Więzienia dla młodzieży w Szwecji mają zacząć działać od 1 lipca 2026 r., a trzy zakłady karne będą gotowe na przyjęcie osób od 13. roku życia. Równolegle rząd planuje obniżenie wieku odpowiedzialności karnej do 13 lat w przypadku najpoważniejszych przestępstw – wynika z informacji opisywanych przez szwedzkie media i instytucje.
Jak relacjonuje Aftonbladet, rząd i SD (Sverigedemokraterna) kontynuują prace nad rozwiązaniem, które od początku budziło krytykę. Wskazywano m.in. na zastrzeżenia dotyczące osadzania 13-latków, o czym wcześniej mówił dyrektor generalny Służby Więziennej Martin Holmgren w wypowiedzi dla SVT.
Więzienia dla młodzieży w Szwecji od 1 lipca
Według Aftonbladet „więzienia dla młodzieży” mają być specjalnymi oddziałami dla dzieci i młodzieży w istniejących zakładach karnych. Osadzeni mają pozostawać oddzieleni od dorosłych. W praktyce oznacza to osobne przestrzenie, w tym m.in. własną halę sportową, place spacerowe i oddział medyczny.
System ma też rozdzielać młodszych i starszych nieletnich. 13–14-latkowie i 15–17-latkowie mają trafiać do różnych oddziałów. W wyjątkowych sytuacjach do takiej jednostki będą mogli trafić także skazani w wieku 18–20 lat, choć zasadą ma pozostać odbywanie kary w zakładach dla dorosłych.
Pierwsze trzy zakłady, które mają być gotowe od lipca, to Rosersberg, Kumla i Sagsjön. Podobną informację publikuje również Służba Więzienna, wskazując, że do 1 lipca 2026 r. ma być przygotowana na przyjęcie dzieci i młodzieży w wieku 13–17 lat – pod warunkiem decyzji parlamentu o zmianach prawa.
Obniżenie wieku odpowiedzialności karnej do 13 lat
Równolegle rząd proponuje obniżenie wieku odpowiedzialności karnej do 13 lat w przypadku przestępstw, za które grozi co najmniej cztery lata więzienia. Tę zmianę, w ujęciu dat, media opisują jako obniżenie progu z 15 do 13 lat od 3 lipca 2026 r.
Na stronie rządowej podkreślono, że propozycja dotyczy najpoważniejszych kategorii przestępstw i ma obowiązywać w określonych ramach czasowych, przy czym przewidziano „młodzieżową redukcję” kary z uwagi na wiek sprawcy.
W pakiecie zmian ma też nastąpić odejście od dotychczasowej kary dla dzieci, czyli zamkniętej opieki młodzieżowej (sluten ungdomsvård). Jak relacjonuje Aftonbladet, ma ona być wycofywana do 2030 r. SiS (Statens institutionsstyrelse) informowała wcześniej, że młodzież skazana na sluten ungdomsvård będzie nadal odbywać tę karę w SiS, także po wejściu reformy, w sprawach dotyczących czynów sprzed 1 lipca 2026 r., co oznacza obecność takich przypadków nawet do 2030 r. (SiS).
Warunki pobytu, szkoła i rola SiS
Według Aftonbladet osadzeni mają uczestniczyć w nauce w małych klasach, razem z osobami z tego samego oddziału. Zajęcia mają prowadzić nauczyciele posiadający wymagane uprawnienia, a lekcje mają mieć zazwyczaj formę stacjonarną, prowadzoną przez nauczyciela.
W materiale cytowany jest także rzecznik Liberalów ds. polityki prawnej Martin Melin. „Wierzę, że podczas pobytu w zakładzie karnym otrzymają lepsze wykształcenie niż gdyby pozostawali na wolności i nie chodzili do szkoły” – powiedział Melin.
Jednym z elementów projektowanych zasad ma być limit zamykania dzieci w pokojach w nocy do maksymalnie 11 godzin. Dla dorosłych limit wynosi 14 godzin. Proponuje się również bardziej elastyczne zasady przepustek, zwolnień warunkowych i „wypuszczania” niż w systemie dla dorosłych.
W tym samym materiale przywołano też wcześniejsze raporty o powrotach do przestępczości wśród młodych osób skazanych na sluten ungdomsvård. Minister sprawiedliwości Gunnar Strömmer mówił, że „nie można funkcjonować w systemie, w którym 90 procent osób powraca do poważnej przestępczości”. Strömmer wskazywał również, że SiS ma w przyszłości skupić się na opiece nad dziećmi i młodzieżą objętymi przymusową opieką.
W części informacyjnej podano, że przygotowania mają objąć osiem zakładów. Oddziały dla chłopców planowane są w Högsbo, Rosersberg, Österåker, Kumla, Skenäs i Täby, a oddziały dla dziewcząt w Ystad i Sagsjön – źródło tych danych Aftonbladet wskazuje jako Ministerstwo Sprawiedliwości. Podobną listę publikuje też Służba Więzienna.
W tych samych informacjach wskazano, że w przypadku 13-latka skazanego za morderstwo kara mogłaby wynieść 1–2 lata „więzienia dla nieletnich”, a w przypadku 14-latka 3–4 lata – podano w części faktograficznej z atrybucją do Ministerstwa Sprawiedliwości.
