Luka emerytalna w Szwecji jest największa w całej Skandynawii – wynika z raportu organizacji kobiecych „Gender-equal pensions in the Nordics”. W opracowaniu wskazano, że różnica między emeryturami kobiet i mężczyzn w Szwecji sięga 28%. Autorzy raportu porównują sytuację w państwach nordyckich i opisują, dlaczego wyniki systemów emerytalnych pozostają nierówne mimo wysokich wskaźników równości.
Szwecja z największą różnicą w regionie
Jak podaje Sveriges Kvinnoorganisationer, to Szwecja ma największy „pensionsgap” wśród krajów nordyckich. W raporcie zestawiono ten wynik m.in. z Islandią, gdzie różnica wynosi 5%, oraz z Danią, gdzie wynosi 8%. Wskazano też, że państwa nordyckie należą do najbardziej zrównoważonych na świecie, ale same rezultaty emerytalne nie są równie wyrównane.
Podział pracy i rynek pracy jako kluczowe czynniki
W raporcie opisano, że jedną z głównych przyczyn różnicy w Szwecji jest nierówny podział pracy płatnej i niepłatnej między kobietami i mężczyznami. Autorzy zwracają uwagę, że kobiety częściej pracują w niepełnym wymiarze godzin i zarabiają mniej niż mężczyźni, także po przeliczeniu wynagrodzeń na pełny etat. W tekście wskazano również, że częstym powodem pracy na część etatu wśród kobiet w Szwecji ma być brak ofert pracy w pełnym wymiarze.
Raport podaje także, że kobiety mogą zaczynać pracę później i wcześniej kończyć karierę zawodową niż mężczyźni. Według autorów te elementy składają się na długotrwałe różnice w wysokości emerytur. W opracowaniu podkreślono, że część kobiet musi kompensować skutki pracy na część etatu poprzez większe oszczędności własne, aby zbliżyć się do poziomu świadczeń mężczyzn.
Konstrukcja systemu emerytalnego w Szwecji
W raporcie wskazano również na rolę konstrukcji systemów emerytalnych. W przypadku Szwecji opisano system w dużej mierze oparty na dochodach – każda zarobiona korona ma wpływać na przyszłą emeryturę. Autorzy łączą ten mechanizm z większą skalą różnic niż w innych krajach nordyckich. Z kolei w Danii i na Islandii – jak opisano w raporcie – rozwiązania są powiązane z powszechną emeryturą o zasadniczo podobnym poziomie dla wszystkich.
Proponowane kierunki zmian i ochrona podstawowa
Autorzy raportu wskazują, że zmniejszenie różnicy w Szwecji wymaga reform uwzględniających czynniki strukturalne i społeczne. W tekście zwrócono uwagę m.in. na podział urlopów rodzicielskich, urlopy wychowawcze oraz pracę w niepełnym wymiarze. Podkreślono też znaczenie wzmocnienia podstawowej ochrony emerytalnej, zwłaszcza dla osób żyjących samotnie, które – jak wskazano – najczęściej są kobietami.
W raporcie opisano również propozycje dotyczące świadczeń uzależnionych od potrzeb oraz emerytury gwarantowanej. Wskazano także potrzebę dyskusji o możliwości przenoszenia kapitału lub uprawnień emerytalnych w ramach małżeństwa, m.in. z myślą o zabezpieczeniu osób pozostających przy życiu. Autorzy podkreślają, że istnieje wiele działań, które mogą ograniczyć skalę różnic między kobietami i mężczyznami w Szwecji.
