Kramfors zajęło ostatnie, 290. miejsce w tegorocznym rankingu „Bäst att leva” magazynu Fokus i Ekonomifakta. Na przeciwległym krańcu zestawienia znalazła się Härryda, przed Täby i Nacka. Ranking obejmuje wszystkie szwedzkie gminy i uwzględnia 33 wskaźniki – od rynku pracy i finansów mieszkańców po szkoły, bezpieczeństwo, opiekę i demografię.
- Co właściwie oznacza „najlepsza gmina do życia”?
- Dlaczego Kramfors jest ostatnie?
- Haparanda przedostatnia, ale numer jeden w kulturze
- Härryda na pierwszym miejscu
- Top 10 i ostatnia dziesiątka rankingu
- Sztokholm 44., Göteborg 141., Malmö dopiero 249.
- W czołówce dominuje centroprawica, ale z jednym ważnym zastrzeżeniem
- Tegorocznego wyniku nie należy porównywać wprost z poprzednim rankingiem
Härryda uzyskała 7,58 punktu na 10 i została uznana za najlepszą gminę do życia w Szwecji w zestawieniu na 2026 rok. Täby zajęło drugie miejsce, a Nacka trzecie. Różnice pomiędzy liderami są niewielkie.
Na dole rankingu znalazło się Kramfors z wynikiem 3,99 punktu. Haparanda zajęła 289. miejsce z wynikiem 4,02, a Filipstad uplasował się na pozycji 288.
Co właściwie oznacza „najlepsza gmina do życia”?
Ranking nie jest sondażem, w którym mieszkańcy odpowiadają, czy są szczęśliwi w swoim miejscu zamieszkania.
Fokus wspólnie z Ekonomifakta zebrał 33 zmienne w dziesięciu kategoriach. Największą wagę mają rynek pracy i przedsiębiorczość – 21 proc. całego wyniku – oraz finanse osobiste z wagą 17 proc.
Uwzględniono również opiekę zdrowotną i społeczną, infrastrukturę, edukację, życie rodzinne i rekreację, środowisko i zdrowie, bezpieczeństwo, finanse samej gminy oraz demografię.
Oznacza to, że miejsce w tabeli zależy także od tego, co autorzy rankingu uznali za najważniejsze.
Gmina ze świetnym dostępem do natury i tanimi domami może więc przegrać z miejscowością oferującą lepszy rynek pracy, wyższe dochody i silniejsze finanse samorządu.
Dlaczego Kramfors jest ostatnie?
Kramfors ma około 17,4 tys. mieszkańców i w rankingu wypadło szczególnie słabo w kilku obszarach związanych z gospodarką i rynkiem pracy.
W kategorii pracy i przedsiębiorczości zajmuje 275. miejsce. Wskaźnik samowystarczalności ekonomicznej mieszkańców w wieku 20–65 lat wynosi 69,2 proc., przy średniej krajowej 73,1 proc. Gmina zajmuje również 275. miejsce w rankingu klimatu dla przedsiębiorstw.
Słabo oceniono także finanse samego samorządu. Solidność finansowa Kramfors, liczona wraz ze zobowiązaniami emerytalnymi, wynosiła 2,9 proc., podczas gdy średnia dla kraju to 24,8 proc.
Ale ostatnie miejsce nie oznacza, że Kramfors wypada źle pod każdym względem.
Wręcz przeciwnie: ma najtańsze domy w całym zestawieniu. Średnia cena sprzedawanych domów wynosiła około 6073 SEK za metr kwadratowy wobec średniej krajowej wynoszącej 17 907 SEK.
Gmina dobrze wypada również pod względem stosunkowo niskich czynszów i liczby dzieci przypadających na placówkę przedszkolną.
Haparanda przedostatnia, ale numer jeden w kulturze
Podobną sytuację widać w Haparandzie.
Gmina zajęła przedostatnie miejsce w całej Szwecji, ale jednocześnie wydała najwięcej w kraju na kulturę w przeliczeniu na mieszkańca – 2365 SEK. Zajmuje też 17. miejsce pod względem wydatków na sport i rekreację.
Na końcowy wynik mocno wpłynęły jednak inne wskaźniki.
Mediana dochodów w Haparandzie wynosiła 297 300 SEK rocznie przy średniej krajowej 335 950 SEK. Tylko 65,5 proc. mieszkańców w wieku produkcyjnym spełniało przyjęte przez ranking kryterium samowystarczalności ekonomicznej.
Szczególnie słaby wynik dotyczył również edukacji: 59,6 proc. uczniów kończących dziewiątą klasę uzyskało kwalifikacje do szkoły średniej, podczas gdy średnia krajowa wynosiła 85 proc.
