Wszystko wskazuje na to, że specjalne rządowe dochodzenie (utredning) w Szwecji zaproponuje daleko idące ograniczenia dotyczące zysków w szkołach niezależnych (friskolor). Jak donosi telewizja SVT, jedną z kluczowych propozycji ma być pięcioletni zakaz zysków dla nowo otwieranych placówek oraz po istotnych zmianach właścicielskich. Spodziewane propozycje, które mają zostać przedstawione w najbliższy poniedziałek (7 kwietnia), wprowadzają zakaz wypłaty zysków (dywidendy) w kilku konkretnych sytuacjach.
Celem jest ustanowienie jaśniejszych ram zarządzania nadwyżkami finansowymi przez szkoły, szczególnie w kontekście zakładania nowych placówek, zmian własnościowych czy stwierdzonych problemów z jakością nauczania.
Kontekst polityczny: Przegląd systemu friskolor
Oczekiwane regulacje mają być centralnym elementem zapowiadanej przez rząd reorganizacji polityki wobec szkół niezależnych. Minister edukacji Lotta Edholm obiecywała wcześniej „całościowy przegląd” systemu, ze szczególnym uwzględnieniem kwestii zysków.
Kluczowe propozycje według SVT
Propozycje są wynikiem prac wspomnianego dochodzenia (‘utredning om vinster i skolan’), powołanego pierwotnie przez rząd Socjaldemokratów wiosną 2022 roku. Według informacji SVT, mają one obejmować:
- Pięcioletni zakaz dystrybucji zysków po otwarciu nowej szkoły niezależnej.
- Zakaz dystrybucji zysków przez pięć lat po istotnych zmianach własnościowych.
- Zakaz dystrybucji zysków w przypadku stwierdzenia przez inspekcję poważnych uchybień jakościowych w nauczaniu.
- Zakaz dystrybucji zysków w okresie otrzymywania przez szkołę specjalnych dotacji państwowych na poprawę jakości.
Rozszerzone dochodzenie i obawy branży
Dochodzenie zostało rozszerzone przez obecny rząd we wrześniu 2024 roku m.in. o kwestie struktur własnościowych w sektorze. Ma to dać organom nadzoru lepsze narzędzia do zapobiegania przejmowaniu kontroli nad szkołami przez nieodpowiednie podmioty.
Przedstawiciele sektora szkół niezależnych, w tym Szwedzkie Stowarzyszenie Szkół Niezależnych (Friskolornas riksförbund) i duzi gracze jak Academedia, wyrażali już wcześniej obawy, że zakaz dystrybucji zysków ograniczy wolność wyboru rodziców oraz utrudni pozyskiwanie kapitału na zakładanie i rozwój placówek.
