Kawa a depresja to temat, który wraca w wynikach dużych badań obserwacyjnych. Tekst pierwotnie opublikowany w The New York Times opisuje, że picie kawy bywa powiązane z niższym ryzykiem depresji, ale nie dowodzi, że kawa jej zapobiega lub ją leczy. Eksperci podkreślają też, że przy zbyt dużych ilościach kawa może nasilać problemy ze zdrowiem psychicznym.
W rozmowie cytowanej przez The New York Times psychiatra Ma-Li Wong z SUNY Upstate Medical University zaznacza, że sam związek między piciem kawy a mniejszym ryzykiem depresji nie jest silny. Jednocześnie podkreśla, że nie ma dowodów na to, aby kawa mogła leczyć depresję.
W pigułce:
- Główny wniosek: badania łączą picie kawy z niższym ryzykiem depresji, bez dowodu leczenia
- Efekt krótkoterminowy: kofeina może poprawiać czujność i nastrój, zwłaszcza rano
- Optymalna ilość: 1–2 filiżanki na raz, według cytowanych ekspertów
- Ryzyko: zbyt duża ilość może zwiększać niepokój i pogarszać sen
Kawa a depresja: związek jest słaby
Ma-Li Wong mówi, że zależność między piciem kawy a mniejszą liczbą objawów depresyjnych jest „znacznie słabsza” niż wyniki badań dotyczących leków przeciwdepresyjnych lub aktywności fizycznej. Jej komentarz przytacza The New York Times. W tym samym materiale ekspertka dodaje, że nie ma dowodów na to, aby kawa mogła leczyć depresję.
W tekście zaznaczono też, że wyniki badań, które pokazują powiązanie kawy z niższym ryzykiem depresji, nie przesądzają o związku przyczynowo-skutkowym. Materiał podkreśla, że samo współwystępowanie nie oznacza, iż kawa zapobiega depresji.
Kofeina i krótkotrwały nastrój
Psychiatra Ramin Mojtabai z Tulane University wyjaśnia, że kofeina jest substancją pobudzającą: zwiększa sygnały dopaminowe w mózgu i może sprawiać, że człowiek czuje się bardziej energiczny, czujny i zaangażowany. W materiale wskazano, że dlatego kawa bywa łączona z krótkotrwałą poprawą nastroju, zwłaszcza w pierwszych godzinach po przebudzeniu.
Laura Juliano z American University opisuje, że kofeina ma najsilniejszy wpływ na nastrój wtedy, gdy występuje „niedobór”, na przykład brak snu albo pominięcie zwyczajowej kawy. Juliano mówi też, że pierwsza poranna filiżanka bywa najbardziej odczuwalna, bo to moment, gdy wiele osób czuje się najgorzej.
Tolerancja, dawka i sen
W tekście opisano, że mózg przyzwyczaja się do regularnego spożywania kofeiny, co może zmniejszać wrażliwość na jej działanie. W efekcie u osób pijących kawę na co dzień poprawa nastroju może polegać głównie na złagodzeniu objawów odstawienia, takich jak zmęczenie i ból głowy. Według Juliano „codzienna filiżanka” u regularnego konsumenta może raczej przywracać do „normalnego stanu”.
Ramin Mojtabai dodaje, że znaczenie ma jednorazowa ilość: optymalna dla nastroju ma wynosić jedną do dwóch filiżanek, a zbyt duża dawka może wywołać niepokój lub napięcie. W materiale pada też zalecenie, by unikać kofeiny na sześć do dwunastu godzin przed snem, bo może to wpływać na sen. Tekst podkreśla, że u niektórych osób nawet niewielkie ilości kawy mogą pogorszyć samopoczucie psychiczne, zwłaszcza przy podatności na lęk.
W przypadku objawów depresji cytowany epidemiolog Honglei Chen z Michigan State University mówi, że należy zwrócić się o pomoc medyczną, ponieważ nie ma dowodów na to, aby kawa lub inne produkty z kofeiną były skutecznym leczeniem. Jednocześnie w tekście zaznaczono, że osoby pijące regularnie jedną lub dwie filiżanki i bez problemów zdrowotnych nie muszą zmieniać nawyków, a rozpoczynanie picia kawy wyłącznie dla poprawy nastroju nie ma uzasadnienia.
