Delfiny w Shark Bay w Australii obserwowane są podczas nietypowego sposobu zdobywania pożywienia, nazywanego „łuskaniem muszli”. Polega on na uwięzieniu ryby w dużej pustej muszli ślimaka, wyniesieniu jej na powierzchnię i wytrząśnięciu zdobyczy do pyska. Zachowanie opisano w badaniu opartym na wieloletnich obserwacjach populacji delfinów butlonosych.
„Łuskanie muszli” jako metoda polowania
W opisywanej technice delfin najpierw zagania rybę do wnętrza muszli na dnie. Następnie chwyta muszlę i wypływa z nią na powierzchnię. Tam potrząsa nią tak, aby ryba wypadła prosto do otwartego pyska. Ten sposób żerowania bywa określany jako forma użycia narzędzia.
Badacze zwracają uwagę, że kluczowe okazało się nie tylko samo zachowanie, ale także to, jak szybko rozprzestrzenia się wśród zwierząt. W przypadku wielu gatunków zachowania związane z poszukiwaniem pożywienia przekazywane są głównie „pionowo” – od rodziców do potomstwa. W Shark Bay część delfinów ma jednak uczyć się „łuskania muszli” od innych osobników z grupy.
57% przypadków wiąże się z nauką od rówieśników
W analizie wykorzystano dane z wieloletnich obserwacji delfinów w Shark Bay oraz informacje o relacjach społecznych w populacji. Autorzy badania oszacowali, że ok. 57% delfinów, które zaczęły stosować „łuskanie muszli”, najprawdopodobniej nauczyło się tej techniki poprzez kontakt z rówieśnikami, a nie wyłącznie od matek.
Według opisu pracy naukowcy śledzili zachowania żerowania i powiązania społeczne w populacji przez okres 11 lat. W tym czasie rejestrowano, które osobniki korzystały z muszli, a także kto przebywał z kim i jak często. Wnioski wskazują, że to więzi społeczne, a nie stopień pokrewieństwa, miały znaczenie dla tego, czy delfin zaczynał stosować nową technikę.
Zmiana warunków po fali upałów w morzu w 2011 roku
W badaniach nad populacją z Shark Bay często przywołuje się rok 2011, kiedy region dotknęła silna fala upałów w morzu. Z innych publikacji wynika, że zdarzenie to wiązało się z dużymi stratami łąk trawy morskiej i zmianami w dostępności pokarmu.
W kontekście „łuskania muszli” część relacji podkreśla, że po 2011 roku zachowanie to zaczęło być obserwowane częściej. Jednym z wyjaśnień wskazywanych w materiałach o badaniu jest to, że po zakłóceniach ekosystemu delfiny mogły częściej sięgać po alternatywne metody zdobywania ryb.
Uczenie „pionowe” i „poziome” u delfinów
W Shark Bay od lat opisywane są również inne zachowania, które mają być przekazywane w linii matka – młode. W materiałach naukowych i popularnonaukowych wskazuje się m.in. na zachowania, w których delfiny używają przedmiotów do ochrony pyska podczas żerowania przy dnie. Na tym tle „łuskanie muszli” wyróżnia się tym, że – według analiz – częściej przechodzi między osobnikami powiązanymi społecznie, a nie rodzinnie.
Autorzy pracy zwracają uwagę, że taki mechanizm uczenia się „poziomego” jest w świecie zwierząt opisywany rzadziej niż przekaz międzypokoleniowy. W dyskusjach na temat wyników pojawia się też pytanie, na ile nowe zachowania wynikają z obserwacji innych osobników, a na ile z podobnej ekspozycji na warunki środowiskowe. Materiały o badaniu wskazują jednak, że w analizie powiązano pojawienie się zachowania z kontaktami społecznymi w populacji.
Jak zbierano dane w Shark Bay
Badanie oparto na monitoringu dużej populacji delfinów butlonosych. W opisach projektu podkreśla się, że identyfikowano osobniki, mapowano ich relacje społeczne i rejestrowano zachowania żerowania. Następnie porównywano, czy delfiny, które spędzały czas z osobnikami „łuskującymi muszle”, częściej zaczynały stosować tę samą technikę.
Wyniki przedstawiono jako przykład rozprzestrzeniania się zachowania w ramach sieci społecznej zwierząt. Autorzy wskazali, że daje to podstawy do mówienia o transmisji kulturowej w populacji delfinów, rozumianej jako przekazywanie umiejętności w obrębie jednego pokolenia, a nie wyłącznie między pokoleniami.
