Zwrot po wyborach w Szwecji. Sytuacja Magdaleny Andersson nagle się zmieniła

Jeszcze kilka dni temu to Magdalena Andersson dostała pierwszą szansę na utworzenie nowego rządu Szwecji. W poniedziałek sytuacja przybrała jednak zupełnie inny obrót.

Pan.Paweł

Jeszcze kilka dni temu to Magdalena Andersson dostała pierwszą szansę na utworzenie nowego rządu Szwecji. W poniedziałek sytuacja przybrała jednak zupełnie inny obrót. Jedna z decyzji podjętych w Riksdagu sprawiła, że proces tworzenia rządu praktycznie zaczyna się od nowa.

W skrócie

  • Po wyborach Magdalena Andersson otrzymała pierwszą możliwość zbadania szans na utworzenie rządu.
  • W poniedziałek 28 września zwróciła powierzone jej zadanie.
  • W tle znajduje się coraz trudniejsza sytuacja między partiami, które mogłyby umożliwić jej objęcie stanowiska premiera.
  • Andersson nie wypada jednak z gry. Jej kandydatura nadal może trafić pod głosowanie Riksdagu.
  • Teraz jeden z najważniejszych ruchów należy do przewodniczącego parlamentu Andreasa Norléna.

Magdalena Andersson podjęła decyzję

W poniedziałek Magdalena Andersson poinformowała, że zwraca przewodniczącemu Riksdagu powierzone jej wcześniej sonderingsuppdrag.

To zadanie, które miało pozwolić liderce Socialdemokraterna sprawdzić, czy po wyborach istnieją warunki do utworzenia przez nią nowego rządu.

Andersson otrzymała je 18 września. Dziesięć dni później uznała, że w obecnej sytuacji dalsze prowadzenie tej misji nie ma podstaw.

- Reklama -

– Mogę stwierdzić, że obecnie nie ma możliwości utworzenia przeze mnie nowego rządu – powiedziała podczas poniedziałkowej konferencji prasowej.

Nie oznacza to jednak rezygnacji Andersson z walki o stanowisko premiera.

I właśnie tutaj zaczyna się najciekawsza część obecnej sytuacji politycznej w Szwecji.

Wszystko zmieniło się po ruchu Vänsterpartiet

Bezpośrednim impulsem do poniedziałkowej decyzji Andersson było zachowanie Vänsterpartiet.

Partia zdecydowała się poprzeć Andreasa Norléna z Moderaterna w głosowaniu dotyczącym stanowiska przewodniczącego Riksdagu, czyli talmana.

Norlén został ostatecznie ponownie wybrany. Poparcie dla niego ze strony V wywołało jednak mocną reakcję Socialdemokraterna.

Andersson mówiła o pojawieniu się w parlamencie „nowej konstelacji”. Vänsterpartiet zdecydowanie odrzuca taką interpretację.

Partia nadal deklaruje, że chce Magdaleny Andersson na stanowisku premiera. Jednocześnie zapowiada, że nie poprze Ulfa Kristerssona.

Dzisiejszy konflikt jest jednak tylko częścią znacznie większego problemu, który pojawił się po wyborach.

Na papierze Andersson ma przewagę. W praktyce sytuacja jest znacznie trudniejsza

Wynik wyborów stworzył w Riksdagu wyjątkowo ciasny układ.

Socialdemokraterna mają 99 mandatów, Vänsterpartiet 30, Centerpartiet 25, a Miljöpartiet 22.

Razem to 176 z 349 miejsc w Riksdagu.

M, KD, L i SD dysponują łącznie 173 mandatami.

Prosta matematyka sugerowałaby więc przewagę strony, która mogłaby umożliwić Andersson pozostanie premierem.

Problem w tym, że 176 mandatów nie oznacza 176 zgodnych ze sobą posłów tworzących jeden blok polityczny.

Największy problem znajduje się pomiędzy Vänsterpartiet i Centerpartiet.

V chce rzeczywistego wpływu na przyszłą politykę i domaga się miejsca w rządzie. Centerpartiet nie chce natomiast rządu, w którym zasiadałaby Vänsterpartiet.

Andersson musi więc znaleźć rozwiązanie pozwalające pogodzić partie, których głosy są jej potrzebne, ale które stawiają sobie wzajemnie trudne do zaakceptowania warunki.

Co właściwie oddała dzisiaj Andersson?

To ważne, ponieważ poniedziałkowa decyzja może brzmieć znacznie bardziej dramatycznie, niż wynika to ze szwedzkiej procedury.

Andersson nie zrezygnowała ze stanowiska premiera po przegranym głosowaniu.

Żadnego głosowania nad nowym premierem jeszcze nie przeprowadzono.

