Inteligentne okulary, ukryte słuchawki, fałszywe tożsamości – pomysłowość oszustów nie zna granic, ale kontrole są coraz skuteczniejsze. Gdy tej wiosny ponad 93 000 osób przystępuje do Högskoleprovet (egzaminu wstępnego na szwedzkie uczelnie), sprawdzana jest nie tylko ich wiedza. Szwedzka Rada ds. Szkolnictwa Wyższego (UHR) zaostrza metody walki z oszustwami, wykorzystując zarówno technologię, jak i czujność personelu.
Rekordowa liczba zdających od 30 lat
Tegoroczna wiosenna sesja Högskoleprovet jest największa od początku lat 90. – ponad 93 tysiące zapisanych osób w ponad 120 lokalizacjach w całym kraju. Mimo to, sytuacja wydaje się być pod kontrolą, jak uspokaja Mattias Wickberg, śledczy z UHR, w rozmowie z TV4. „Analizujemy dane technologiczne i statystyczne w poszukiwaniu anomalii. Na ten moment nie mamy sygnałów wskazujących na oszustwa na szeroką skalę” – powiedział Wickberg agencji TT.
Wykrywacze metalu i czujni egzaminatorzy
Aby zapobiegać oszustwom, w wybranych (utajnionych) miejscach egzaminacyjnych używane są wykrywacze metalu przy wejściu i wyjściu. Co roku kilka osób zostaje zatrzymanych pod zarzutem oszustwa, ale znacznie więcej otrzymuje upomnienia za drobniejsze przewinienia. „Najczęściej chodzi o niewyłączone telefony komórkowe” – mówi Wickberg.
Wyrafinowane metody oszustów
Zdarzają się jednak bardziej zaawansowane próby. Podczas poprzednich sesji wykryto np. osobę używającą okularów z ukrytymi słuchawkami wykorzystującymi przewodnictwo kostne – technologia ta przesyła dźwięk przez kości czaszki, bez elementów widocznych w uszach. „To rzeczy, które uważni egzaminatorzy są w stanie wychwycić w dniu egzaminu” – dodaje Wickberg.
Problem ‘ghostwritingu’
Inną stosowaną metodą jest tzw. ghostwriting – wynajmowanie osoby, która za opłatą przystępuje do egzaminu za kogoś innego, posługując się jego tożsamością. „To trudna do wykrycia forma oszustwa. Mamy jednak personel nadzorujący, który jest naprawdę dobry w wyłapywaniu nietypowych zachowań” – zapewnia Wickberg.
Oszustwo to przestępstwo
Od 2016 roku oszukiwanie na Högskoleprovet jest w Szwecji przestępstwem. Osoby przyłapane na gorącym uczynku ryzykują grzywną lub karą do sześciu miesięcy pozbawienia wolności. Wszyscy zdający muszą też podpisać oświadczenie o niekorzystaniu z niedozwolonych metod. Jak dotąd jednak nikt nie został skazany na bezwzględną karę więzienia za oszustwo na tym egzaminie.