Odebranie szwedzkiego obywatelstwa osobom z podwójnym obywatelstwem jest o krok bliżej po decyzji Riksdagu z 20 maja 2026 roku. Chodzi o osoby skazane za przestępstwa poważnie naruszające żywotne interesy Szwecji lub takie, które uzyskały obywatelstwo na nieprawidłowych podstawach.
Jak informuje Riksdag, parlament przyjął rządowy projekt jako pierwszy krok w zmianie konstytucji. Ponieważ sprawa dotyczy ustawy zasadniczej, decyzja nie kończy procesu. Po wyborach parlamentarnych potrzebne będzie jeszcze drugie, identyczne głosowanie.
Odebranie szwedzkiego obywatelstwa – pierwszy krok
Zgodnie z decyzją Riksdagu nowe przepisy mają umożliwić uchwalanie ustaw, które pozwolą odebrać szwedzkie obywatelstwo osobie będącej także obywatelem innego państwa. Dotyczy to dwóch głównych sytuacji.
Pierwsza obejmuje osoby, które uzyskały obywatelstwo przez nieprawdziwe lub wprowadzające w błąd informacje albo inne nieuczciwe działanie. Druga dotyczy osób skazanych za przestępstwa, które poważnie szkodzą żywotnym interesom Szwecji.
Według rządowej propozycji pojęcie to obejmuje między innymi czyny naruszające bezpieczeństwo państwa. Rząd wskazuje też na część poważnej przestępczości systemowej popełnianej w ramach sieci kryminalnych.
Kogo dotyczą nowe przepisy
Projekt nie oznacza automatycznego odebrania obywatelstwa każdej osobie skazanej za poważne przestępstwo. Szczegółowe warunki mają zostać określone później w zwykłej ustawie.
Riksdag podkreśla, że chodzi o osoby posiadające także inne obywatelstwo. Ma to znaczenie, ponieważ projekt zakłada, że odebranie obywatelstwa nie powinno prowadzić do bezpaństwowości.
Według rządu przygotowana wcześniej analiza dotyczyła osób z podwójnym obywatelstwem, które uzyskały obywatelstwo na błędnych podstawach lub zostały skazane za określone bardzo poważne przestępstwa.
Partie różnią się w ocenie
Decyzja nie była jednomyślna. Miljöpartiet sprzeciwiło się zmianie w części dotyczącej obywatelstwa i wskazywało na ryzyko niejasnych pojęć oraz osłabienia ochrony prawnej obywateli, co wynika z wniosku.
Vänsterpartiet również krytykowało możliwość cofnięcia obywatelstwa przy przestępstwach opisanych jako szkodzące żywotnym interesom Szwecji. W wnioski Lewicy partia wskazała, że pojęcie to ma zostać doprecyzowane w zwykłej ustawie, a nie bezpośrednio w konstytucji.
Centerpartiet popierało możliwość cofnięcia obywatelstwa w części dotyczącej nieuczciwego uzyskania obywatelstwa. Partia sprzeciwiała się jednak szerszej formule dotyczącej przestępstw naruszających „żywotne interesy Szwecji”, argumentując w swoim wniosku, że wymaga ona bardziej przewidywalnej i bezpiecznej prawnie konstrukcji.
Co stanie się po wyborach
Riksdag przyjął projekt jako „vilande”, czyli pozostający w oczekiwaniu na kolejne głosowanie. Zgodnie z procedurą zmiany konstytucji parlament musi podjąć dwie zgodne decyzje, a między nimi muszą odbyć się wybory.
Jeśli nowy Riksdag ponownie poprze projekt, zmiany mają wejść w życie 1 stycznia 2027 roku. Dopiero potem możliwe będzie uchwalenie dokładniejszych przepisów określających, w jakich sprawach i według jakiej procedury może dojść do odebrania obywatelstwa.
