Rząd i Szwedzcy Demokraci chcą zaostrzyć wymogi dotyczące pozwoleń na pobyt w Szwecji. Nowe przepisy mają sprawić, że więcej wniosków będzie można odrzucić, a wydane już pozwolenia częściej cofać z powodu niewłaściwego postępowania.
Projekt został przekazany do Riksdagu. Według rządu zmiany mają objąć między innymi przestępczość, nadużywanie systemu opieki społecznej, nieprzestrzeganie decyzji władz, zagrożenie dla bezpieczeństwa oraz niezapłacone długi.
Rząd chce ostrzejszych zasad dla osób z pozwoleniem na pobyt
Rządowa propozycja dotyczy tak zwanego wymogu właściwego postępowania. W szwedzkim projekcie używane jest pojęcie „vandel”, które odnosi się do sposobu życia, zachowania i przestrzegania zasad.
Według rządu nowe przepisy mają ułatwić odmowę wydania pozwolenia na pobyt albo cofnięcie już przyznanego pozwolenia, jeśli dana osoba nie spełnia wymogów dotyczących postępowania.
Minister ds. migracji Johan Forssell podkreśla, że większość osób przyjeżdżających do Szwecji postępuje właściwie i jest ważną częścią społeczeństwa.
– Zdecydowana większość osób imigrujących do Szwecji postępuje właściwie i stanowi ważną część szwedzkiej społeczności. Jednak ten, kto przyjeżdża tutaj i popełnia przestępstwa lub zachowuje się niewłaściwie, wyczerpał szwedzką gościnność. Szwecja nie jest społecznością bez wymagań – mówi Forssell.
Nie tylko przestępstwa. Długi też mogą mieć znaczenie
Najważniejsza zmiana polega na tym, że ocena nie ma dotyczyć wyłącznie przestępczości. Rząd wskazuje, że niewłaściwe postępowanie może obejmować także inne sytuacje.
Może chodzić o nieprzestrzeganie przepisów, innych regulacji lub decyzji organów władzy. Przykładem podanym przez rząd jest niewłaściwe korzystanie z systemów opieki społecznej. Znaczenie może mieć również to, czy dana osoba stanowi zagrożenie dla bezpieczeństwa albo ma niezapłacone długi.
Nowy wymóg ma dotyczyć nowych i istniejących pozwoleń na pobyt opartych na prawie krajowym. Rząd zaznacza, że zachowania sprzed wejścia zmian w życie nie będą mogły same w sobie stanowić podstawy do oceny, ale mogą zostać uwzględnione w całościowej analizie razem z późniejszymi zdarzeniami. Decyzje ma podejmować Urząd Migracyjny, a sprawy będzie można zaskarżać do sądu migracyjnego.
Szwedzcy Demokraci mówią o końcu pobłażania
Rzecznik Szwedzkich Demokratów ds. migracji Ludvig Aspling przekonuje, że dotychczasowe przepisy dawały zbyt mało możliwości odmowy pobytu z powodu stylu życia i niewłaściwego postępowania.
– Doprowadziło to do sytuacji, w której dysfunkcyjni i antyspołeczni cudzoziemcy mogli przebywać w kraju bez względu na to, jak ich styl życia wpływa na nasze otoczenie. Teraz raz na zawsze kładziemy temu kres i dbamy o to, by pozwolenia na pobyt były przyznawane osobom porządnym i mającym uczciwe zamiary – mówi Aspling.
W projekcie znalazły się także szersze możliwości cofania pozwoleń na pobyt z innych powodów. Chodzi między innymi o sytuacje, gdy cudzoziemiec stanowi zagrożenie dla porządku publicznego lub bezpieczeństwa, gdy warunki pozwolenia nie są już spełnione albo gdy pozwolenie zostało przyznane na podstawie wprowadzających w błąd informacji.
Krytycy ostrzegają przed odwrotnym skutkiem
Projekt spotkał się z krytyką. Rada ds. Zapobiegania Przestępczości, czyli Brå, wskazywała w opinii do wcześniejszych prac, że brakuje ogólnego opisu problemu, który uzasadniałby skalę proponowanych zmian.
Brå ostrzegało też, że zaostrzone wymogi mogą w pewnych sytuacjach zwiększyć ryzyko przestępczości. Jednym z powodów ma być to, że więcej osób po odmowie pobytu może zostać w Szwecji mimo braku prawa do tego. Drugim czynnikiem są gorsze warunki życia osób objętych wydaleniem, którego nie można wykonać.
Krytyka pojawia się również na poziomie lokalnym. Marie Brynolfsson z Partii Lewicy, odpowiedzialna w Göteborgu za sprawy kadrowe, ostrzegała, że nowe wymogi mogą osłabić zaufanie do przedszkoli i służb socjalnych, jeśli rodzice zaczną bać się przekazywania informacji do Urzędu Migracyjnego.
Co to oznacza dla Polaków w Szwecji?
Dla Polaków mieszkających w Szwecji temat ma znaczenie przede wszystkim wtedy, gdy ktoś posiada pozwolenie na pobyt, ubiega się o jego przedłużenie albo pomaga bliskim w sprawach migracyjnych.
Nie każdy cudzoziemiec będzie objęty zmianami w taki sam sposób. Rząd wskazuje, że nowe wymogi mają dotyczyć pozwoleń opartych na prawie krajowym. Kluczowe będzie więc to, jaki typ pozwolenia dana osoba posiada i na jakiej podstawie prawnej zostało ono wydane.
Praktyczny wniosek jest prosty: w sprawach pobytowych większe znaczenie może mieć nie tylko brak wyroków karnych, ale też ogólne przestrzeganie zasad, decyzji urzędów i obowiązków finansowych. Projekt jest już w parlamencie, a rząd chce, aby główne zmiany zaczęły obowiązywać 13 lipca 2026 roku.
