Ostatni Allegro wyjechał z Helsinek do Sankt Petersburga w marcu 2022 roku. Od tamtej pory żaden regularny pociąg pasażerski nie przekroczył granicy między Rosją a Unią Europejską. Przez dekadę ta fińsko-rosyjska trasa była jednym z nielicznych bezpośrednich połączeń kolejowych między Zachodem a Rosją — szybka, wygodna, tłumnie oblegana przez turystów i biznesmenów przemieszczających się między Finlandią a Petersburgiem w niecałe cztery godziny. Dziś perony w Vainikkala stoją puste, a pytanie o przywrócenie połączeń jest w zasadzie pytaniem o to, kiedy skończy się wojna.
Bezpośrednie trasy pasażerskie między Rosją a krajami UE zostały zawieszone na początku 2022 roku w odpowiedzi na inwazję na Ukrainę. Dotyczyło to nie tylko Allegro, ale także pociągów relacji Moskwa–Warszawa, Moskwa–Berlin i kilku innych połączeń obsługiwanych przez Koleje Rosyjskie i europejskich przewoźników. Równolegle zamknięto europejską przestrzeń powietrzną dla rosyjskich samolotów — i odwrotnie. Te dwie decyzje razem praktycznie odcięły Rosję od bezpośredniego transportu pasażerskiego z Zachodem.
Nie ma żadnych sygnałów, które sugerowałyby rychłe odmrożenie tych połączeń. Europejskie sankcje wobec Rosji obejmują m.in. zakaz świadczenia usług transportowych przez unijne podmioty na rzecz rosyjskich firm kolejowych. Dopóki ten zakaz obowiązuje, żaden europejski przewoźnik nie może legalnie uruchomić kursu do Rosji. Nawet gdyby polityczna wola po obu stronach istniała, sam proces przywrócenia operacji wymagałby wielomiesięcznych negocjacji technicznych, prawnych i infrastrukturalnych. W warunkach trwającego konfliktu ta perspektywa jest czysto teoretyczna.
Koleje Rosyjskie zdecydowanie rozwijają się jednak w innym kierunku — dosłownie. Połączenia z Chinami są w pełni operacyjne, a ruch na przejściach granicznych w Zabajkalsku i Manzhouli od 2022 roku wyraźnie wzrósł. Pociągi pasażerskie między Rosją a Chinami kursują regularnie, a strona rosyjska konsekwentnie inwestuje w infrastrukturę transazjatycką, traktując ją priorytetowo w obliczu odcięcia od zachodnich rynków. Trasy do Białorusi, Kazachstanu i innych krajów WNP również pozostają niezmienione — tej części sieci sankcje nie objęły.
Dla polskich obywateli, a szerzej — dla mieszkańców UE, którzy próbują dotrzeć do Rosji, opcje lądowe są dziś mocno okrężne. Jedną z możliwości jest przejazd przez Białoruś, ale Polska zawiesiła ruch osobowy na wszystkich przejściach lądowych z tym krajem na początku 2024 roku, co dodatkowo komplikuje trasę.
Inna opcja to lot z przesiadką w Dubaju, Stambule lub Serbii — jednych z niewielu kierunków, na których nadal latają rosyjskie linie lotnicze lub gdzie działają przewoźnicy akceptujący zarówno pasażerów z UE, jak i z Rosji. To trasy kilkanaście razy droższe i kilka razy dłuższe niż bezpośredni pociąg sprzed 2022 roku.
Kiedy połączenia kolejowe z Europą mogłyby wrócić? Pytanie na razie pozostaje bez odpowiedzi, bo nikt — ani po stronie europejskiej, ani po rosyjskiej — nie wyznaczył żadnych warunków ani harmonogramu. Wznowienie operacji kolejowych będzie prawdopodobnie jednym z ostatnich elementów normalizacji stosunków, nie pierwszym. Allegro zatrzymał się na peronie w Vainikkala ponad trzy lata temu. Na dworcu w Helsinkach tory prowadzące na wschód wyglądają dziś tak samo — są, ale nikt z nich nie korzysta.
