Referendum euro w Szwecji może wrócić na polityczny stół w 2030 roku. W piątek 13 marca Liberałowie (L) i Szwedzcy Demokraci (SD) ogłosili porozumienie „Sverigelöftet”, w którym zapisano zarówno możliwość udziału Szwedzkich Demokratów w przyszłym rządzie, jak i przeprowadzenie nowej analizy w sprawie euro oraz referendum w dniu wyborów w 2030 roku. Jak podały Liberalerna i SVT, to jeden z 15 punktów wspólnej ramy politycznej na kolejną kadencję.
Porozumienie oznacza też zmianę dotychczasowej linii Liberałów wobec Szwedzkich Demokratów. Z oficjalnego komunikatu Liberalerna wynika, że jeśli partie Tidö wygrają następne wybory, celem ma być rząd tworzony przez wszystkie cztery ugrupowania: M, SD, KD i L. Według SVT to odejście od wcześniejszej czerwonej linii, zgodnie z którą Liberałowie nie chcieli dopuszczać SD do udziału w rządzie.
Referendum euro w Szwecji wpisane do porozumienia
W punkcie czwartym porozumienia, opublikowanego przez Liberalerna, zapisano, że przyszły rząd ma szybko przeprowadzić analizę dotyczącą euro, przygotować niezbędne propozycje legislacyjne i doprowadzić do nowego referendum w sprawie przyjęcia wspólnej waluty. Głosowanie miałoby odbyć się w zwykłym dniu wyborów w 2030 roku.
Jak relacjonuje SVT, Simona Mohamsson powiedziała na konferencji prasowej, że L i SD mają różne stanowiska wobec euro, ale uzgodniły wspólne rozwiązanie w postaci referendum. Z kolei Jimmie Åkesson stwierdził, że jego partia „uwielbia referenda” i dlatego akceptuje taki model, mimo że nadal sprzeciwia się samej zmianie waluty.
Liberałowie otwierają drzwi dla SD w rządzie
Największa polityczna zmiana dotyczy jednak nie samego euro, lecz przyszłej współpracy rządowej. W komunikacie Liberalerna zapisano, że po kolejnych wyborach pożądane byłoby wejście wszystkich czterech partii Tidö do rządu. To znaczy, że Liberałowie zaakceptowali możliwość objęcia stanowisk ministerialnych przez przedstawicieli SD.
SVT podało, że porozumienie obejmuje 15 obszarów politycznych, od szkoły i energii po bezpieczeństwo, LSS i zdrowie psychiczne młodych. Wśród zapisów znalazły się m.in. plan upaństwowienia szkoły, indeksacja świadczeń związanych z LSS, wzmocnienie folkbildning oraz dalsze zacieśnianie współpracy w UE i NATO.
Co SD zgodziła się poprzeć
Z treści „Sverigelöftet” wynika, że SD zaakceptowała kilka postulatów wyraźnie kojarzonych z linią Liberałów. Oprócz referendum w sprawie euro chodzi między innymi o wzmocnienie ochrony akademickiej wolności, reformy wzmacniające prawa jednostki wobec państwa, działania na rzecz osobistej asysty i LSS oraz rozwiązania dotyczące kultury, bibliotek i niezależnych instytucji.
Według Aftonbladet i SVT to właśnie szeroki pakiet ustępstw w polityce programowej miał być ceną za zgodę Liberałów na udział SD w przyszłym rządzie. Media zwracają uwagę, że szczególnie mocno wybrzmiały sprawy szkoły, euro i funkcjonowania państwa prawa.
Silne reakcje po ogłoszeniu umowy
Decyzja wywołała silny sprzeciw w części Liberalernas. Z relacji SVT wynika, że Liberalernas studentförbund zażądał odejścia Simony Mohamsson. Jednocześnie pojawiły się zapowiedzi odejścia części polityków z kampanii lub z funkcji, jeśli nowa linia zostanie zatwierdzona przez nadzwyczajne landsmöte.
SVT podało również, że w partyjnym głosowaniu nad zmianą kursu wynik wyniósł 13 do 8. Równolegle, według doniesień cytowanych przez Omni, partyjny organ kontrolny ma przyjrzeć się samej procedurze podjęcia decyzji.
Co dalej z umową L i SD
Na razie „Sverigelöftet” jest wspólną polityczną ramą przed następną kadencją, a nie gotowym programem przyszłego rządu. Z komunikatu Liberalerna wynika jednak jasno, że partie chcą usunąć dotychczasowe blokady i wejść w kampanię z bardziej jednoznacznym modelem współpracy po wyborach.
Najbliższym testem dla tego kierunku będzie sytuacja wewnątrz samych Liberałów. SVT i Aftonbladet opisują, że przed partią stoi nadzwyczajne landsmöte, na którym członkowie mają ocenić nową linię polityczną i przywództwo Simony Mohamsson. To właśnie tam okaże się, czy porozumienie z SD stanie się trwałą podstawą dalszej strategii partii.
