Od 1 maja 2026 roku Szwecja może odmówić wymiany części zagranicznych praw jazdy na szwedzkie. Chodzi o dokumenty wydane w kraju EOG, jeśli pierwotnie powstały po wymianie prawa jazdy z państwa spoza EOG.
Transportstyrelsen chce w ten sposób ograniczyć tak zwaną „turystykę praw jazdy”. Urząd wskazuje, że część osób mogła omijać szwedzkie wymogi, wymieniając najpierw prawo jazdy z państwa trzeciego w innym kraju EOG, a dopiero później składając wniosek o szwedzki dokument.
Szwecja uderza w „turystykę praw jazdy”
Do tej pory osoba mieszkająca na stałe w Szwecji mogła wymienić ważne prawo jazdy z kraju EOG na szwedzkie. Problem pojawiał się wtedy, gdy prawo jazdy z EOG było wcześniej uzyskane przez wymianę dokumentu z kraju spoza Europy.
W praktyce działało to tak: osoba posiadała prawo jazdy z państwa trzeciego, czyli spoza EOG. Następnie jechała do kraju EOG, który miał bardziej liberalne zasady wymiany niż Szwecja, i tam wymieniała dokument na europejski. Potem mogła wrócić do Szwecji i wnioskować o szwedzkie prawo jazdy.
Transportstyrelsen wskazuje, że do tej pory nie mogła odmówić wymiany, jeśli formalne warunki były spełnione: prawo jazdy było ważne, pochodziło z EOG, a osoba była stale zamieszkana w Szwecji.
Teraz urząd dostał możliwość odmowy w określonych przypadkach.
Urząd mówi o bezpieczeństwie na drogach
Transportstyrelsen tłumaczy zmianę bezpieczeństwem ruchu drogowego. Urząd chce mieć pewność, że osoby posiadające szwedzkie prawo jazdy mają wiedzę i praktyczne umiejętności wymagane do prowadzenia pojazdów danej kategorii.
– Dla Urzędu Transportu ważne jest zapewnienie, że osoby posiadające szwedzkie prawo jazdy mają niezbędną wiedzę i umiejętności praktyczne do prowadzenia pojazdów, na które uprawnia ich prawo jazdy – mówi Ted Snölilja, wykwalifikowany urzędnik w Transportstyrelsen.
Według urzędu w 2023 roku przeprowadzono około 15 000 wymian zagranicznego prawa jazdy na szwedzkie. Około 90 procent z nich dotyczyło praw jazdy z innych krajów EOG. Analiza wykazała, że blisko 24 procent wymienionych praw jazdy EOG miało pierwotne pochodzenie w państwie trzecim.
Transportstyrelsen oceniła, że około 3 000 osób mogło w ten sposób otrzymać szwedzkie prawo jazdy bez potwierdzenia swoich umiejętności egzaminem w Europie.
Wymiana tylko w trzech przypadkach
Nowe przepisy nie oznaczają całkowitego zakazu wymiany każdego prawa jazdy z EOG. Zmiana dotyczy przede wszystkim praw jazdy EOG, które pierwotnie pochodzą z państwa trzeciego.
Taki dokument będzie akceptowany w Szwecji tylko w trzech sytuacjach.
Po pierwsze, jeśli prawo jazdy zostało wydane po zdanym egzaminie w państwie należącym do EOG. Chodzi zarówno o egzamin teoretyczny, jak i praktyczny.
Po drugie, jeśli prawo jazdy zostało wydane po wymianie dokumentu, który pierwotnie pochodził z Wysp Owczych, Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej, Japonii albo Szwajcarii. Są to kraje, z którymi Szwecja ma dwustronne umowy dotyczące wymiany praw jazdy.
Po trzecie, jeśli posiadacz prawa jazdy miał prawo jazdy z odpowiednią kategorią przez co najmniej pięć lat przed stałym osiedleniem się w Szwecji.
Jeśli osoba nie spełni tych warunków, może być zmuszona do zdobycia prawa jazdy w Szwecji przez egzamin w Trafikverket Förarprov.
Co z prawem jazdy z Polski lub innego kraju EOG?
Dla Polaków mieszkających w Szwecji ważne jest rozróżnienie. Zwykłe prawo jazdy wydane w Polsce po zdanym egzaminie jest prawem jazdy z kraju EOG. Polska należy do EOG jako państwo Unii Europejskiej. Transportstyrelsen informuje, że prawo jazdy z kraju EOG obowiązuje w Szwecji, jeśli jest ważne w kraju wydania i nie zostało wymienione na szwedzkie.
Nowe przepisy dotyczą przede wszystkim sytuacji, w której prawo jazdy EOG ma swoje źródło w państwie spoza EOG. Innymi słowy: problemem nie jest samo posiadanie prawa jazdy z Polski, Norwegii, Niemiec czy innego kraju EOG. Problemem może być to, że dokument z EOG powstał wcześniej przez wymianę prawa jazdy z kraju trzeciego.
To ważne dla osób, które zdobyły prawo jazdy poza Europą, potem wymieniły je w innym kraju EOG, a następnie chcą wymienić je na szwedzkie.
Więcej osób może trafić na egzamin w Szwecji
Transportstyrelsen zakłada, że liczba wymian praw jazdy spadnie. Urząd przewiduje też, że więcej osób będzie musiało zdobywać prawo jazdy przez egzamin w Trafikverket Förarprov.
– Można rozsądnie założyć, że liczba wymian praw jazdy zmniejszy się, a więcej osób będzie zmuszonych do uzyskania prawa jazdy poprzez egzamin w Trafikverket Förarprov. Będziemy oczywiście śledzić rozwój sytuacji, aby upewnić się, że zmiana przepisów przyniesie zamierzony efekt – mówi Ted Snölilja.
Rząd wcześniej tłumaczył, że celem zmian jest utrudnienie obchodzenia szwedzkich wymogów przez przechodzenie przez inne kraje EOG. Minister infrastruktury Andreas Carlson wskazywał, że ma to zapobiegać nadużyciom związanym z prawami jazdy wydawanymi za granicą i wzmacniać bezpieczeństwo ruchu drogowego.
Co to oznacza dla Polaków w Szwecji?
Dla Polaków mieszkających w Szwecji temat ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy ktoś posiada prawo jazdy z innego kraju niż Polska albo zdobył dokument poza EOG, a później wymienił go w państwie europejskim.
Osoby z polskim prawem jazdy wydanym po egzaminie w Polsce nie są główną grupą, w którą uderzają nowe przepisy. Inaczej wygląda sytuacja, jeśli dokument z kraju EOG ma pochodzenie w państwie trzecim.
Praktyczny wniosek jest prosty: przed złożeniem wniosku o wymianę prawa jazdy w Szwecji trzeba sprawdzić nie tylko kraj, który wydał obecny dokument, ale także jego wcześniejsze pochodzenie. Od 1 maja Transportstyrelsen może odmówić wymiany, jeśli dokument nie spełnia nowych warunków.
