Matki po 45. roku życia w Szwecji stają się coraz bardziej widoczną grupą, gdy jednocześnie spada liczba urodzeń. W 2024 roku w Szwecji urodziło się około 99 000 dzieci – to najniższy poziom od 2003 roku, jak wynika z najnowszych danych Socialstyrelsen.

Zmienia się też wiek rodziców. Na początku lat 90. średnia wieku kobiet rodzących pierwsze dziecko wynosiła 26 lat. W 2024 roku po raz pierwszy przekroczyła 33 lata – pokazują statystyki przywoływane w szwedzkich mediach. Równolegle rośnie liczba najstarszych matek. Od początku XXI wieku liczba dzieci urodzonych przez kobiety powyżej 45. roku życia wzrosła czterokrotnie, wynika z danych SCB.

Dlaczego matki rodzą później

Ängla Mantel, specjalistka w dziedzinie położnictwa i docent w Instytucie Karolinska, wskazuje na kilka możliwych przyczyn tej zmiany. „Prawdopodobnie wynika to częściowo ze zmiany norm społecznych – ludzie chcą ustabilizować swoją sytuację i zdobyć wykształcenie, zanim zdecydują się na dziecko. Istnieje również większa dostępność metod leczenia niepłodności i innych rodzajów technologii, które pozwalają poczekać nieco dłużej” – mówi.

Mantel podkreśla jednak, że ciąża po 45. roku życia nie jest czymś oczywistym. „Pierwszą rzeczą, o której należy pamiętać, jest to, że ciąża po 45. roku życia nie jest czymś oczywistym” – zaznacza. Wraz z wiekiem może rosnąć ryzyko powikłań związanych z ciążą, takich jak cukrzyca ciążowa, zatrucie ciążowe i zakrzepy krwi. Według Mantel rozwój tej tendencji może oznaczać nowe wymagania dla opieki zdrowotnej nad matką i opieki położniczej.

Jednocześnie Mantel zwraca uwagę, że późna ciąża nie musi automatycznie oznaczać większego zagrożenia. „Jeśli jesteś zdrowa i czujesz się dobrze, nie ma powodu do obaw” – mówi. W jej ocenie ważne jest też, że z wiekiem mogły pojawić się choroby lub czynniki ryzyka związane ze stylem życia. Zdarza się również, że istnieją medyczne przyczyny, dla których nie udało się zajść w ciążę wcześniej.

Badanie z Uppsali: częstsze wcześniactwo i ryzyko u najmłodszych dzieci

Nowe badanie przeprowadzone na Uniwersytecie w Uppsali, oparte na danych z ponad 300 000 porodów, wskazuje, że dzieci starszych matek częściej rodzą się przedwcześnie. Zwiększa się też ryzyko niskiej masy urodzeniowej i niskiego poziomu cukru we krwi – podaje Uppsala universitet.

W badaniu porównano trzy grupy matek: 35-39 lat, 40-44 lata oraz powyżej 45 lat. „Najstarsze matki to nowe zjawisko, nie przeprowadzono na ten temat zbyt wielu badań” – mówi Sofia Voss, lekarz stażysta i główna autorka badania. Zespół zwraca uwagę, że niezależnie od wieku matki większość dzieci urodzonych w Szwecji czuje się dobrze. „Niezależnie od wieku matki, większość dzieci urodzonych w Szwecji czuje się dobrze” – podkreśla Voss.

Badanie wskazuje, że dzieci kobiet w wieku 45 lat lub starszych były najbardziej narażone na ryzyko. Ryzyko poronienia również wzrasta wraz z wiekiem matki, choć wciąż określane jest jako niewielkie – wynika z opisu wyników. Voss ocenia, że wnioski mogą pomóc zarówno rodzinom, jak i personelowi medycznemu. „Dzięki temu my, pracownicy służby zdrowia, możemy być przygotowani i działać zapobiegawczo. Na przykład może zaistnieć potrzeba przeglądu programów badań przesiewowych” – mówi.

Psycholog o zaletach i wyzwaniach starszego rodzicielstwa

W materiale zwrócono uwagę, że obecnie częściej rodzi się dzieci po 45. roku życia niż jako nastolatki. Wątek ten komentuje Ulrika Hult, psychoterapeutka i psycholog dziecięcy z Malmö, wskazując możliwe korzyści bycia starszym rodzicem.

„Zwykle mówi się, że osobowość jest najbardziej stabilna około czterdziestego roku życia” – mówi. Dodaje, że wraz z wiekiem rozwija się empatia i cierpliwość, a rodzic po czterdziestce lub pięćdziesiątce bywa bardziej stabilny emocjonalnie i pewniejszy siebie niż dwudziestolatek.

Hult zaznacza też, że późniejsze rodzicielstwo może mieć swoje minusy. Wskazuje m.in. na mniejszą ilość energii do aktywnej zabawy oraz większą wrażliwość związaną z ryzykami zdrowotnymi i sytuacją rodzinną. „Być może nie ma się już swoich rodziców. Istnieje nieco większe ryzyko zdrowotne. Psychologicznie może to stanowić niewielki powód do niepokoju zarówno dla dzieci, jak i rodziców” – mówi.

Pytana o idealny wiek na rodzicielstwo odpowiada: „Z psychologicznego punktu widzenia raczej nie. Tak wiele czynników wewnętrznych i zewnętrznych musi się zgrać. Wiele zależy od tego, na jakim etapie życia się znajdujesz i jakich ludzi masz wokół siebie” – dodaje. „Ważniejsze jest to, aby dziecko było mile widziane i abyś z radością podjął się tego zobowiązania.”