Badanie krwi na Parkinsona może w najbliższej przyszłości pomóc wykrywać chorobę znacznie wcześniej niż dziś. Naukowcy liczą na możliwość wcześniejszego leczenia, a powszechne badania przesiewowe mają szansę stać się realne w ciągu kilku lat. O pracach zespołu informował m.in. Chalmers University of Technology.

Nie ma lekarstwa na chorobę Parkinsona, a gdy zostaje wykryta, często ma już za sobą długi, niszczący przebieg. Jak podkreśla Annikka Polster, adiunkt na Uniwersytecie Chalmers, diagnoza bywa stawiana dopiero przy wyraźnych objawach ruchowych. „Choroba Parkinsona jest często diagnozowana dopiero wtedy, gdy pojawiają się już problemy z poruszaniem się, drżeniem lub niemożnością prawidłowego jedzenia.

Wcześniejsze badania pokazują, że w tym momencie co najmniej połowa, a często nawet więcej, wszystkich odpowiednich komórek mózgowych jest już martwa” – mówi Annikka Polster.

Wzór aktywności genów i uczenie maszynowe

Badaczka kierowała pracami opublikowanymi w czasopiśmie npj Parkinson’s Disease. Naukowcy przeanalizowali dwa rodzaje procesów genetycznych: naprawę DNA organizmu oraz reakcję komórek na stres. Z wykorzystaniem uczenia maszynowego zespół zidentyfikował określony wzór. „U osób zdrowych i osób z w pełni rozwiniętą chorobą Parkinsona nie zaobserwowano żadnej różnicy w aktywności tych genów. Jednak u osób z wczesną fazą choroby geny te były znacznie bardziej aktywne” – mówi Annikka Polster.

„Nowe możliwości” dla wczesnej diagnostyki

Wyniki sugerują, że choroba mogłaby być wykrywana u osób bez objawów motorycznych, ponieważ wczesna faza może trwać nawet 20 lat. Naukowcy liczą, że w dłuższej perspektywie badania pomogą w opracowaniu nowych metod leczenia lub leków zapobiegawczych.

„Czy istniejące już metody leczenia mogą być skuteczne na tym etapie? Czy mogą zapobiec pogorszeniu się stanu zdrowia? Otwiera to wiele nowych możliwości w zakresie leczenia tej choroby w okresie, który, miejmy nadzieję, pozwoli nam uratować wiele komórek” – mówi Annikka Polster.

Badaczka zwraca też uwagę na znaczenie czasu wdrożenia terapii. „Kiedy mówimy o medycynie precyzyjnej, mamy na myśli zapewnienie odpowiedniego leczenia odpowiedniemu pacjentowi. Musimy jednak zapewnić je również we właściwym czasie – i właśnie to wnosi nasze badanie.”

Badania przesiewowe za pomocą krwi w perspektywie kilku lat

Możliwość wykrycia choroby dzięki prostemu badaniu krwi otwiera drogę do szeroko zakrojonych badań przesiewowych. Według naukowców teoretycznie mogłyby one zostać wdrożone w służbie zdrowia już za pięć lat. „Oczywiście zależy to od finansowania badań. Jednak teoretycznie nie jest trudno przeprowadzić badania przesiewowe w tym zakresie, jeśli zapewni się wystarczające zasoby.”

Annikka Polster podkreśla, że długoterminowym celem pozostaje opracowanie lekarstwa na chorobę Parkinsona. „Jednak jest to nadal odległa perspektywa” – dodaje.

Fakty: Choroba Parkinsona

Choroba Parkinsona to choroba nerwowa, która utrudnia mózgowi kontrolowanie sygnałów nerwowych sterujących ruchami ciała. Dochodzi do tego, gdy komórki wytwarzające dopaminę – substancję sygnałową wykorzystywaną przez mózg do przesyłania sygnałów między komórkami mózgowymi – ulegają zniszczeniu. Typowe objawy to drżenie, sztywność mięśni i pogorszenie zdolności ruchowej.

Pierwsze oznaki choroby Parkinsona mogą pojawić się wiele lat przed objawami motorycznymi i obejmować m.in. pogorszenie węchu, zaparcia, depresję oraz zaburzenia snu REM. Choroba występuje najczęściej u osób powyżej 65 roku życia, ale może pojawić się wcześniej. W Szwecji na chorobę tę cierpi ponad 22 000 osób.

• Parkinson: Przełom! Bezpieczne przeszczepy komórek macierzystych do mózgu!
• Domowy test na Alzheimera – przełom z Göteborga

Obecnie nie ma lekarstwa na tę chorobę, ale istnieją skuteczne metody leczenia, które łagodzą objawy.