Mammografia z AI w Szwecji może pomóc wcześniej wykrywać agresywne postacie raka piersi i jednocześnie zmniejszać obciążenie pracy lekarzy – wynika z dużego badania prowadzonego na Uniwersytecie w Lund. O efektach programu MASAI piszą m.in. Euronews oraz naukowcy publikujący wyniki w The Lancet.
Rak piersi to najczęstsza forma nowotworu u kobiet – według Euronews w ciągu życia diagnozę słyszy jedna na 20 kobiet. W ramach MASAI przeanalizowano prawie 100 tys. kobiet w wieku 40–80 lat, które brały udział w szwedzkim programie badań przesiewowych między kwietniem 2021 r. a grudniem 2022 r., co opisują Euronews i Uniwersytet w Lund.
W pigułce:
- Główny wniosek: AI w mammografii wiązało się z większą wykrywalnością raka piersi
- Okres: kwiecień 2021 – grudzień 2022
- Skala: prawie 100 000 kobiet (40–80 lat)
- Najważniejsze liczby: 29% więcej wykrytych przypadków; 12% mniej raków „między badaniami”; 44% mniejsze obciążenie pracy radiologów
Mammografia z AI w Szwecji: jak działał model oceny
Badanie MASAI dotyczyło wsparcia radiologów narzędziem opartym na sztucznej inteligencji, które zaznaczało podejrzane obszary na zdjęciach mammograficznych. Według opisu w Euronews AI miała pełnić rolę narzędzia pomocniczego, a decyzję końcową podejmował radiolog.
W standardowej procedurze zdjęcia są oceniane niezależnie przez dwóch lekarzy. W modelu testowanym w MASAI obrazy, przy których AI sygnalizowała podwyższone ryzyko, były sprawdzane przez dwóch radiologów, a te bez takiego sygnału.
Wyniki wcześniej wskazywały na 29-procentowy wzrost wykrywalności raka piersi przy wsparciu AI w porównaniu z tradycyjną metodą – informują o tym Uniwersytet w Lund.
Rak interwałowy i zmiany w profilu wykrywanych nowotworów
Mammografia jest opisywana jako najskuteczniejsza metoda wczesnego wykrywania raka piersi i ograniczania liczby zgonów. W Szwecji kobiety w wieku 40–74 lata są wzywane na badanie co 1,5–2 lata, a naukowcy wskazują, że 20–30 procent przypadków rozpoznaje się między rutynowymi badaniami.
Te rozpoznania między terminami badań przesiewowych są określane jako rak interwałowy i – jak opisują badacze – częściej rośnie szybciej oraz bywa poważniejszy w momencie diagnozy. W komunikacie cytowanym przez E55 kierująca badaniem Kristina Lång wyjaśnia: „Rak międzykontrolny to rak zdiagnozowany w okresie między badaniem przesiewowym a kolejnym planowanym badaniem”.
Według Lång liczba nowotworów międzybadaniowych w grupie z AI zmniejszyła się łącznie o 12 procent. Jednocześnie odnotowano m.in. 16 procent mniej nowotworów inwazyjnych, 19 procent mniej dużych nowotworów oraz 27 procent mniej nowotworów o agresywnym podtypie.
Mniejsze obciążenie pracy i granice zastosowania AI
Zastosowanie modelu, w którym część badań trafiała do jednego radiologa, miało przełożyć się na mniejsze obciążenie pracą. Wcześniejsze wyniki badania wskazywały na 44-procentową redukcję obciążenia radiologów.
Badaczka Jessie Gommers z Radboud University Medical Centre podkreślała, że AI działała jako narzędzie wspierające, a nie zastępujące lekarzy – ostateczne decyzje pozostawały po stronie radiologów.
W części regionów Szwecji i Danii mammografia wspomagana przez AI jest już wdrażana, ale naukowcy zaznaczają, że nie jest to rozwiązanie gotowe do zastąpienia ludzkiej oceny i że potrzebne są kolejne dowody.
