Rzeżączka i kiła osiągnęły w Europie najwyższe poziomy od lat. Według nowych danych ECDC w 2024 roku zgłoszono 106 331 przypadków rzeżączki i 45 577 przypadków kiły w krajach UE/EOG. Szwecja wyróżnia się jednak na tle tego wzrostu.
Europejskie Centrum ds. Zapobiegania i Kontroli Chorób ostrzega, że nieleczone zakażenia mogą prowadzić do poważnych powikłań, w tym przewlekłego bólu, bezpłodności, a przy kile także do problemów z sercem i układem nerwowym.
Rekordowe dane z Europy
Nowe dane ECDC pokazują silny wzrost bakteryjnych chorób przenoszonych drogą płciową w Europie. Rzeżączka osiągnęła najwyższy poziom od początku europejskiego nadzoru nad STI w 2009 roku. W 2024 roku 28 krajów UE/EOG zgłosiło 106 331 potwierdzonych przypadków.
W przypadku kiły skala wzrostu również jest wyraźna. ECDC podało 45 577 przypadków w 2024 roku, co oznacza ponad dwukrotny wzrost w porównaniu z 2015 rokiem.
Najczęściej zgłaszaną infekcją przenoszoną drogą płciową pozostaje chlamydia. W Europie w 2024 roku odnotowano 213 443 przypadki tej choroby.
Szwecja wygląda inaczej niż Europa
Na tle europejskiego wzrostu Szwecja jest wyjątkiem. Według szwedzkiej Agencji Zdrowia Publicznego w 2025 roku zgłoszono 4 268 przypadków rzeżączki, czyli 40 przypadków na 100 000 mieszkańców. To nieco mniej niż w 2024 roku, choć spadek nie został oceniony jako statystycznie istotny.
W dłuższej perspektywie rzeżączka w Szwecji rosła. W latach 2016–2025 średni roczny wzrost wynosił około 8 procent. Ostatnie dwa lata przyniosły jednak stabilizację, co potwierdziła epidemiolog Katerina Crawford w rozmowie z TT.
Kiła w Szwecji nadal występuje rzadko. W 2025 roku zgłoszono 432 przypadki, co odpowiada 4,1 przypadkom na 100 000 mieszkańców. Wynik był porównywalny z 2024 rokiem.
Chlamydia nadal na pierwszym miejscu
Chlamydia pozostaje najczęściej zgłaszaną chorobą przenoszoną drogą płciową w Szwecji. W 2025 roku odnotowano 25 081 przypadków, czyli 236,5 przypadków na 100 000 mieszkańców. Był to spadek o 5 procent w porównaniu z 2024 rokiem.
To ważna różnica wobec europejskiej narracji o gwałtownym wzroście rzeżączki i kiły. W Szwecji największą liczbę zgłoszeń nadal generuje chlamydia, ale trend w ostatnich latach jest raczej spadkowy niż wzrostowy.
Katerina Crawford z Folkhälsomyndigheten wskazała, że sytuacja dotycząca chlamydii jest w Szwecji dość stabilna, a w ostatnich latach zaobserwowano spadek.
Kiła wrodzona niemal podwoiła się w Europie
Szczególną uwagę ECDC zwraca na kiłę wrodzoną. To zakażenie, które może zostać przeniesione z ciężarnej kobiety na płód. W Europie liczba potwierdzonych przypadków wzrosła z 78 w 2023 roku do 140 w 2024 roku.
ECDC podało, że w 2024 roku przypadki kiły wrodzonej zgłosiło 14 krajów UE/EOG, a kolejne 14 krajów nie zgłosiło żadnego przypadku. Największą część przypadków odnotowano w Bułgarii, na Węgrzech i w Portugalii.
W Szwecji kiła wrodzona jest bardzo rzadka. Według wypowiedzi Kateriny Crawford w niektórych latach nie ma żadnych zgłoszonych przypadków, a w innych pojawiają się pojedyncze przypadki, zwykle jeden lub dwa.
Często nie ma objawów
Jednym z powodów, dla których choroby przenoszone drogą płciową są trudne do kontrolowania, jest brak objawów u części zakażonych osób. Przy chlamydii mogą pojawić się pieczenie podczas oddawania moczu, ból w dolnej części brzucha lub ból w mosznie, ale zakażenie często przebiega bez wyraźnych objawów.
Podobnie może być przy rzeżączce. Typowe objawy to między innymi pieczenie podczas oddawania moczu lub ból w mosznie, ale także ta infekcja może pozostać niezauważona. 1177 podaje, że rzeżączkę leczy się antybiotykami, a szybkie leczenie jest ważne, aby uniknąć powikłań i nie przenosić zakażenia dalej.
Kiła także nie zawsze daje oczywiste objawy. Może pojawić się niebolesne owrzodzenie w miejscu zakażenia i powiększone węzły chłonne, ale choroba może rozwijać się etapami. Nieleczona kiła może po latach prowadzić do poważnych uszkodzeń organizmu.
Co warto wiedzieć w Szwecji
Dla osób mieszkających w Szwecji najważniejsza informacja jest praktyczna: badania i leczenie chorób objętych ustawą o chorobach zakaźnych są bezpłatne. 1177 informuje, że dotyczy to sytuacji, gdy pacjent ma lub podejrzewa u siebie chorobę uznaną za niebezpieczną dla społeczeństwa.
RFSU podaje, że bezpłatne są badania i leczenie chorób objętych Smittskyddslagen, w tym chlamydii, rzeżączki, kiły, HIV i WZW typu B.
W wielu regionach można zamówić test na chlamydię i rzeżączkę przez internet po zalogowaniu na 1177.se. Dostępność takiej usługi zależy jednak od regionu, w którym dana osoba jest zarejestrowana.
Dla Polaków mieszkających w Szwecji ma to konkretne znaczenie. Jeśli ktoś podejrzewa zakażenie, miał kontakt seksualny bez zabezpieczenia albo otrzymał informację o możliwym narażeniu, nie powinien czekać na objawy. W Szwecji testowanie jest łatwo dostępne, a przy wielu infekcjach także bezpłatne.
Dlaczego to ważne dla zdrowia publicznego
ECDC podkreśla, że wzrost liczby zakażeń w Europie jest problemem zdrowia publicznego. Chodzi nie tylko o same liczby, ale też o ryzyko późnego wykrycia, dalszego przenoszenia zakażeń oraz powikłań u osób nieleczonych.
Szwecja na razie nie wpisuje się w najbardziej alarmujący trend europejski. Dane Folkhälsomyndigheten pokazują stabilizację rzeżączki w ostatnich dwóch latach, rzadkie występowanie kiły i spadek liczby przypadków chlamydii.
To nie oznacza jednak, że problemu nie ma. Najważniejsze pozostają testy, szybkie leczenie i świadomość, że brak objawów nie wyklucza zakażenia.
