Riksdag przyjął nowe przepisy, które mają wzmocnić możliwość płacenia gotówką w Szwecji. Od 1 lipca 2026 r. sklepy spożywcze i apteki mają co do zasady przyjmować banknoty i monety w placówkach z obsługiwaną kasą. Zmiana dotyczy też banków.
Decyzja zapadła w kraju, w którym płatności cyfrowe od lat dominują w codziennym życiu. Rząd argumentował wcześniej, że Szwecja potrzebuje odpornego systemu płatniczego, w którym mieszkańcy mają kilka sposobów płacenia za towary i usługi.
Gotówka w Szwecji: co dokładnie się zmieni?
Zgodnie z decyzją Riksdagu sklepy spożywcze i apteki mają, z pewnymi wyjątkami, przyjmować gotówkę w fizycznych punktach sprzedaży z obsługiwaną kasą. Oznacza to, że nowe przepisy nie dotyczą każdej możliwej sytuacji zakupowej, lecz konkretnych miejsc i warunków sprzedaży.
Przepisy obejmują banknoty i monety. W projekcie wskazano jednak ograniczenia: obowiązek ma dotyczyć płatności do wysokości 0,1 prisbasbelopp oraz maksymalnie 25 monet. W 2026 r. prisbasbelopp wynosi 59 200 koron, co oznacza, że 0,1 tej kwoty to 5 920 koron.
Sklep lub apteka będzie mógł odmówić przyjęcia gotówki w określonych przypadkach. Chodzi m.in. o sytuacje, gdy nie da się utrzymać bezpieczeństwa personelu albo gdy koszty obsługi gotówki mogłyby zagrozić dalszemu działaniu placówki. Riksdag wskazuje także na możliwość odmowy w pojedynczej transakcji, jeżeli istnieje uzasadniony powód, np. podejrzenie prania pieniędzy.
Banki dostaną wyraźniejszy obowiązek
Zmiana nie dotyczy wyłącznie sklepów i aptek. Banki mają być zobowiązane do zapewnienia w całym kraju miejsc, w których konsumenci będą mogli wpłacać gotówkę. Dla firm mają być dostępne odpowiednie usługi związane z obsługą bilonu, gotówki i dziennych utargów.
To ważne także dla małych przedsiębiorców, którzy nadal przyjmują gotówkę. Jeśli sklep, apteka lub inny punkt ma obsługiwać płatności gotówkowe, musi mieć też praktyczną możliwość przekazania utargu do systemu bankowego.
Riksbank oceniał wcześniej, że propozycje dotyczące gotówki są ważnym krokiem dla wzmocnienia całego łańcucha gotówkowego w Szwecji. Jednocześnie bank centralny wskazywał, że potrzebne są kolejne działania, m.in. dotyczące dostępu do punktów wypłaty i wpłaty gotówki.
Kogo dotyczą nowe przepisy?
Najbardziej bezpośrednio zmiana dotyczy osób, które w codziennym życiu nadal korzystają z gotówki. Chodzi m.in. o część seniorów, osoby z niepełnosprawnościami, osoby bez dostępu do narzędzi cyfrowych oraz mieszkańców, którzy z różnych powodów nie korzystają swobodnie z aplikacji bankowych.
Dla Polaków mieszkających w Szwecji oznacza to praktyczną zmianę w codziennych zakupach. Od lipca 2026 r. w sklepie spożywczym lub aptece z obsługiwaną kasą łatwiej będzie zapłacić banknotami i monetami, choć nadal trzeba pamiętać o wyjątkach.
Zmiana wpisuje się także w szerszą debatę o odporności systemu płatniczego. Riksbank rekomenduje gospodarstwom domowym posiadanie kilku sposobów płatności, a jako punkt odniesienia wskazuje około 1 000 koron w gotówce na osobę dorosłą. Ma to pomóc w sytuacjach awarii, zakłóceń lub kryzysu.
Riksdag wezwał również rząd do zbadania, czy obowiązek przyjmowania gotówki powinien objąć także niektóre usługi publicznoprawne. Oznacza to, że obecna decyzja może nie zakończyć szwedzkiej dyskusji o roli gotówki w społeczeństwie.
