Od 1 lipca 2025 r. w Szwecji obowiązuje nowa ustawa o tożsamości płciowej, która upraszcza procedurę zmiany płci prawnej. Nowe przepisy budzą kontrowersje, ale również oznaczają odejście od przestarzałych i restrykcyjnych regulacji.
Łatwiejsza zmiana płci prawnej – co się zmieniło?
Nowa ustawa umożliwia zmianę płci prawnej w numerze osobowym i koordynacyjnym, czyli w dokumentach, gdzie przedostatnia cyfra oznacza płeć:
- Parzysta – kobieta
- Nieparzysta – mężczyzna
Najważniejsze zmiany:
- Obniżenie minimalnego wieku z 18 do 16 lat (za zgodą opiekuna prawnego),
- Brak konieczności diagnozy dysforii płciowej – wystarczy kontakt z placówką opieki zdrowotnej,
- Rozdzielenie starej ustawy na dwa oddzielne przepisy – jeden dotyczący zmiany płci prawnej, drugi dotyczący zabiegów chirurgicznych.
Długa droga legislacyjna i polityczne spory
Debata nad nowym prawem trwała ponad pięć lat, a projekt ustawy był kilkukrotnie modyfikowany:
- Pierwszy projekt z 2018 roku zakładał możliwość zmiany płci już od 12. roku życia – pomysł ten wywołał sprzeciw i został odrzucony.
- Ostateczna wersja przeszła w 2024 roku, mimo sprzeciwu części posłów z partii S, KD i SD, a także podziałów w szeregach M.
Aby przeforsować ustawę, partie Moderaterna i Liberalerna oparły się na poparciu opozycji – co oznaczało ominięcie koalicyjnego partnera z Tidö, partii Sverigedemokraterna, która do dziś zapowiada próbę jej uchylenia.
Koniec epoki obowiązkowej sterylizacji
Dotychczas obowiązujące prawo z lat 70. aż do 2013 roku wymagało od osób zmieniających płeć sterylizacji, co zostało oficjalnie uznane za naruszenie praw człowieka.
- Od tamtej pory ponad 500 osób otrzymało po 225 000 koron odszkodowania.
- Nowa ustawa eliminuje ten wymóg i upraszcza całą procedurę.
Fakty: Czym jest dysforia płciowa?
Dysforia płciowa to stan, w którym tożsamość płciowa osoby nie odpowiada płci przypisanej przy urodzeniu, co może prowadzić do cierpienia psychicznego.
Osoby z tą diagnozą mogą przechodzić terapie potwierdzające płeć, takie jak leczenie hormonalne czy operacje.
Więcej informacji można znaleźć na oficjalnym portalu zdrowia 1177.se.