Od 1 sierpnia 2026 roku w Szwecji zniesiony zostaje wymóg odbycia kursu wprowadzającego (introduktionsutbildning) dla osób chcących uczyć się jazdy prywatnie. Kurs obowiązywał od 2006 roku i był wymagany zarówno od kursanta, jak i nadzorującego naukę (handledare). Rząd uznał, że stanowił on barierę dla nauki jazdy z rodziną i znajomymi, i ograniczał uczniów w możliwości ćwiczenia z wieloma różnymi instruktorami. Riksdag przegłosował zmianę w kwietniu 2026 roku.
Prywatna nauka jazdy w Szwecji – tak zwana „övningskörning” – jest wyjątkowo popularna. Wielu młodych ludzi uczy się prowadzić samochód pod okiem rodziców, dziadków, starszego rodzeństwa lub przyjaciół. Ten model uczenia się jest tańszy niż wyłączna nauka w szkole jazdy i pozwala na akumulację większej liczby przejechanych godzin. Dotychczasowy obowiązek kursu wprowadzającego – trzygodzinnego wspólnego szkolenia handledare i ucznia – był postrzegany przez wiele rodzin jako uciążliwa formalność.
Prywatna nauka jazdy w Szwecji – jak wygląda obecnie
Prywatna nauka jazdy to specyficzna szwedzka tradycja, o której pisaliśmy w artykule „Prawo jazdy na terenie Szwecji – przydatne informacje”. Osoba, która chce uczyć się jazdy prywatnie, musi mieć ważne zezwolenie na naukę wydane przez Szwedzką Agencję Transportu (Transportstyrelsen). Osoba nadzorująca naukę – handledare – musi spełniać kilka wymagań: ukończone 24 lata, ważne prawo jazdy przez co najmniej pięć z ostatnich dziesięciu lat, brak poważnych naruszeń w ruchu drogowym.
Do tej pory obowiązywał dodatkowy wymóg – trzygodzinny kurs wprowadzający (introduktionsutbildning), na który musieli się razem zgłosić kursant i handledare. Kurs kosztował około 300–500 koron na osobę, obejmował zasady bezpiecznej nauki jazdy, techniki instruktażu, przepisy dotyczące ruchu drogowego i odpowiedzialności prawnej. Był ważny przez pięć lat – po tym okresie należało kurs powtórzyć.
Problematyczne było jednak to, że kurs był indywidualny dla pary „uczeń–handledare”. Jeśli uczeń chciał ćwiczyć zarówno z ojcem, jak i z matką, oboje rodzice musieli przejść osobne kursy z tym uczniem. Jeśli w rodzinie było kilku uczniów, każda kombinacja wymagała osobnego szkolenia. Dla wielu rodzin była to poważna bariera logistyczna i finansowa.
Argumentacja rządu – większa elastyczność
Rząd uznał, że kurs wprowadzający stanowił nadmierną biurokrację i ograniczał uczniom możliwość ćwiczenia z różnymi instruktorami. W kwietniu 2026 roku Riksdag przegłosował nowelizację ustawy o kierowcach, znosząc ten wymóg. Zmiana wchodzi w życie 1 sierpnia 2026 roku.
W praktyce oznacza to, że od tej daty rodzina, w której uczeń chce jeździć zarówno z ojcem, jak i z dziadkiem, nie musi już organizować dwóch osobnych kursów. Wystarczy, że każdy z nich spełni indywidualnie wymagania na handledare i złoży wniosek do Transportstyrelsen. Zniesienie kursu obniża też koszty początkowe prywatnej nauki jazdy o kilkaset koron.
Co pozostaje – wymogi na handledare i zezwolenie ucznia
Zniesienie kursu wprowadzającego nie oznacza rezygnacji z wszystkich wymogów. Handledare musi nadal spełniać kilka warunków. Ukończone 24 lata jest wymogiem minimalnym – rząd uważa, że tylko osoba o pewnym doświadczeniu życiowym może odpowiedzialnie prowadzić naukę. Ważne prawo jazdy przez co najmniej pięć z ostatnich dziesięciu lat gwarantuje, że handledare ma faktyczne doświadczenie za kierownicą. Wymagane jest złożenie formalnego wniosku do Transportstyrelsen, który sprawdza historię wykroczeń drogowych i decyduje o wydaniu pozwolenia.
Uczeń natomiast musi posiadać ważne zezwolenie na prawo jazdy (körkortstillstånd). Aby je uzyskać, trzeba przejść badanie lekarskie i wzrokowe, złożyć fotografię i uiścić opłatę.
