przyszłą emeryturę. Do tego dochodzi utracony potencjalny wzrost wartości tych pieniędzy przez kolejne lata.
To przykład oparty na ITP 1. W innych sektorach procenty mogą być inne.
Przy 30 000 SEK chodzi o około 1350–1800 koron miesięcznie
W przypadku niższych wynagrodzeń różnica jest mniejsza, ale nadal znacząca.
Pensionsmyndigheten wskazuje, że typowe kollektivavtalade tjänstepensioner przeznaczają około 4,5–6 proc. wynagrodzenia do poziomu 52 125 koron miesięcznie.
Przy pensji wynoszącej 30 000 koron oznacza to:
- 4,5 proc. – 1350 SEK miesięcznie,
- 6 proc. – 1800 SEK miesięcznie.
Przejście do pracodawcy całkowicie pozbawionego tjänstepension oznacza więc, że taka kwota przestaje co miesiąc trafiać na przyszłą emeryturę.
Samo 1800 koron przez 40 lat daje 864 tys. koron wpłat, jeszcze bez uwzględniania możliwego wzrostu wartości kapitału.
Dlatego nawet stosunkowo niewielka różnica między dwiema ofertami wynagrodzenia może wyglądać inaczej po uwzględnieniu emerytury.
Firma bez kollektivavtal nie musi oznaczać braku emerytury
Warto przy tym uniknąć częstego uproszczenia.
Brak układu zbiorowego nie oznacza automatycznie braku tjänstepension.
Pracodawca może posiadać własny, indywidualny program emerytalny. Wtedy trzeba jednak sprawdzić, ile faktycznie wpłaca, jakie są opłaty oraz jakie dodatkowe zabezpieczenia obejmuje rozwiązanie.
Pensionsmyndigheten jako punkt odniesienia sugeruje porównanie takiej oferty z rozwiązaniami kollektivavtalade: około 4,5–6 proc. poniżej 52 125 koron i co najmniej około 30 proc. od części wynagrodzenia powyżej tej granicy.
Jeżeli pracodawca nie ma ani kollektivavtal, ani własnego rozwiązania emerytalnego, nie istnieje ogólny obowiązek zapewnienia tjänstepension.
Brak tjänstepension można próbować uwzględnić w wynagrodzeniu
Monica Zettervall, ekspertka Pensionsmyndigheten, radzi pytać o emeryturę już podczas rozmowy o zatrudnieniu.
Jeżeli firma jej nie oferuje, pracownik może próbować negocjować wyższą pensję, aby samodzielnie kompensować brak wpłat emerytalnych. Taką możliwość wskazuje również Pensionsmyndigheten, które udostępnia kalkulator pokazujący orientacyjną składkę odpowiadającą warunkom kollektivavtal.
Nie oznacza to jednak, że podwyżka pensji w identycznej nominalnej wysokości zawsze zapewnia taki sam efekt jak tjänstepension.
Znaczenie mają podatki, sposób oszczędzania, koszty inwestycji i czas pozostający do emerytury. Do tego tjänstepension może obejmować także ubezpieczenia, np. ochronę na wypadek długotrwałej choroby lub śmierci.
Sektor publiczny może oferować jeszcze wyższe wpłaty
Nie wszystkie systemy zatrzymują się na 4,5 i 30 proc.
Dla osób zatrudnionych w gminach i regionach w systemie AKAP-KR pracodawca wpłaca w 2026 roku:
- 6 proc. wynagrodzenia do 52 125 SEK,
- 31,5 proc. od części przekraczającej tę kwotę.
W sektorze państwowym w systemie PA16 składki również są wyższe niż podstawowe wartości ITP. W 2026 roku wynoszą około 6,1 proc. poniżej granicy 52 125 koron, a dla wyższej części wynagrodzenia mogą sięgać 31,6 proc., zależnie od części systemu i rocznika pracownika.
Dlatego przejście z sektora publicznego do prywatnej firmy bez kollektivavtal może mieć znacznie większe konsekwencje emerytalne, niż sugerowałaby sama różnica w pensji.
Ważne także dla osób chcących pracować dłużej
Kolejna pułapka dotyczy wieku.
Allmän pension można nadal gromadzić tak długo, jak długo pracownik ma dochód podlegający składkom emerytalnym. Przy tjänstepension reguły zależą natomiast od umowy.
Przykładowo:
| System | Jak długo standardowo trwają wpłaty |
|---|---|
| ITP 1 | do 66 lat |
| ITP 2 | do 65 lat |
| Avtalspension SAF-LO | do 65 lat |
| PA16 | zasadniczo do 69 lat |
| AKAP-KR | może być opłacana również po 69. roku życia |
W AKAP-KR nie ma klasycznej górnej granicy dla osoby nadal zatrudnionej, choć po 69. roku życia zmienia się wysokość składki dla wyższej części wynagrodzenia.
MinPension podkreśla więc, że ktoś planujący pracować długo powinien przed zmianą pracodawcy sprawdzić nie tylko wysokość składki, lecz także do którego wieku będzie ona płacona.
Dotychczasowa emerytura nie znika po zmianie pracy
Zmiana pracodawcy nie oznacza utraty pieniędzy zgromadzonych wcześniej.
Dotychczasowe środki pozostają w systemie emerytalnym, nawet jeśli nowa praca podlega zupełnie innemu układowi. W rezultacie jedna osoba może w ciągu kariery zgromadzić kilka różnych tjänstepensioner, zarządzanych przez różne towarzystwa i objętych różnymi zasadami. MinPension umożliwia wyświetlenie zgromadzonych części oraz firm, które nimi zarządzają.
Po zmianie pracy należy jednak zrobić nową prognozę. Pensionsmyndigheten zaleca jej aktualizację właśnie wtedy, gdy zmienia się pracodawca lub wynagrodzenie.
Podwyżka o 3000 koron może nie być prawdziwą podwyżką
W praktyce oznacza to, że dwie oferty pracy powinno się porównywać szerzej niż tylko w kolumnie „lön”.
Przykładowo nowa firma może proponować o 3000 koron więcej miesięcznie, ale jednocześnie zrezygnować z wpłaty kilku tysięcy koron do tjänstepension. Przy wysokich zarobkach strata emerytalna może nawet przekroczyć wartość samej podwyżki.
Do porównania warto więc włączyć:
- pensję,
- wysokość składki tjänstepension,
- próg, od którego zmienia się procent składki,
- wiek końcowy wpłat,
- ubezpieczenia zawarte w pakiecie,
- opłaty za zarządzanie,
- ewentualne dodatkowe składki, np. flexpension.
Dopiero wtedy można ocenić, która oferta jest finansowo lepsza.
skandynawiainfo.pl/ szerzej wyjaśniało już, jak działa wiek emerytalny i z jakich części składa się emerytura w Szwecji. To szczególnie istotne dla osób, które pracowały u kilku pracodawców lub w różnych sektorach.
Zmiana pracy może być świetnym sposobem na podniesienie zarobków. W przypadku tjänstepension warto jednak policzyć również tę część wynagrodzenia, której nie widać na koncie każdego miesiąca, ale która może mieć duże znaczenie kilkadziesiąt lat później.
