Emerytowany szwedzki ambasador Mats Staffansson podzielił się swoimi doświadczeniami z dziennikarzami gazety Dagens Nyheter z okresu służby w Warszawie w latach 1981-84, zwracając uwagę na zaskakujące działania polskiego kontrwywiadu. Jego relacje ujawniają tajemnicze aspekty szpiegostwa zimnowojennego, które zostały szczegółowo opisane w nowej książce “De osynliga : öststaternas bästa spioner”.
Książka opiera się na wywiadach z byłymi agentami Departamentu IX polskiego kontrwywiadu. Staffansson wskazuje, jak polscy szpiedzy na szeroką skalę włamywali się do ambasad i otwierali pocztę dyplomatyczną, czego dowodem są zdjęcia najbardziej tajnych części ambasad, w tym szwedzkiej. Szczególnie zaskakujące było wykorzystanie aparatu Polaroid do dokumentowania włamań.
Przez jedenaście lat Staffansson pracował w ambasadzie Szwecji na różnych funkcjach. Jego obserwacje dotyczące monitorowania i włamań do skarbca ambasady rzucają światło na poziom zaawansowania operacji szpiegowskich, które wykraczały poza wyobrażenia większości dyplomatów.
Jeden z najbardziej sensacyjnych aspektów opisanych w książce to metody sforsowania zabezpieczeń. Polski kontrwywiad wykorzystywał innowacyjne techniki, w tym promieniowanie radioaktywne, do zdobywania dostępu do zamkniętych sejfów i systemów bezpieczeństwa, stawiając czoła skomplikowanym szwedzkim zamkom.
Raporty z działalności Departamentu IX z lat 80. ujawniają, że ich misje obejmowały wiele krajów, w tym głównego przeciwnika – USA. Staffansson podkreśla, że ta działalność nie tylko naruszała bezpieczeństwo dyplomatyczne, ale również narażała agenci na ryzyko zdrowotne z powodu ekspozycji na promieniowanie.
Wilhelm Agrell, emerytowany profesor analizy wywiadowczej, wskazuje na lukę między percepcją a rzeczywistymi możliwościami służb wywiadowczych. Upadek komunistycznego reżimu i transformacja agentów w latach 90. świadczy o trwałych konsekwencjach tych działań na arenie międzynarodowej.
W kontekście obecnych realiów wywiadowczych, Agrell podkreśla, że trudno jest utrzymać cokolwiek w tajemnicy. Era cyfrowa i zaawansowane technologie wywiadowcze sprawiają, że tradycyjne metody ochrony informacji stają się coraz mniej skuteczne.