Skutki dla systemu nauki jazdy w Szwecji
Zmiana będzie miała różne konsekwencje. Dla rodzin ucznia – niższe koszty i większa elastyczność. Dla szkół jazdy – potencjalny spadek zainteresowania kursami wprowadzającymi, choć wiele z nich oferowało też pełne pakiety nauki. Dla samego systemu bezpieczeństwa drogowego – pozostaje pytanie, czy zniesienie kursu nie wpłynie negatywnie na jakość prywatnej nauki jazdy.
Warto pamiętać, że jak pisaliśmy w artykule „Większość osób nie zdaje egzaminu na prawo jazdy w Szwecji”, Szwedzki Urząd Transportu już od dawna sygnalizuje problem z niską zdawalnością egzaminów praktycznych, szczególnie wśród osób uczących się głównie prywatnie. Katarina Törnberg, inspektor ruchu drogowego, mówiła w SVT: „Ci, którzy radzą sobie najlepiej, to osoby, które uczęszczały do szkoły jazdy i otrzymały solidne wykształcenie”.
Innymi słowy – rząd znosi jedną barierę, ale statystyki pokazują, że sama prywatna nauka jazdy bez wsparcia profesjonalnej szkoły często nie wystarczy do zdania egzaminu. Zniesienie kursu wprowadzającego nie zwalnia rodzin z odpowiedzialności za jakość nauki – po prostu daje im większą swobodę w organizacji tego procesu.
Kontekst szerszy – zmiany w systemie prawa jazdy w Szwecji
Zmiana wpisuje się w szerszy trend modernizacji szwedzkiego systemu prawa jazdy. Jak pisaliśmy w artykule „Nowe przepisy dla osób zdających prawo jazdy w Szwecji”, rząd pracuje też nad włączeniem szkoleń teoretycznych do systemu Komvux (dla dorosłych), żeby ułatwić dostęp do wiedzy o ruchu drogowym. Cel długoterminowy to zmniejszenie liczby niezdanych egzaminów i skrócenie kolejek do egzaminów.
Równolegle jak wskazywaliśmy w artykule „Szwecja zmienia przepisy dotyczące prawa jazdy”, od lutego 2025 roku obowiązują też łagodniejsze wymogi dotyczące pola widzenia – co pozwala tysiącom Szwedów, którzy wcześniej stracili prawo jazdy ze względu na wady wzroku, na jego odzyskanie. Trend systemowy jest jasny – rząd upraszcza dostęp do prawa jazdy, jednocześnie próbując utrzymać wysokie standardy bezpieczeństwa.
Warto też przypomnieć, że w tle tych zmian są dalsze plany – jak pisaliśmy w artykule „Cyfrowe prawo jazdy w Szwecji – naładowany telefon obowiązkowy w aucie”, do 2030 roku Szwecja wprowadzi cyfrowe prawo jazdy przechowywane w telefonie w ramach unijnego portfela tożsamości EUDI. Cały system prawa jazdy przechodzi w Szwecji poważną transformację.
Rady praktyczne dla polskich rodzin w Szwecji
Dla polskich rodzin mieszkających w Szwecji zmiana ma bezpośrednie zastosowanie. Wielu młodych Polaków wychowanych w Szwecji uczy się jazdy pod okiem rodziców. Do tej pory oznaczało to konieczność przejścia trzygodzinnego kursu w szwedzkiej szkole jazdy. Od 1 sierpnia takiej potrzeby nie będzie.
Nadal jednak trzeba pamiętać o kluczowych krokach: uczeń musi zdobyć körkortstillstånd, handledare musi złożyć wniosek do Transportstyrelsen (opłata 170 koron, procedura około 7 dni). Warto sprawdzić, czy polskie prawo jazdy handledare-rodzica spełnia szwedzkie wymogi – zgodnie z zasadami EOG, prawo jazdy z Polski jest w Szwecji ważne, ale wymagany 5-letni staż liczy się od momentu jego wydania. Więcej praktycznych informacji znaleźć można w naszym poradniku „Prawo jazdy na terenie Szwecji”.
Ostatecznie – choć kurs wprowadzający znika, warto pamiętać, że sama prywatna nauka jazdy to nie wystarczająca strategia zdania egzaminu. Kombinacja prywatnej praktyki z okazjonalnymi lekcjami w profesjonalnej szkole jazdy pozostaje najbardziej skuteczną metodą. Szkoła jazdy dostarcza systematycznej wiedzy o zasadach ruchu i prawidłowej technice; rodzina daje przestrzeń do praktyki i doświadczenia. Zniesienie kursu wprowadzającego czyni tę kombinację tylko łatwiejszą do zorganizowania.