Härryda na pierwszym miejscu
Härryda, położona między Göteborgiem a Borås i obejmująca m.in. Mölnlycke oraz okolice lotniska Landvetter, zajęła pierwsze miejsce na 290 gmin.
Szczególnie dobrze wypada na rynku pracy.
Aż 80,4 proc. mieszkańców w wieku 20–65 lat spełnia kryterium samowystarczalności ekonomicznej – to jeden z najlepszych wyników w Szwecji. Gmina zajmuje także dziewiąte miejsce w krajowym rankingu klimatu dla przedsiębiorstw.
Wysoki wynik wspiera również możliwość dojazdu do pracy poza gminą. Blisko 70 proc. pracujących mieszkańców dojeżdża do pracy do innych gmin, co Fokus traktuje jako wskaźnik dostępu do dużego rynku pracy.
Jednocześnie Härryda wcale nie jest tanim miejscem do zamieszkania.
Średnia cena domu wynosi około 42 870 SEK za metr kwadratowy, ponad dwukrotnie więcej niż średnia w całym kraju. Pod względem finansów prywatnych gmina zajmuje dopiero 178. miejsce.
To dobrze pokazuje, dlaczego ranking nie powinien być traktowany jako uniwersalna odpowiedź na pytanie, gdzie każdemu będzie żyło się najlepiej.
Top 10 i ostatnia dziesiątka rankingu
| Miejsce | Najwyżej sklasyfikowane | Miejsce | Najniżej sklasyfikowane |
|---|---|---|---|
| 1 | Härryda | 290 | Kramfors |
| 2 | Täby | 289 | Haparanda |
| 3 | Nacka | 288 | Filipstad |
| 4 | Lomma | 287 | Fagersta |
| 5 | Staffanstorp | 286 | Ljusnarsberg |
| 6 | Mölndal | 285 | Söderhamn |
| 7 | Danderyd | 284 | Hällefors |
| 8 | Lidingö | 283 | Överkalix |
| 9 | Kävlinge | 282 | Vingåker |
| 10 | Knivsta | 281 | Flen |
Kolejność wynika z rankingu Fokus/Ekonomifakta „Bäst att leva 2026”.
Sztokholm 44., Göteborg 141., Malmö dopiero 249.
Duże miasta nie zdominowały rankingu.
Spośród trzech największych szwedzkich miast najwyżej znalazł się Sztokholm – na 44. miejscu.
Göteborg zajmuje pozycję 141., mimo bardzo dobrego wyniku m.in. w dostępie do transportu publicznego. W dół ciągną go m.in. wysokie ceny mieszkań i słabszy wynik w kategorii bezpieczeństwa.
Malmö znalazło się natomiast dopiero na 249. miejscu. Miasto bardzo dobrze wypada pod względem dostępu do komunikacji, kultury i demografii, ale znacznie słabiej w obszarach rynku pracy, finansów prywatnych i bezpieczeństwa.
W czołówce dominuje centroprawica, ale z jednym ważnym zastrzeżeniem
Wyniki zwracają uwagę także pod względem politycznym.
W ustępującej kadencji 2022–2026 w dziewięciu z dziesięciu najwyżej sklasyfikowanych gmin Moderaterna uczestniczyła we władzach lokalnych. Wyjątkiem było Knivsta, gdzie władzę tworzyły Knivsta.nu i Kristdemokraterna.
Nie oznacza to jednak, że wszystkie te gminy były rządzone przez jednolite prawicowe koalicje.
W Mölndal władzę sprawowały wspólnie Socialdemokraterna i Moderaterna. W kilku pozostałych gminach Moderaterna współpracowała z Centerpartiet, Liberalerna lub Kristdemokraterna, a w Staffanstorp i Kävlinge także ze Sverigedemokraterna.
Ponieważ wybory samorządowe odbyły się we wrześniu 2026 roku, nie wszędzie ustalono już skład nowych władz na kadencję 2026–2030. Dlatego wyników rankingu nie należy przedstawiać jako prostego porównania obecnych rządów partyjnych.
Tegorocznego wyniku nie należy porównywać wprost z poprzednim rankingiem
Fokus zwraca uwagę na jeszcze jedno ograniczenie.
Metodologia „Bäst att leva 2026” została zmieniona względem edycji z 2025 roku. Zmieniono zarówno część wykorzystywanych wskaźników, jak i sposób ich ważenia.
Przykładowo Kramfors zajmowało rok wcześniej miejsce 165., a Härryda 27., ale sam Fokus zaznacza, że tych pozycji nie należy ze sobą bezpośrednio porównywać.
Ranking pokazuje więc przede wszystkim, które gminy wypadają najlepiej według zestawu kryteriów przyjętych w 2026 roku – nie wydaje ostatecznego werdyktu, gdzie konkretnemu mieszkańcowi będzie żyło się najlepiej.
