Parlament zniósł zakaz i wydobycie uranu w Szwecji będzie znów dozwolone od 1 stycznia 2026 r. Decyzja obejmuje też klasyfikację uranu jako „koncesyjnego” oraz lżejsze zasady dla działalności obejmującej niewielkie ilości uranu. Jak podaje SVT Nyheter, ustawa przeszła w środę po południu.
Co dokładnie uchwalono
Riksdag przyjął rządową propozycję zniesienia zakazu z 2018 r., przywrócił możliwość uzyskania koncesji i pozwoleń na prace poszukiwawcze oraz eksploatację. Działalności obejmujące małe ilości uranu nie będą wymagać tej samej procedury i nie obejmie ich gminne weto – wynika z uzasadnień parlamentarnych. Zmiany wejdą w życie 1 stycznia 2026 r.
Głosowanie i polityczny układ sił
Za zniesieniem zakazu głosowały partie rządowe i Szwedzcy Demokraci; cała opozycja była przeciw. „Tak” zwyciężyło jednym głosem, co podkreśla skalę sporu – relacjonuje Aftonbladet . Poseł Jesper Skalberg Karlsson mówił, że obawy mieszkańców trzeba traktować poważnie i nie widzi „wielkoskalowego wydobycia w każdym lesie”. Amanda Lind nazwała decyzję „ogromną zdradą”.
Co z wetem gmin – teraz i później
Nowe prawo już teraz wyłącza gminne weto wobec małych ilości uranu lub gdy uran jest produktem ubocznym. Równolegle rząd prowadzi konsultacje nad zmianą definicji, by uran nie był kwalifikowany jako „instalacja jądrowa”, lecz „działalność jądrowa” – co w praktyce całkowicie ograniczyłoby weto. Według materiałów prasowych termin wejścia tych zmian rozważany jest na 1 lipca 2026 r.
Argumenty rządu i przebieg prac
Rząd uzasadnia, że jeśli kraj rozwija energię jądrową, musi umożliwić pozyskanie surowca; uran ma być traktowany jako metal o znaczeniu strategicznym. Potwierdza to komunikat rządu oraz materiały legislacyjne (prop. 2024/25:203). Komisja gospodarki Riksdagu pozytywnie zarekomendowała głosowanie już 21 października.
Obawy gmin i społeczności
W gminach z zasobami – m.in. Falköping, Östersund, Vilhelmina – podnosi się ryzyko dla środowiska, krajobrazu rolniczego i zaopatrzenia w wodę. O skali niepokoju i petycjach informowały m.in. SVT Västerbotten i komunikaty Miljöpartiet. Część mieszkańców Jämtlandu wskazuje na zagrożenia dla wody pitnej i rolnictwa w rejonie planowanych projektów.
