Dożywocie w Szwecji obejmuje coraz więcej osób, a nowi skazani są młodsi. Od 2023 r. średni wiek osób rozpoczynających karę dożywotniego więzienia spadł o osiem lat. Według wstępnych danych, w 2025 r. (styczeń-listopad) średnia wyniosła 27 lat, wobec 35 lat w 2023 r. Informacje i wypowiedzi z zakładu karnego w Kumla opisał m.in. Svenska Dagbladet, powołując się na dane Kriminalvården.

Wzrost liczby wyroków dożywocia

W ostatnich latach w Szwecji wprowadzono wiele zmian w prawie, które przełożyły się na wzrost liczby wyroków dożywocia. W październiku 2025 r. 262 osoby odbywały karę dożywotniego pozbawienia wolności. To wzrost o ponad 65 procent w porównaniu z 2021 r., gdy takich skazanych było 157. Zestawienia dotyczące stanu na 1 października wskazują też, że liczba skazanych rośnie rok po roku.

Kumla: 67 osób skazanych na dożywocie

W największym szwedzkim zakładzie karnym – Kumla – przebywa obecnie 67 osób skazanych na dożywocie. Naczelnik zakładu Jacques Mwepu zwraca uwagę, że tendencja do „odmładzania” jest widoczna także wśród skazanych na kary o określonym wymiarze. Jak zaznacza, samo trafienie do Kumla oznacza zwykle bardzo długą karę, a w zakładzie jest dziś wyraźnie więcej młodych osób niż wcześniej. „Nie są oni dojrzali i mają trudności z przestrzeganiem poleceń personelu” – mówi Mwepu.

Młodsi osadzeni i ograniczenia po stronie zakładu

Według naczelnika Kumla młodsi osadzeni są na ogół trudniejsi w codziennej pracy personelu. W jego ocenie świadomość bardzo długiego pobytu w więzieniu może utrudniać współpracę. Mwepu podkreśla też, że nie da się wskazać jednego modelu planu pracy dla 18-latka – rozwiązania muszą być dostosowane do konkretnej osoby. Zwraca przy tym uwagę, że jest to okres rozwoju, a środowisko więzienne może mieć silny wpływ, zwłaszcza w kontakcie z osobami, które związały swoje życie z przestępczością.

Brak miejsc i wspólne cele

Braki miejsc w zakładach karnych powodują, że także skazani na dożywocie muszą dzielić pokój. Jak mówi Jacques Mwepu, ogranicza to możliwości rozdzielania osadzonych tak, jak wcześniej. Obawia się, że napięta sytuacja może uderzyć w działania resocjalizacyjne, szczególnie wobec młodych. Wskazuje, że zmiana zachowań wymaga częstych interakcji personelu z osadzonymi, co jest trudniejsze przy rosnącej liczbie więźniów. Jak dodaje, priorytetem pozostaje zapobieganie recydywie, ale coraz większego znaczenia nabiera indywidualizacja działań.

Dane: dożywocie w Szwecji i wiek skazanych

Liczba osób odbywających karę dożywocia – stan na 1 października:

• 2025: 262
• 2024: 224
• 2023: 202
• 2022: 189
• 2021: 157

Średni wiek osób rozpoczynających odbywanie kary dożywotniego pozbawienia wolności:

• 2025 (styczeń-listopad): 27
• 2024: 31
• 2023: 35
• 2022: 34
• 2021: 34

Rozkład wieku osób skazanych na dożywocie w Kumla (rok urodzenia):

• 1950-1959: 1
• 1960-1969: 3
• 1970-1979: 6
• 1980-1989: 16
• 1990-1995: 11
• 1995-1999: 9
• 2000-2003: 12
• 2004-2005: 8
• 2006: 1