Oddała jedynie sonderingsuppdrag.

W szwedzkiej polityce jest to zadanie powierzone przez talmana liderowi politycznemu, który ma zbadać możliwość stworzenia rządu.

Można więc potraktować je jako polityczną misję rozpoznawczą.

Dopiero kiedy przewodniczący Riksdagu uzna, że istnieją odpowiednie warunki, może formalnie zaproponować parlamentowi kandydata na premiera.

W Szwecji nie trzeba mieć większości „za”

Szwedzki system ma jeszcze jedną cechę, bez której trudno zrozumieć obecne negocjacje.

Kandydat na premiera nie musi zdobyć 175 głosów poparcia.

Działa tu tzw. negatywny parlamentaryzm.

Kandydat zostaje zaakceptowany, jeśli mniej niż 175 spośród 349 posłów zagłosuje przeciwko niemu.

Oznacza to, że niektóre partie wcale nie muszą aktywnie poprzeć przyszłego premiera. Mogą się wstrzymać i w ten sposób pozwolić na powstanie rządu.

Dlatego w najbliższych negocjacjach pytanie nie będzie brzmiało wyłącznie: kto poprze Magdalenę Andersson albo Ulfa Kristerssona?

Równie ważne będzie pytanie: kto zgodzi się ich nie zablokować?

Teraz Andreas Norlén rozdaje kolejne karty

Po zwrocie zadania przez Andersson proces ponownie trafia w ręce Andreasa Norléna.

Jako talman prowadzi on rozmowy z partiami i szuka kandydata, którego Riksdag będzie w stanie zaakceptować.

Jedną z możliwości jest teraz przekazanie sonderingsuppdrag Ulfowi Kristerssonowi z Moderaterna.

Kristersson mógłby wtedy spróbować sprawdzić, czy po drugiej stronie parlamentu istnieje układ pozwalający mu objąć stanowisko premiera.

Nie jest to jednak jedyny scenariusz.

Politolożka Jenny Madestam wskazuje również na możliwość przejścia przez Norléna bezpośrednio do formalnego głosowania nad Magdaleną Andersson.

Andersson nadal może zostać premierem

To prawdopodobnie najważniejsza rzecz, która może umknąć przy informacjach o poniedziałkowym zwrocie.

Magdalena Andersson nadal pozostaje w grze.

Zwrócenie zadania powierzonego przez talmana nie oznacza, że jej kandydatura została odrzucona przez Riksdag.

Jeżeli rozmowy między partiami doprowadzą do nowego porozumienia, Andreas Norlén nadal może zaproponować Andersson jako kandydatkę na stanowisko premiera.

Możliwy jest również scenariusz, w którym najpierw swoją szansę na znalezienie odpowiedniego układu otrzyma Kristersson.

Cztery próby i bardzo poważna konsekwencja

Talman nie może jednak bez końca przedstawiać parlamentowi kolejnych kandydatów.

Ma cztery formalne próby.

Jeżeli Riksdag czterokrotnie odrzuci propozycję kandydata na premiera, muszą zostać przeprowadzone nadzwyczajne wybory.

Na razie żadna z tych czterech prób nie została wykorzystana.

Powierzenie Andersson sonderingsuppdrag i jego późniejszy zwrot nie liczą się jako odrzucenie kandydatury przez parlament.

To również tłumaczy, dlaczego Norlén może wcześniej prowadzić długie rozmowy z partiami. Formalne głosowanie ma konsekwencje, dlatego talman stara się najpierw ocenić, czy kandydat ma realną możliwość przejścia przez Riksdag.

Szwecja zna już bardzo długie negocjacje tego rodzaju. Po wyborach w 2018 roku utworzenie rządu zajęło 134 dni.

Kto będzie rządził Szwecją?

Poniedziałkowy ruch Andersson nie przyniósł odpowiedzi na to pytanie. Wręcz przeciwnie – otworzył kolejny etap powyborczych negocjacji.

Matematyka daje S, V, C i MP 176 mandatów, ale różnice pomiędzy partiami sprawiają, że stworzenie na tej podstawie rządu pozostaje bardzo trudne.

Jednocześnie druga strona parlamentu również musi wykazać, że potrafi stworzyć układ, którego większość Riksdagu nie zablokuje.

Dlatego najbliższe decyzje Andreasa Norléna będą szczególnie istotne.

Magdalena Andersson nadal może wrócić jako kandydatka na premiera. Ulf Kristersson może otrzymać swoją możliwość zbadania poparcia.

Po poniedziałkowym zwrocie jedno jest pewne: walka o to, kto będzie rządził Szwecją po wyborach 2026, wchodzi właśnie w nową fazę.

OTAGOWANO:
Udostępnij ten artykuł